Trang tra cứu·Quyển 1

Tập 1·Phần I. Giá của vốn toàn cầu

Chương 5

Đô la, vàng và phi đô la hóa

28 ghi chú nguồn, xếp theo từng mục của chương. Số liệu tính đến 17/10/2026. Mỗi ghi chú có tên bài, đường dẫn đầy đủ, ngày đã đọc và điều cần lưu ý khi đọc.

Cách đọc trang này

Bản in chỉ ghi nơi phát hành và ngày, ở đoạn Nguồn cuối chương. Trang này giữ phần còn lại: tên bài, đường dẫn đầy đủ và những lưu ý về cách đọc nguồn. Để tìm nguồn của một số liệu, đọc nơi phát hành và ngày trong đoạn Nguồn của bản in, rồi tìm cùng tên và ngày ở mục tương ứng bên dưới, hoặc dùng ô tìm kiếm ở trang chủ.

Trang này giữ toàn bộ nguồn đã dùng khi viết chương, nên có thể nhiều hơn đoạn Nguồn của bản in. Số ở đầu mỗi ghi chú chỉ là mã để các ghi chú trỏ chéo với nhau.

Số liệu tính đến 17/10/2026; các đường dẫn ghi “đối chiếu 16/10/2026” hoặc “đọc 17/10/2026” đã được mở lại ngày đó, các đường dẫn còn lại chưa được kiểm tra lại sau ngày tìm ra. Chỗ nào ghi “nguồn thứ cấp” hoặc “chưa ghi lại đường dẫn” là nguồn chưa mở được bản gốc hoặc chưa lưu địa chỉ. Con số nào đi kèm phép tính hoặc cụm “tính từ” là kết quả tính từ các số đã nêu, không phải số do nguồn công bố.

Đoạn mở đầu

  1. 1
    IMF Data, bản tin dữ liệu ngày 30/9/2026 (https://data.imf.org/en/news/imf%20data%20brief%20september%2030), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang (có mô hình tóm tắt đứng giữa): tỷ trọng đô la 56,70% quý 2/2026, từ 57,18% quý 1; euro 20,60%; nhân dân tệ 2,11%, từ 1,98%; tổng dự trữ ngoại hối 13,22 nghìn tỷ USD; “range-bound within about +/- 2 percent”, “exchange-rate valuation effects were limited”. Chưa mở bảng COFER gốc. Số 56,70% và 57,18% đã dùng ở Chương 1 (ghi chú 24). Mức giảm 0,48 điểm phần trăm là kết quả tính từ 57,18 trừ 56,70. Một bài tên “IMF Data Shows Dollar Share at 56.3%” (tronweekly.com) viết về quý 2 của năm 2025 nhưng ghi nhầm năm; không dùng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 5
  2. 2
    Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), “Central Bank Gold Reserves Survey 2026”, 16/6/2026; Kitco, 16/6/2026 (nguồn thứ cấp). WGC, thông cáo báo chí về khảo sát năm 2026, 16/6/2026 (https://www.gold.org/news-and-events/press-releases/central-banks-set-step-gold-buying-over-next-year), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: 76 ngân hàng trung ương trả lời (kỷ lục, năm trước 73); 45% dự định tăng lượng vàng trong 12 tháng tới (kỷ lục; năm trước 43%); 74% kỳ vọng tỷ trọng đô la trong dự trữ toàn cầu thấp hơn sau năm năm; 83% kỳ vọng tỷ trọng vàng cao hơn (năm trước 76%); “a record 90%” nêu hiệu quả của vàng trong khủng hoảng, 84% nêu lưu trữ giá trị dài hạn. Trang không nêu tỷ lệ chọn lý do trừng phạt hay phong tỏa. Kitco, 16/6/2026 (https://www.kitco.com/news/article/2026-06-16/record-45-central-banks-plan-increase-gold-holdings-wgc-survey-finds): cùng 76 trả lời, 45%, 74%; viết tỷ lệ nêu lý do đa dạng hóa là 83%, WGC ghi 82%, lệch 1 điểm; chương không dùng tỷ lệ này. Khảo sát đo ý định và kỳ vọng của những ngân hàng trung ương tự chọn trả lời.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3

Câu hỏi 1. Đô la đã mất bao nhiêu vai trò trong dự trữ, và mất sang đâu?

  1. 3
    IMF, Working Paper số 22/58 (https://imf.org/-/media/Files/Publications/WP/2022/English/wpiea2022058-print-pdf), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang (đọc 100.000 trong 110.060 ký tự; phần cuối chưa đọc): tỷ trọng đô la “from 71 percent in 1999 to 59 percent in 2021” (Giới thiệu, tr. 6); năm 2020: 59% nếu tính Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ và 61% nếu không (mục VI.A, tr. 28); phần dịch chuyển khỏi đô la đi “a quarter into the Chinese renminbi, and three quarters into the currencies of smaller countries” (tóm tắt, tr. 2; mục V, tr. 23). Tên bài và tác giả chưa ghi lại. Bài không đưa số cụ thể về tỷ trọng đô la của thập niên 1970–1990. Mức giảm trung bình 0,55 điểm mỗi năm giai đoạn 1999–2021 là kết quả tính từ (71 trừ 59) chia 22 năm.
  2. 4
    IMF, bản tin dữ liệu về COFER quý 3/2025, 19/12/2025. IMF Data, bản tin dữ liệu ngày 19/12/2025 (https://data.imf.org/en/news/imf-data-brief-december-19), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang (đọc hai lần): “The share of US dollar holdings decreased slightly to 56.92 percent in 2025Q3, from 57.08 percent in 2025Q2”; tổng dự trữ 13,0 nghìn tỷ USD quý 3, từ 12,94 nghìn tỷ quý 2; câu nói tác động tỷ giá “drove nearly all the decline in the US dollar share in 2025Q2” nằm trong bản tin quý 3 (công cụ chỉ trả về phần sau của câu, nên phần đầu câu cần đối chiếu trên trang gốc).
  3. 5
    IMF Data, bản tin dữ liệu ngày 27/3/2026 (https://data.imf.org/en/news/imf%20data%20brief%20march%2027), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: tỷ trọng đô la 56,77% quý 4/2025, từ 56,93% quý 3 (bản tin ngày 19/12/2025 ghi 56,92%, lệch 0,01 điểm do hiệu chỉnh); euro 20,25%; nhân dân tệ 1,95%; tổng dự trữ 13,14 nghìn tỷ USD; “Exchange rate valuation effects, which played a significant role in past quarters, were muted in 2025Q4”.
  4. 6
    Reuters, qua Business Standard, 1/7/2018, dẫn số liệu COFER của IMF. Nguồn thứ cấp. Reuters, “U.S. dollar share of global currency reserves fall further - IMF”, đăng lại trên Business Standard ngày 1/7/2018 (https://www.business-standard.com/amp/article/reuters/u-s-dollar-share-of-global-currency-reserves-fall-further-imf-118070100784_1.html), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: quý 1/2018 là 6,499 nghìn tỷ USD, 62,48% dự trữ đã phân bổ; quý 4/2017 là 6,282 nghìn tỷ USD, 62,72%; thấp nhất “since reaching 61.24 percent in the fourth quarter of 2013”. Dự trữ đã phân bổ cuối 2017 khoảng 10,0 nghìn tỷ USD là kết quả tính từ 6,282 chia 0,6272. Đoạn về tỷ trọng euro trong bài tự mâu thuẫn (so quý 4 với chính nó), nên không dùng. Bản tin của IMF ngày 31/3/2017 (https://www.imf.org/en/News/Articles/2017/03/31/pr17108-IMF-Releases-Data-on-the-Currency-Composition-of-Foreign-Exchange-Reserves) chỉ có số tiền, không có tỷ trọng; phép tính cho quý 4/2016 ra khoảng 63,96% nhưng khác phạm vi với chuỗi 2018, nên không dùng. Các mốc 2013, 2017 và 1999 thuộc ba lần công bố khác nhau; khoảng cách giữa chúng chỉ đọc là cỡ độ lớn.Cũng dùng ở: Câu hỏi 5

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1.

Câu hỏi 2. Vàng đã lấy bao nhiêu, và bao nhiêu trong đó là do giá, bao nhiêu là do mua?

  1. 7
    Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), “The international role of the euro”, tháng 6/2026 (đề ngày 2/6/2026). ECB, “The international role of the euro, June 2026” (https://www.ecb.europa.eu/press/other-publications/ire/html/ecb.ire202606.en.html; bản PDF: https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/ire/ecb.ire202606.en.pdf), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: mục 1.1: tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ chính thức “had increased to 27% at the end of 2025 (Chart 7, panel a)”; “this development largely reflects valuation effects”; giá vàng danh nghĩa tăng khoảng 60% năm 2025 và 30% năm 2024; “The share of gold now surpasses both that of the euro (15%) and US Treasuries (22%)”; ở giá vàng cuối 2023: euro 16%, vàng 16%, Kho bạc Mỹ 26%; “Gold purchases by central banks eased to around 850 tonnes, from over 1,000 tonnes per year between 2022 and 2024”, vẫn cao hơn nhiều mức trước cuộc xâm lược toàn diện của Nga; đô la “about 57%”; euro “hovering around 20%” dự trữ ngoại hối; thông điệp chính: “there is no room for complacency, as fragmentation is growing in the international monetary system”. Biểu đồ 7 (“Rising prices boost gold's share in global foreign reserves”): tiêu đề bảng a là “Shares of the euro, US Treasuries and gold in official reserves at the end of 2025 at different gold prices”; chú thích ghi dữ liệu vàng và ngoại hối khác nhau nên phạm vi nước khác nhau. Con số 15% của euro là tỷ trọng trong tổng dự trữ gồm vàng; khoảng 20% là tỷ trọng trong dự trữ ngoại hối. Đoạn văn đầy đủ về tỷ trọng 27% bị cắt ở bản HTML (đọc được bản PDF); chưa đối chiếu từng chữ trên trang gốc.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
  2. 8
    Gian Maria Milesi-Ferretti, Viện Brookings, “How important are central bank holdings of gold?”, 2/2/2026. Brookings (https://www.brookings.edu/articles/how-important-are-central-bank-holdings-of-gold/), đăng 2/2/2026, đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: khoảng 40.000 tấn do ngân hàng trung ương và IMF nắm; vàng “about 17% of all global foreign reserves”; có thể lên khoảng một phần tư vào cuối 2025 “primarily as a result of gold's dramatic price increases”; khối lượng vàng của ngân hàng trung ương “fell in volume terms between 1971 and 2000 by about 10%”; dữ liệu sơ bộ của IMF cho thấy tăng thêm khối lượng năm 2025. Phép so 863,3 tấn với 40.000 tấn (khoảng 2%) là kết quả tính từ; số 863,3 gồm cả một số tổ chức ngoài ngân hàng trung ương (xem 10). Số 36.000 tấn và đỉnh 38.000 tấn thời Bretton Woods trong bài nguồn không tìm được nguồn đối chiếu nên chương không dùng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 5
  3. 9
    WGC, Gold Demand Trends quý 2/2026, 30/7/2026; ING, qua FXStreet, 31/7/2026 (nguồn thứ cấp). WGC, Gold Demand Trends quý 2/2026, trang “Central Banks” (https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-q2-2026/central-banks) và trang chính (https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-q2-2026), báo cáo ngày 30/7/2026, đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: mua ròng của ngân hàng trung ương 288,9 tấn quý 2/2026 (177,9 tấn quý 2/2025; +62% là kết quả tính từ hai số), 345 tấn nửa đầu 2026, “the lowest for a first half since 2022 (241t)”; Ba Lan +51 tấn quý 2 (largest buyer; 82 tấn nửa đầu), Trung Quốc +33 tấn quý 2 (40 tấn nửa đầu), Uzbekistan +16, Kazakhstan +15, Jordan 6, Cộng hòa Séc +6; bên bán quý 2: Nga −22 tấn (“the largest seller in Q2”), Thổ Nhĩ Kỳ −4 tấn, Bundesbank −1 tấn (trang đã đọc lại ngày 17/10/2026); “Gold ETFs came under selling pressure in Q2 (-45t)”; giá LBMA buổi chiều bình quân 4.506,29 USD một ounce, cao hơn 37% so với quý 2/2025; tổng cầu 1.269 tấn. Số quý 1/2026 khoảng 56 tấn là kết quả tính từ 345 trừ 288,9. ING qua FXStreet, 31/7/2026 (https://www.fxstreet.com/news/gold-central-bank-buying-offsets-etf-outflows-ing-202607310855): mua của ngân hàng trung ương bù cho bán ròng ETF; nửa đầu 2026 tổng cầu 2.522 tấn. Kitco, 30/7/2026 (https://www.kitco.com/news/article/2026-07-30/gold-demand-proves-resilient-despite-q2-selloff-central-banks-return-and): đợt giảm giá quý 2 gắn với kỳ vọng lãi suất Mỹ cao hơn làm tăng chi phí cơ hội nắm giữ vàng (đã dùng ở Chương 4).
  4. 10
    WGC, Gold Demand Trends năm 2025 (https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-full-year-2025) và trang “Central banks” (https://gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-full-year-2025/central-banks), đăng 29/1/2026, đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: nhóm “Central Banks & Other inst.” mua ròng 863,3 tấn năm 2025 và 1.092,4 tấn năm 2024 (nhóm gồm cả một số tổ chức ngoài ngân hàng trung ương); quý 4/2025 là 230 tấn (tăng 6% so với quý 3, 218 tấn); Ba Lan 102 tấn (người mua lớn nhất năm thứ hai liên tiếp), Kazakhstan 57 tấn (cao nhất kể từ 1993), Trung Quốc 27 tấn; bên bán ròng: Cơ quan Tiền tệ Singapore 15 tấn, Ngân hàng Trung ương Nga 6 tấn, Bundesbank 1 tấn (đúc tiền), Ngân hàng Trung ương Jordan 1 tấn. Mức giảm 21% giữa 2024 và 2025 là kết quả tính từ 863,3 chia 1.092,4 trừ 1. Xem thêm Chương 1, ghi chú 20 (đã ghi chú lệch giữa 863 tấn của WGC và 328 tấn trong tiêu đề Kitco: phạm vi đo khác nhau, 328 tấn là “reported net purchases” trong thống kê hằng tháng).
  5. 11
    Kitco (bản tin tổng hợp), 11/9/2025, về mục tiêu vàng của Ngân hàng Quốc gia Ba Lan. Nguồn thứ cấp. Kitco, “Polish central bank increases gold holdings target to 30% of reserves”, 11/9/2025 (https://www.kitco.com/news/off-the-wire/2025-09-11/polish-central-bank-increases-gold-holdings-target-30-reserves), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: Ngân hàng Quốc gia Ba Lan “will seek to increase its gold holdings to 30% of its reserve assets”; hiện khoảng 22% dự trữ chính thức; hơn 515 tấn; Thống đốc Adam Glapiński nói vàng là “the only safe investment for state reserves”. Nhịp và quy mô mua phụ thuộc điều kiện thị trường.
  6. 12
    Money Metals, 5/5/2026, về dữ liệu tháng 3/2026. Nguồn thứ cấp. Money Metals, “Central Banks Added More Gold in March But Big Sales Sent Net Purchases Negative”, 5/5/2026 (https://www.moneymetals.com/news/2026/05/05/central-banks-added-more-gold-in-march-but-big-sales-sent-net-purchases-negative-004891), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: mua ròng tháng 3/2026 “negative by 27 tonnes”; Thổ Nhĩ Kỳ giảm 60 tấn, Nga giảm 6 tấn; mua gộp 37 tấn, Ba Lan dẫn đầu; lý do bán: Thổ Nhĩ Kỳ để đỡ đồng tiền và chi phí năng lượng, Nga để hỗ trợ kinh tế và bù ngân sách. Bài không gán số tháng 3 cho WGC; chưa đối chiếu với thống kê của WGC cho tháng 3. WGC (trang quý 2/2026) ghi Nga là bên bán lớn nhất quý 2 (−22 tấn) và Thổ Nhĩ Kỳ −4 tấn, nhưng trang đã đọc không nêu lý do bán.
  7. 13
    Giá vàng giao ngay 4.157 USD một ounce ngày 13/10/2026: fxstreet (https://www.fxstreet.com/news/gold-slides-on-us-yields-surge-ahead-of-cpi-202610131742), “still unable to decisively clear $4,200”. Đỉnh khoảng 5.590–5.595 USD ngày 28–29/1/2026 lấy từ metalcharts.org (https://metalcharts.org/precious-metals-all-time-highs, cập nhật 17/7/2026) và metalsmine (https://www.metalsmine.com/news/1400998-golds-volatile-quarter-from-record-highs-to-structural/amp); hai nguồn thứ cấp lệch nhau 5 USD và một ngày, không có nguồn chính. Tỷ lệ thấp hơn đỉnh khoảng 26% là kết quả tính từ hai mức giá. Xem Chương 4, ghi chú về giá vàng.
  8. 14
    Bộ Tài chính Mỹ, “Daily Treasury Par Yield Curve Rates”, bảng năm 2026; TradingEconomics (nguồn thứ cấp). U.S. Department of the Treasury, “Daily Treasury Par Yield Curve Rates”, bảng năm 2026 (https://home.treasury.gov/resource-center/data-chart-center/interest-rates/TextView?type=daily_treasury_yield_curve&field_tdr_date_value=2026). Lợi suất 10 năm: 5,31% (5/10, đỉnh trong bảng), 5,21% (13/10), 5,19% (14/10); vùng 4,38% đến 4,75% ở tháng 6 và tháng 7 (tháng 6: 4,38% đến 4,56%; tháng 7: 4,48% đến 4,75%; đọc lại bảng par ngày 17/10/2026). Các mức tháng 10 lấy từ ghi chú tương ứng của Chương 4 (đã đọc 16/10/2026); các mức tháng 6 và tháng 7 đọc lại ngày 17/10/2026.Cũng dùng ở: Câu hỏi 5

Câu hỏi 3. Vì sao các ngân hàng trung ương cân nhắc lại ngay lúc này?

  1. 15
    Havrylchyk, “Euroclear and the geopolitics of immobilised Russian assets”, VoxEU, 11/12/2025 (https://cepr.org/voxeu/columns/euroclear-and-geopolitics-immobilised-russian-assets), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: “The total amount of immobilised and frozen assets has not been disclosed”; Euroclear báo 194 tỷ euro tài sản bị phong tỏa tại tháng 6/2025, khoảng 85% bảng cân đối của tổ chức này; con số “khoảng 300 tỷ USD” là số dự trữ bằng các đồng tiền G7 do Ngân hàng Trung ương Nga báo cáo tháng 12/2021; 103 ngân hàng trung ương dùng Euroclear và 70 dùng Clearstream để lưu ký dự trữ ngoại hối (số này không riêng cho Nga). Véron, PIIE, 9/1/2024 (https://www.piie.com/research/piie-charts/2024/cash-keeps-accumulating-euroclear-bank-result-sanctions-russia): phạm vi tài sản dự trữ của Ngân hàng Trung ương Nga bị phong tỏa gồm G7, Liên minh châu Âu và Úc; số tiền mặt tại Euroclear ước khoảng 265 tỷ euro theo tuyên bố của các bộ trưởng tài chính G7 ngày 12/10/2023. Hai số 265 tỷ euro (tiền mặt, tháng 1/2024) và 194 tỷ euro (tổng tài sản, tháng 6/2025) khác loại số đo và thời điểm; chương dùng số của Euroclear. Steptoe, 23/4/2025 (https://www.steptoe.com/en/news-publications/stepwise-risk-outlook/immobilized-russian-assets-the-dollar300-billion-puzzle-in-russia-ukraine-negotiations.html) viết “predicted at $300 billion”, không dẫn nguồn gốc; không dùng.
  2. 16
    Valentin Kreilinger, SIEPS, “Article 122 TFEU”, 12/2025; Novaya Gazeta Europe, 19/12/2025 (nguồn thứ cấp). Kreilinger, “Article 122 TFEU: The legal workaround to freeze Russian assets and possible repercussions”, SIEPS, European Policy Analysis 2025:19epa (https://sieps.se/media/ndzouhj3/2025_19epa.pdf), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: ngày 12/12/2025 Hội đồng dùng Điều 122 Hiệp ước về Hoạt động của Liên minh châu Âu (đa số có điều kiện thay vì đồng thuận); tài sản bị phong tỏa “temporarily – but possibly indefinitely”, không phải gia hạn sáu tháng một lần; muốn chấm dứt cần Hội đồng sửa đổi theo đa số có điều kiện dựa trên đề xuất của Ủy ban; kỳ rà soát hằng năm đầu tiên của Ủy ban chậm nhất 31/12/2026; khoảng 210 tỷ euro; “the vast majority … is located in the Belgian entity Euroclear”. Novaya Gazeta Europe, 19/12/2025 (https://novayagazeta.eu/articles/2025/12/19/eu-leaders-agree-on-eur90bn-loan-for-ukraine-without-using-frozen-russian-assets-en-news): khoản vay 90 tỷ euro trong hai năm từ vay chung của 24 trong 27 nước, không dùng tài sản bị phong tỏa; tài sản vẫn bị phong tỏa “indefinitely” và Liên minh “reserves its right” dùng chúng để hoàn trả; khoảng 210 tỷ euro ở châu Âu, Bỉ giữ khoảng 185 tỷ euro; Bỉ phản đối dùng tài sản vì sợ Moscow trả đũa. Chưa mở được thông cáo gốc của Hội đồng Liên minh châu Âu. Các bài của The Moscow Times có đường dẫn đề năm 2026 về “phong tỏa vô thời hạn” trả về nội dung tháng 12/2025 khi đọc, nên không dùng.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 2, 7.

Câu hỏi 4. Các đường thanh toán thay thế đã đi được bao xa?

  1. 17
    SWIFT, Global Currency Tracker (https://www.swift.com/swift-resource/252606/download), tài liệu tải xuống, bản tháng 9/2026: thanh toán quốc tế theo giá trị, không tính thanh toán nội khối đồng euro, đô la 59,87%, euro 13,25%, yên 4,93%, bảng Anh 4,83%, nhân dân tệ 2,38% (hạng 6); tài trợ thương mại (thư tín dụng và bảo lãnh, loại tin MT 400 và MT 700), đô la 80,68%, nhân dân tệ 9,14% (hạng 2). Chuỗi thanh toán toàn cầu, tính cả thanh toán nội khối đồng euro, trong cùng tài liệu: đô la 52,09%, nhân dân tệ 3,26% (hạng 5). Nhãn của hai chuỗi được đối chiếu ngày 19/10/2026: tài liệu không in nhãn sát từng chuỗi, nên nhãn lấy từ ấn bản tháng 1/2025 của cùng báo cáo (https://www.swift.com/sites/default/files/files/rmb-tracker_february-2025.pdf), nơi phần mô tả ghi nhân dân tệ hạng 4 với 3,79% ở chuỗi toàn cầu và hạng 6 với 2,7% ở chuỗi không tính nội khối đồng euro, và từ FXC Intelligence (đô la ổn định quanh 59% ở chuỗi không tính nội khối đồng euro; xem Chương 9). Từ tháng 2/2026 báo cáo mang tên Global Currency Tracker (trước đó là RMB Tracker). BIS, Triennial Survey 2025 (https://www.bis.org/statistics/rpfx25_fx.htm): đô la ở một vế của 89,2% giao dịch ngoại hối, nhân dân tệ ở một vế của 8,5% (xếp hạng 5). Đã đọc ở Chương 1, ghi chú 25. Cụm “khoảng bốn lần” ở mục nhân dân tệ là kết quả tính từ 9,14 và 8,5 chia 2,11.
  2. 18
    FXC Intelligence, “CIPS volumes”, 19/6/2026. Nguồn thứ cấp. FXC Intelligence, “CIPS volumes, May 2026”, 19/6/2026 (https://www.fxcintel.com/research/analysis/cips-volumes-may-2026), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: giá trị trung bình ngày “RMB 674bn ($99bn) as of May 2026”, “still an increase of 5% YoY overall”; kỷ lục một ngày tháng 4 là 1,22 nghìn tỷ nhân dân tệ (178,5 tỷ USD); 1.791 thành viên cuối quý 1/2026 (194 trực tiếp, 1.597 gián tiếp); SWIFT “11,000+ institutions”; hai hệ thống không so trực tiếp được và CIPS vẫn dựa vào SWIFT cho nhiều giao dịch. Tỷ lệ 5% so với CHIPS là kết quả tính từ 99 chia 2.014.
  3. 19
    The Clearing House, thông cáo về CHIPS năm 2025, qua PYMNTS, 7/4/2026. Nguồn thứ cấp. PYMNTS, “CHIPS Payment System Gained 9% in Average Daily Value in 2025”, 7/4/2026 (https://www.pymnts.com/news/payments-innovation/2026/chips-high-value-payment-system-gained-9-in-average-daily-value-in-2025/), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: giá trị trung bình ngày năm 2025 là 2,014 nghìn tỷ USD, tăng 9% so với năm trước; nguồn là thông cáo của The Clearing House. Chưa mở thông cáo gốc (https://www.cuinsight.com/press-release/chips-delivers-record-value-and-resilience-for-participants-in-2025/ xuất hiện trong kết quả tìm kiếm).
  4. 20
    BIS, “Project mBridge” (https://www.bis.org/project/mbridge), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: dự án ghi trạng thái “Concluded”; “a multi-central bank digital currency (CBDC) platform shared among participating central banks and commercial banks”; năm đối tác: Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông, Ngân hàng Thái Lan, Viện Tiền tệ Số của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, Ngân hàng Trung ương UAE, Ngân hàng Trung ương Ả Rập Xê Út (gia nhập năm 2024); BIS thông báo bàn giao dự án cho các đối tác vào tháng 10/2024; 31 thành viên quan sát. Đã đọc ở Chương 1, ghi chú 22. Trang không nêu khối lượng giao dịch. Khối lượng lấy từ The Block, “China-led cross-border CBDC platform mBridge surges past $55 billion in transaction volume: Reuters” (tiêu đề dựng từ đường dẫn; https://www.theblock.co/post/386057/china-led-cross-border-cbdc-platform-mbridge-surges-past-55-billion-in-transaction-volume-reuters), ngày 17/1/2026, dẫn bản tin Reuters 16/1/2026 và dữ liệu của Atlantic Council, đọc 22/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: mBridge xử lý tích lũy khoảng 55,5 tỷ USD qua hơn 4.000 giao dịch xuyên biên giới, khoảng 95% bằng nhân dân tệ số. Chương này tính: 55,5 chia 99 (số CIPS trung bình một ngày) bằng khoảng 0,56. Cần đối chiếu: bản Reuters gốc.
  5. 21
    Business Standard (https://www.business-standard.com/world-news/india-s-payment-pitch-finds-no-mention-in-brics-declaration-126091300507_1.html), đăng 13/9/2026 (cập nhật 14/9/2026), đã đọc ở Chương 1, ghi chú 23: Tuyên bố New Delhi chỉ “acknowledged” công việc của Nhóm công tác thanh toán BRICS và nêu “no one-size-fits-all approach”, không thông qua bước cụ thể nào; quan chức Sudhakar Dalela nói chưa có đề xuất về đồng tiền BRICS “as of now”. Bài nói tuyên bố được thông qua “on Saturday” (suy ra 12/9/2026).

Câu hỏi 5. Nếu dự trữ rời đô la từ từ, chi phí vốn tăng thêm bao nhiêu?

  1. 22
    U.S. Department of the Treasury, TIC, “Table 5: Major Foreign Holders of Treasury Securities” (https://ticdata.treasury.gov/resource-center/data-chart-center/tic/Documents/slt_table5.html; bản văn bản: https://ticdata.treasury.gov/resource-center/data-chart-center/tic/Documents/slt_table5.txt), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang, tháng mới nhất là 8/2026 (tỷ USD, cuối kỳ). Tổng nước ngoài: 9.331,7 (8/2026), 9.248,4 (7/2026), 9.298,5 (6/2026), 9.487,3 (2/2026), 9.249,1 (8/2025). Khu vực chính thức: 3.755,6 (8/2026), 3.773,1 (7/2026), 3.778,1 (6/2026), 3.845,9 (5/2026), 4.009,6 (2/2026), 3.919,8 (8/2025); trong đó trái phiếu ngắn hạn 312,2 (8/2026) so với 411,6 (8/2025), trái phiếu trung và dài hạn 3.443,4 so với 3.508,2. Nhật Bản 1.068,3 (8/2026), 1.103,9 (7/2026; khớp số đã dùng ở Chương 1, ghi chú 6), 1.183,9 (8/2025); Trung Quốc đại lục 590,7 và 699,7; Anh 1.009,5 và 901,3; Bỉ 490,5 và 451,1; quần đảo Cayman 463,0 và 410,5. Chú thích của bảng: dữ liệu thu thập chủ yếu từ ngân hàng lưu ký và công ty môi giới ở Mỹ nên số theo nước có thể không phản ánh đúng chủ sở hữu; nguồn là biểu mẫu SLT (tên đầy đủ có cụm “Fair Value Changes”) và biểu mẫu BL2, nên mức thay đổi gồm cả biến động giá. Các thay đổi (−164,2; +82,6; +246,8; −115,6; −109,0; +108,2; +39,4; +52,5) và tỷ lệ −4,2% là kết quả tính từ các số trên. Bảng dòng vốn của TIC (mua bán ròng) chưa đọc. Một tệp cũ cùng tên (mfh.txt) trả về dữ liệu tháng 1/2023 nên không dùng. Thông cáo TIC ngày 17/8/2026 về tháng 6/2026 (https://home.treasury.gov/system/files/136/Press-notice-TIC-for-Aug-2026.pdf) chỉ nêu dòng vốn, không nêu số nắm giữ.
  2. 23
    Daniel O. Beltran, Maxwell Kretchmer, Jaime Marquez và Charles P. Thomas, “Foreign Holdings of U.S. Treasuries and U.S. Treasury Yields”, Fed, IFDP 2012-1041, 1/2012 (https://www.federalreserve.gov/pubs/ifdp/2012/1041/default.htm), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: nắm giữ của khu vực chính thức nước ngoài tăng từ 400 tỷ USD (1/1994) lên khoảng 3 nghìn tỷ USD (6/2010); “if foreign official inflows into U.S. Treasuries were to decrease in a given month by $100 billion, 5-year Treasury rates would rise by about 40-60 basis points in the short run”; “the long-run effect is about 20 basis points”. Tóm tắt chỉ nêu lợi suất 5 năm, không nêu 10 năm. Công cụ đọc trang ghi chú rằng con số dài hạn áp dụng sau khi nhà đầu tư tư nhân nước ngoài phản ứng với thay đổi lợi suất; vì đó là lời giải thích của công cụ chứ chưa kiểm trên bài gốc nên chương chỉ nêu hai con số. Các cột A và B của Bảng 5.5 nhân tỷ lệ với 100 tỷ USD (0,94 và 0,47), giả định tuyến tính chưa kiểm.
  3. 24
    Ahmed và Rebucci, “Dollar Reserves and U.S. Yields: Identifying the Price Impact of Official Flows”, NBER Working Paper 30476, 19/9/2022 (https://www.nber.org/papers/w30476), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang (tóm tắt, không có trích nguyên văn đầy đủ): tác động giá của việc khu vực chính thức nước ngoài mua hoặc bán trái phiếu Mỹ “about twice as large” những gì đã được báo cáo; cú sốc 100 tỷ USD “moves the 5-year, 10-year, and 30-year yields by more than 100 basis points on impact”, “about twice as large as previously reported in the literature once critical sources of endogeneity are addressed”; “compared to the 19-44 basis points range that we estimate by assuming FO flows are price inelastic” (khoảng 19–44 là ước lượng của chính các tác giả khi giả định dòng chính thức không co giãn theo giá, không phải của nghiên cứu khác); “FO sales of USTs played a critical role during the March 2020 episode of Treasury market turmoil”; “even a small reduction in the Dollar's share of China's reserves could have a significant impact … on U.S. long-term interest rates”. Các câu trích đọc lại ngày 17/10/2026 qua công cụ đọc trang. Hai chi tiết “gấp đôi” và “19–44 so với hơn 100” không hoàn toàn khớp (hơn 100 chia 44 ra hơn 2 lần, chia 19 ra hơn 5 lần); “gấp đôi” có thể so với các ước lượng khác trong tài liệu; cần đọc bài gốc.
  4. 25
    Eichengreen và Flandreau, “The Rise and Fall of the Dollar, or When Did the Dollar Replace Sterling as the Leading International Currency?”, NBER Working Paper 14154 (2008) (https://ideas.repec.org/p/nbr/nberwo/14154.html); bản đăng tạp chí European Review of Economic History, 2009 (https://www.cambridge.org/core/journals/european-review-of-economic-history/article/rise-and-fall-of-the-dollar-or-when-did-the-dollar-replace-sterling-as-the-leading-reserve-currency/9C78B88EBC0099E26A105DEC90CBE103), đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang (tóm tắt, không trích nguyên văn): đô la vượt bảng Anh trong dự trữ của các ngân hàng trung ương từ giữa thập niên 1920, trái với nhận định phổ biến rằng bảng Anh đứng đầu đến sau Thế chiến II. Trang tạp chí không mở được toàn văn.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1, 6, 8, 14.

Câu hỏi 6. Việt Nam đứng ở đâu?

  1. 26
    Thời báo Tài chính Việt Nam, 23/6/2026 (https://thoibaotaichinhvietnam.vn/quy-mo-du-tru-ngoai-hoi-dat-gan-88-ty-usd-sap-sua-doi-nghi-dinh-ve-quan-ly-du-tru-ngoai-hoi-nha-nuoc-199542.html): gần 87,6 tỷ USD đến 18/6/2026; đỉnh gần 111,8 tỷ USD tháng 1/2022; 34,3 tỷ USD cuối 2014; 86,7 tỷ USD cuối 2022; Ngân hàng Nhà nước lấy ý kiến dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 50/2014/NĐ-CP, loại thu nhập và chi phí từ vàng khỏi phép đo hiệu quả đầu tư vì vàng không sinh lãi định kỳ, thêm quyền chọn ngoại tệ, bỏ cơ chế can thiệp định sẵn. Báo Đấu thầu, 24/6/2026 (https://baodauthau.vn/den-186-du-tru-ngoai-hoi-dat-876-ty-usd-post201374.html): số 87,6 tỷ USD từ tờ trình của Ngân hàng Nhà nước. Tiền Phong, 24/6/2026 (https://tienphong.vn/ly-do-du-tru-ngoai-hoi-tu-ky-luc-hon-111-ty-usd-roi-xuong-gan-88-ty-usd-post1854163.tpo): mức giảm sau đỉnh gắn với biến động tài chính quốc tế và áp lực tỷ giá; bài không nói Ngân hàng Nhà nước bán bao nhiêu. The Investor, 25/6/2026 (https://theinvestor.vn/vietnams-foreign-exchange-reserves-near-876-bln-central-bank-proposes-reforms-d19400.html): dự thảo thêm quyền chọn ngoại tệ và vàng vào công cụ can thiệp; không nêu tỷ trọng vàng hay cơ cấu đồng tiền. Mức thấp hơn đỉnh 24,2 tỷ USD (21,6%) và tỷ lệ 0,66% so với tổng dự trữ thế giới là kết quả tính từ các số trên và từ 13,22 nghìn tỷ USD của IMF.
  2. 27
    Tuổi Trẻ, 13/5/2016; VnEconomy, 16/4/2008; VnBusiness, 19/12/2025. Nguồn thứ cấp. VnEconomy, “Người Việt giữ bao nhiêu vàng?”, 16/4/2008 (https://vneconomy.vn/nguoi-viet-giu-bao-nhieu-vang.htm): “Giả sử số vàng đã ‘vượt biên’ là 100 tấn thì vẫn còn ở trong nước khoảng 500 tấn”, không nguồn. Tuổi Trẻ, 13/5/2016 (https://tuoitre.vn/viet-nam-con-khoang-500-tan-vang-trong-dan-1100497.htm): “ước tính khoảng 500 tấn”, gán cho Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam, không nêu phương pháp. VnBusiness, 19/12/2025 (https://vnbusiness.vn/chuyen-gia-hien-ke-danh-thuc-luong-vang-40-ty-usd-dang-ngu-yen-trong-dan.html): “ước tính khoảng 400–500 tấn vàng đang ‘ngủ yên’ trong dân” không gán cho ai và không nêu cơ sở; “theo Hội đồng Vàng thế giới, người dân Việt Nam hiện nắm giữ lượng vàng trị giá tương đương 35–40 tỷ USD” (không nêu năm hay giá quy đổi). Phép quy đổi trong chương: 1 tấn bằng 1 triệu chia 31,1035 gam, tức 32.150,7 ounce troy; 400 tấn bằng 12,86 triệu ounce, 500 tấn bằng 16,08 triệu ounce; nhân với 4.157 USD (xem 13) ra khoảng 53,5 và 66,8 tỷ USD, chia 87,6 tỷ USD ra khoảng 61% và 76%. Ghi chú nghiên cứu nội bộ Macro đã dựng ngày 15/10/2026 cũng kết luận số 400–500 tấn không có cơ sở công bố và dẫn một bài nghiên cứu ngày 23/9/2026 nói “chưa có số liệu chính thức đáng tin cậy”; bài ấy chưa mở lại.
  3. 28
    Báo Lâm Đồng, 10/10/2026, giá vàng buổi sáng. Nguồn thứ cấp. Báo Lâm Đồng, “Cập nhật giá vàng sáng 10/10/2026” (https://baolamdong.vn/cap-nhat-gia-vang-sang-10-10-2026-sjc-nhan-9999-doji-btmc-phu-quy-vang-the-gioi-thu-bay-468546.html), đăng 10/10/2026 09:43, đọc 17/10/2026 qua công cụ đọc trang: SJC mua vào 141,8, bán ra 144,8 triệu đồng một lượng (phần đầu bài ghi 141,3 và 144,3, không giải thích sự lệch); vàng thế giới 4.180,9 USD một ounce lúc 4 giờ; tỷ giá Vietcombank 26.020; “giá vàng SJC hiện cao hơn giá vàng quốc tế khoảng 13,64 triệu”. Giá thế giới quy đổi 131,16 triệu đồng và tỷ lệ chênh 10,4% là kết quả tính từ (144,8 trừ 131,16) chia 131,16. Ghi chú nghiên cứu nội bộ Macro đã dựng ngày 15/10/2026 cho cùng ngày ra 10,40%, 10,19% nếu dùng tỷ giá 26.070.