Tập 1·Phần II. Ai đang cầm dòng vốn toàn cầu

Chương 27

Quân đội Mỹ như hạ tầng của đồng đô la: bảy câu hỏi về việc sức mạnh quân sự nối với giá tài sản bằng đô la qua đường nào, tốn bao nhiêu, ai trả tiền và giới hạn nằm ở đâu

41 ghi chú nguồn, xếp theo từng mục của chương. Số liệu tính đến 25/10/2026. Mỗi ghi chú có tên bài, đường dẫn đầy đủ, ngày đã đọc và điều cần lưu ý khi đọc.

• Đoạn mở đầu
• Câu hỏi 1
• Câu hỏi 2
• Câu hỏi 3
• Câu hỏi 4
• Câu hỏi 5
• Câu hỏi 6
• Câu hỏi 7
• Việt Nam đứng ở đâu

Đoạn mở đầu

1. 1
   Bộ Quốc phòng Mỹ (trang bìa ghi “Department of War”), “Annual Report to Congress: Military and Security Developments Involving the People’s Republic of China 2025” (tệp PDF Mark lưu ngày 25/10/2026; bản PDF không ghi ngày phát hành; ngày 23/12/2025 lấy từ Federation of American Scientists (FAS), “The Pentagon’s Slimmed-Down 2025 China Military Power Report”, https://fas.org/publication/the-pentagons-slimmed-down-2025-china-military-power-report/), đọc 25/10/2026 trên bản gốc: kho đầu đạn hạt nhân của Trung Quốc “ở mức hơn 600 một chút đến hết 2024” (nguyên văn “low 600s through 2024”, chậm hơn các năm trước) và Quân đội Giải phóng Nhân dân “đang đi đúng hướng để có hơn 1.000 đầu đạn vào năm 2030” (trang 22); tổng chi quốc phòng của Trung Quốc năm 2024 “nhiều khả năng khoảng 304 đến 377 tỷ USD”, cao hơn 32 đến 63% so với ngân sách công bố 231 tỷ USD; căn cứ hỗ trợ ở Djibouti (tính đến 2024) và Trung tâm Hậu cần và Huấn luyện Chung khánh thành tháng 4/2025 ở căn cứ hải quân Ream (Campuchia), nơi hai tàu chiến của Trung Quốc luân phiên neo ở cầu tàu trước đó; báo cáo nói quân đội Trung Quốc nhiều khả năng quan tâm nhất đến quyền tiếp cận quân sự dọc các tuyến hàng hải ở eo Malacca, eo Hormuz và các khu vực khác ở châu Phi và Trung Đông. Bản gốc không có số “hơn 370 nền tảng”, 395 hay 435 (các số ấy lấy từ CRS, xem ghi chú `crsnavy`). Cần đối chiếu: ngày 23/12/2025 chỉ có nguồn FAS; chương chỉ dùng các số trên, không dùng số hầm phóng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
2. 2
   Congressional Research Service (CRS), báo cáo R48891 về cấp phát cho Bộ Quốc phòng năm tài khóa 2026 (https://www.everycrsreport.com/files/2026-04-02_R48891_d10ea9332fc2254298736b29a40ef149c04f62ac.html; tiêu đề trang chưa ghi lại), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động (đọc 100.000 trong 100.795 ký tự): luật cấp phát (Phần A, Luật Công 119-75) ký ngày 3/2/2026 sau khi Hạ viện đồng ý bản sửa của Thượng viện 217–214, tổng 839,2 tỷ USD gồm điều chỉnh tính điểm (riêng cấp phát tùy ý 838,6); đề nghị gốc 831,2. Luật điều hòa ngân sách (Tiêu đề II, Luật Công 119-21) ký ngày 4/7/2025: 156,2 tỷ USD, trong đó 152,3 cho Bộ Quốc phòng và 3,9 cho cơ quan an ninh hạt nhân; là cấp phát bắt buộc năm tài khóa 2025, dùng được năm năm đến năm tài khóa 2029; Bộ Quốc phòng ghi 113,3 tỷ USD là “bắt buộc năm tài khóa 2026” trong đề nghị. Trang tự ghi hai số về mức vượt đề nghị (8,4 trong văn bản, khoảng 8,0 theo bảng) không khớp hẳn. Cần đối chiếu: 6/2026 và 7/2026 có bản cập nhật (đường dẫn so sánh phiên bản chưa mở); chương không dùng phép cộng 839,2 và 156,2 làm số chi năm 2026.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Kết luận: trả lời bảy câu hỏi
3. 3
   Al Jazeera, “US and Iran both claim control of Strait of Hormuz amid attacks on vessels” (Maziar Motamedi, 17/10/2026; https://www.aljazeera.com/amp/news/2026/10/17/us-and-iran-both-claim-control-of-strait-of-hormuz-amid-attacks-on-vessels; tệp đầy đủ Mark lưu ngày 25/10/2026): chiến sự bắt đầu 28/2; UKMTO ghi ít nhất 12 tàu bị tấn công trong tuần đến 16/10 và 254 lượt (125 ra, 129 vào); tư lệnh CENTCOM Brad Cooper nói trong một video ngày 16/10 rằng 400 tàu và 100 triệu thùng dầu đã qua eo trong tuần qua; Kpler đo dòng dầu 11,6 triệu thùng mỗi ngày trong bảy ngày đến 13/10, bằng 68% của 17,1 triệu thùng trước chiến sự; Brent chạm 110 USD thứ Sáu 16/10 “lần đầu kể từ tháng 5” (bài không nêu loại giá); tháng 10 có nhiều vụ tấn công nhất kể từ 28/2; phía Mỹ nói phong tỏa làm Iran mất 25 tỷ USD thu nhập dầu; IRGC nói hai tàu trúng thủy lôi trong tuần, CENTCOM nói đã rà phá thủy lôi và tàu trúng đạn, và xác nhận tàu container GFS Pride trúng đạn của IRGC rồi chìm khi được kéo. Cùng ngày 25/10/2026, Mark lưu thêm hai nguồn gốc. (1) UKMTO, “Voluntary Reporting Area Weekly Overview”, báo cáo số 11, 16/10/2026 (bản PDF “OFFICIAL – FOR PUBLIC RELEASE”, nguồn AIS, S&P và US NCAGS): tổng lượt qua eo Hormuz 7 ngày là 125 ra và 129 vào (tuần trước 129 và 146), “khoảng 70% thấp hơn mức trước xung đột”; lượt do AIS quan sát giảm còn 42 (tuần trước 60), lượt “do Mỹ nêu là có hỗ trợ” (US-stated facilitated, từ US NCAGS, gồm cả tàu không phát AIS) gần như đi ngang, tỷ lệ khoảng 5:1, và bản tin ghi số của Mỹ “không thể được UKMTO kiểm độc lập ở giai đoạn này”; JMIC của Mỹ nói 80% lượt qua eo là tàu chở năng lượng; 12 vụ tấn công trong tuần (10 ở eo Hormuz, 1 ở vịnh Ba Tư, 1 ở vịnh Oman), trong đó 6 tàu tiếp tục hoặc đến cảng, 1 chìm, 2 mất khả năng điều khiển, 3 chưa rõ; UKMTO nói họ “struggling to accurately report true number of attacks” vì đa số tàu bị tấn công không báo cáo; 84 sự cố ở eo Hormuz từ 28/2/2026; từ 6/7, 55 trong 74 vụ trúng đạn nằm ở tuyến phía nam; lượt qua eo Bab el-Mandeb thấp hơn 22% so với trước lệnh phong tỏa của Houthi ngày 22/7. (2) Kpler, bài blog “Hormuz: Normalisation no longer needs to wait for a deal” (Matt Wright, 1/10/2026; đường dẫn đầy đủ chưa ghi lại): xuất khẩu dầu thô của Trung Đông (không tính Iran), kể cả phần đi vòng từ bờ Tây của Ả Rập Xê Út và bờ Đông của UAE, quanh mức trước xung đột 18,5 triệu thùng mỗi ngày; xuất khẩu sản phẩm lọc dầu sạch 3 triệu thùng mỗi ngày hồi tháng 9 rồi 2,5, thấp hơn trước chiến sự khoảng 50%; Kpler ước tính nếu Mỹ giữ phong tỏa thì doanh thu dầu của Iran về không vào cuối 2026. Phép trừ 254 − 42 = 212 (khoảng 83%) và 100 triệu thùng chia 7 ngày = 14,3 triệu thùng mỗi ngày là của chương; phép trừ dựa trên câu “US-stated facilitated transits were roughly level, about 5:1” và trên tuần trước 275 − 60 = 215. Cần đối chiếu: số 400 lượt và 25 tỷ USD là tuyên bố của phía Mỹ, chưa có nguồn độc lập; số 18,5 triệu thùng của Kpler khác phạm vi với 11,6 triệu thùng qua eo; chương mới đọc phần nhận xét của bản tin UKMTO, chưa đọc từng ô của biểu đồ.Cũng dùng ở: Câu hỏi 5; Kết luận: trả lời bảy câu hỏi
4. 4
   USNI News, “Trump: U.S. Navy May Escort Tankers Through Strait of Hormuz; More European Warships En Route to Med” (https://news.usni.org/2026/03/03/trump-u-s-navy-may-escort-tankers-through-strait-of-hormuz-more-european-warships-en-route-to-med; tiêu đề dựng từ đường dẫn), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Tổng thống ra lệnh cho Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) cấp bảo hiểm rủi ro chính trị và nói Hải quân có thể hộ tống tàu dầu; bài dẫn tin của Lloyd’s List rằng Hải quân báo giới vận tải là không đủ tàu hộ tống; 9 tàu chiến trang bị tên lửa dẫn đường ở biển Ả Rập và 3 tàu tác chiến ven bờ ở Bahrain. Cần đối chiếu: câu “không đủ tàu” là lời của Lloyd’s List do USNI dẫn lại, chưa mở bản của Lloyd’s List; số tàu theo bản tin ngày 3/3.Cũng dùng ở: Câu hỏi 5
5. 5
   Defense News, “China amps up its 2026 defense budget by 7% amid purge of generals” (https://www.defensenews.com/global/asia-pacific/2026/03/10/china-amps-up-its-2026-defense-budget-by-7-amid-purge-of-generals/; tiêu đề dựng từ đường dẫn), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: ngân sách quốc phòng 2026 là 1,91 nghìn tỷ nhân dân tệ, khoảng 277 tỷ USD, tăng 7%, năm thứ 11 liên tiếp tăng dưới hai chữ số; tại cuộc họp ngày 5/3 chỉ có hai người ngồi bàn chủ tọa, ông Tập Cận Bình và phó chủ tịch Quân ủy Zhang Shengmin, trong khi năm 2012 Quân ủy Trung ương có 11 thành viên; CSIS ước tính ông Tập đã thanh trừng 101 sĩ quan cao cấp từ 2022; Zhang Youxia nằm trong hai thành viên Quân ủy “mới bị thanh trừng” (bài không nêu ngày); Bộ Quốc phòng Mỹ ước tính chi thực năm 2024 cao hơn số công bố 32% đến 63%. Cần đối chiếu: chương dùng cụm “bàn chủ tọa họp Quân ủy Trung ương” theo bản tóm tắt; chưa đọc bản gốc từng chữ nên tên cuộc họp ngày 5/3 cần đối chiếu. Bloomberg đưa cùng tin ngày 5/3/2026 (đường dẫn bloomberg.com/news/articles/2026-03-05/china-lifts-defense-spending-by-7-after-big-surge-by-trump), chưa mở.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
6. 6
   Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), bản tóm tắt “Trends in World Military Expenditure, 2025” (https://www.sipri.org/sites/default/files/2026-04/2604_milex_2025.pdf; tiêu đề dựng từ tên tệp), công bố 27/4/2026, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động (không phải bản nhìn trực tiếp): thế giới 2.887 tỷ USD, tăng 2,9% theo giá thực, bằng 2,5% GDP thế giới, cao hơn 41% so với 2016; Mỹ 954 (−7,5%, 3,1% GDP), Trung Quốc 336 (+7,4%, ước tính), Nga 190 (+5,9%, ước tính), Đức 114 (+24%), Ấn Độ 92,1 (+8,9%), Anh 89,0 (−2,0%), Ukraine 84,1 (+20%, ước tính), Ả Rập Xê Út 83,2 (+1,4%, ước tính); tỷ trọng Mỹ 33%, Trung Quốc 12%, Nga 6,6%; châu Âu 864 (+14%); 29 thành viên châu Âu của NATO 559; toàn bộ NATO 1.581 (55% thế giới); mức giảm của Mỹ do viện trợ quân sự ra nước ngoài từ các luật bổ sung giảm mạnh; 127 tỷ USD cấp cho Bộ Quốc phòng qua luật bổ sung 2022–2025, giải ngân 65,1 đến hết 2025, năm 2025 không có khoản bổ sung mới cho Ukraine hay Israel. Cần đối chiếu: trang báo cáo suy từ chân trang, có thể lệch một trang; các phép tính 51,3%, 2,8 lần, 35% là của chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 4; Câu hỏi 6
7. 7
   Nhà Trắng, “Fact Sheet: President Donald J. Trump Secures Historic Defense Investment from NATO Allies, Powering American Industry” (https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2026/07/fact-sheet-president-donald-j-trump-secures-historic-defense-investment-from-nato-allies-powering-american-industry/; tiêu đề dựng từ đường dẫn), ngày 8/7/2026, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: các nước NATO mua hơn 54 tỷ USD thiết bị Mỹ năm 2025; chi quốc phòng của châu Âu hỗ trợ gần 200.000 việc làm ở Mỹ, gồm 112.000 gắn với doanh số nhà thầu Mỹ và 83.000 ở các hãng châu Âu hoạt động tại Mỹ; hơn 5 tỷ USD đã chi qua Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL). Cần đối chiếu: đây là tài liệu tự công bố của Nhà Trắng, chưa có nguồn độc lập cho 54 tỷ USD và các số việc làm; câu “đồng minh chi thêm 120 tỷ USD” trong cùng tài liệu tự mâu thuẫn về năm tham chiếu nên chương không dùng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
8. 8
   Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), “Monthly Budget Review: September 2026” (https://www.cbo.gov/system/files/2026-10/61985-MBR.pdf; tiêu đề theo đường dẫn tệp), công bố 8/10/2026, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: thâm hụt 1.993 tỷ USD (năm tài khóa 2025: 1.775; +218, +12%); thu 5.403 (5.235; +169, +3%); chi 7.396 (7.010; +386, +6%); Bộ Quốc phòng, quân sự 916 (868; +48, +5%); lãi ròng của nợ công 1.143 (1.028; +115, +11%); thuế hải quan 172 (195; −22, −11%); CBO ước khoảng 130 tỷ USD hoàn thuế IEEPA trong năm tài khóa 2026 sau phán quyết tháng 2/2026 của Tòa án Tối cao. Các tỷ lệ 12,4%, 26,9%, 21,2% và chênh lệch 227 là của chương này. Cần đối chiếu: số của CBO là số sơ bộ; chưa mở phần giải thích phương pháp, nên chênh 91,2 tỷ USD giữa lãi ròng của CBO (1.143) và của Bộ Tài chính (1.051,8) chưa được hòa giải.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 3
9. 9
   Cục Dự trữ Liên bang (Fed), bản tin H.4.1 “Factors Affecting Reserve Balances” (https://www.federalreserve.gov/releases/h41/current/), phát hành 22/10/2026 với số ngày thứ Tư 21/10/2026, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động (triệu USD): tổng tài sản 6.753.604 (+164.071 so với một năm trước); chứng khoán Kho bạc nắm giữ 4.572.654 (+376.187); tín phiếu 567.875 (+372.382). Các tỷ lệ 67,7% và 99,0% là của chương này. Cần đối chiếu: trang “current” đổi hằng tuần; số trong chương là của bản 22/10/2026; số tổng tài sản trùng với số đã dùng ở Chương 25.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3

Câu hỏi 1. Quân đội Mỹ nối với đồng đô la bằng những đường nào, và đường nào đo được?

1. 10
   UNCTAD, họp báo giới thiệu Review of Maritime Transport 2025, ngày 24/9/2025, bản ghi của Văn phòng Liên Hợp Quốc ở Geneva (https://www.unognewsroom.org/story/en/2840/unctad-press-conference-review-of-maritime-transport-24-september-2025), dẫn lại từ Chương 8 (ghi chú cùng tên; chương này không đọc lại): vận tải biển chở hơn 80% thương mại hàng hóa thế giới tính theo khối lượng.
2. 11
   Defense Archives, “United States arms sales experience continued growth in fiscal year 2025” (https://defensearchives.com/news/united-states-arms-sales-experience-continued-growth-in-fiscal-year-2025/), đăng 23/3/2026 (bài nói số của Bộ Ngoại giao “công bố tuần trước”, không nêu ngày), nguồn thứ cấp, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: tổng giao dịch quốc phòng được phê duyệt năm tài khóa 2025 là 331,18 tỷ USD (năm 2024: 318,7; tăng gần 4%); bán qua chính phủ (FMS) 104,4 (giảm 11,47%); bán thương mại trực tiếp (DCS) 226,8 (tăng 12,9%). CRS, “In Focus” IF11437 (https://www.everycrsreport.com/files/2026-07-27_IF11437_808d465b4ade8d5e4afabdafb44f15bfedbbd1f5.html; cập nhật 27/7/2026), đọc 25/10/2026: trong 104,4 có 75,9 do đồng minh và đối tác tự trả, 17,9 do tài trợ quân sự nước ngoài (FMF) và 10,6 cho các chương trình khác của Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao. Các tỷ lệ 68,5%, 31,5% và 72,7% là của chương này. Cần đối chiếu: chưa mở thông cáo gốc của Bộ Ngoại giao; trang CRS không nêu DCS và số năm 2024 của FMS.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2
3. 12
   Lockheed Martin, báo cáo thường niên 2025 gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/936468/000162828026021234/a2025lmars.pdf; tệp đầy đủ Mark lưu ngày 25/10/2026, chương đọc trên bản gốc): doanh số 2025 là 75.048 triệu USD (2024: 71.043); 72% từ chính phủ Mỹ, 63% từ Bộ Quốc phòng (báo cáo ghi “Department of War”), 28% từ khách quốc tế (kể cả bán qua chính phủ Mỹ); khoảng 77% doanh số quốc tế là bán qua chính phủ Mỹ (FMS) và khoảng 23% là bán thương mại trực tiếp (DCS); đơn hàng tồn cuối năm 193,6 tỷ USD (2024: 176,0), trong đó đã có kinh phí 120,2 tỷ USD; F-35 chiếm 27% doanh số tập đoàn và 67% doanh số mảng hàng không; tính đến 31/12/2025 đã giao 1.293 chiếc F-35 (927 bản A, 238 bản B, 128 bản C) và tồn đơn 368 chiếc; bảy nước đối tác và 12 khách mua qua chính phủ Mỹ cho biết trong năm sẽ mua thêm 72 chiếc ngoài chương trình hiện có; khách quốc tế chiếm 36% doanh số mảng hàng không và 29% mảng tên lửa và kiểm soát hỏa lực. Các số 54,0, 47,3, 21,0, 16,2 và 2,6 là của chương. Cần đối chiếu: chương không dùng số F-35 giao hàng theo năm vì không tìm thấy trong báo cáo.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 7
4. 13
   IMF Data, bản tin dữ liệu ngày 30/9/2026 (https://data.imf.org/en/news/imf%20data%20brief%20september%2030), dẫn lại từ Chương 5 (ghi chú cùng tên; chương này không đọc lại): tỷ trọng đô la 56,70% quý 2/2026, từ 57,18% quý 1; tổng dự trữ ngoại hối 13,22 nghìn tỷ USD; bản tin nói biến động giá trị do tỷ giá là hạn chế. Chưa mở bảng COFER gốc.

Câu hỏi 2. Quy mô là bao nhiêu, đo bằng thước nào, và Mỹ bán bao nhiêu vũ khí?

1. 14
   Bộ Tài chính Mỹ, Monthly Treasury Statement (Báo cáo Tài chính Hàng tháng), tháng 9/2026, qua Fiscal Data (https://fiscaldata.treasury.gov/datasets/monthly-treasury-statement/), dẫn lại từ Chương 7 (ghi chú cùng tên; chương này không đọc lại): năm tài khóa 2026 thu 5.403,3, chi 7.395,8, thâm hụt 1.992,5 tỷ USD (năm 2025: 5.234,6; 7.010,0; 1.775,4); lãi ròng 1.051,8 (970,4); quốc phòng quốc gia 965,2 (916,6). Số quốc phòng ở đây là khoản mục “quốc phòng quốc gia”, khác số 916 tỷ USD (bộ phận quân sự của Bộ Quốc phòng) của CBO. Các phép tính 13,1%, 19,5%, 8,4%, 5,3% và 86,6 tỷ USD là của chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3; Kết luận: trả lời bảy câu hỏi
2. 15
   Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), “Unpacking the $1.5 Trillion FY 2027 Defense Budget Topline” (https://www.csis.org/analysis/unpacking-15-trillion-fy-2027-defense-budget-topline), đăng 10/4/2026 (OMB công bố chi tiết đề nghị ngày 3/4/2026), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: đề nghị năm tài khóa 2027 là 1,5 nghìn tỷ USD, gồm khoảng 1,15 nghìn tỷ cấp phát thường (khoảng 1,1 nghìn tỷ cho Bộ Quốc phòng) và khoảng 350 tỷ USD qua điều hòa ngân sách, toàn bộ cho Bộ Quốc phòng; cấp phát thường cao hơn 24% theo giá thực so với năm tài khóa 2026, 38% nếu tính cả điều hòa ngân sách (gồm 155 tỷ USD của luật điều hòa 2025). CSIS, “Tracking FY 2027 Defense Appropriations, Reconciliation, and Supplemental Request” (https://www.csis.org/analysis/tracking-fy-2027-defense-appropriations-reconciliation-and-supplemental-request), ngày trang 18/8/2026, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: ủy ban cấp phát Hạ viện thông qua dự luật cấp phát quốc phòng (H.R. 9495) tháng 6 ở mức khoảng 1,072 nghìn tỷ USD; cấp phát thường niên chưa ban hành; hai viện đã thông qua các phiên bản luật tạm thời giữ ở mức năm tài khóa 2026; đề nghị điều hòa ngân sách 350 tỷ USD cho quốc phòng, nghị quyết ngân sách của hai viện đều có 60 tỷ USD cho quốc phòng, Thượng viện hoãn đến sau kỳ nghỉ tháng 8 và còn hoài nghi. Cần đối chiếu: trang CSIS chưa cập nhật sau 18/8/2026 trong bản đọc; chương chưa tìm thấy luật cấp phát năm tài khóa 2027 được ban hành đến 25/10/2026, và chưa tra lại trạng thái của điều hòa ngân sách sau tháng 8.Cũng dùng ở: Kết luận: trả lời bảy câu hỏi
3. 16
   Hiệp hội các Trường Y khoa Chỉnh hình Mỹ (American Association of Colleges of Osteopathic Medicine, AACOM), “President Trump Signs Continuing Resolution to Fund Government Through December 11” (https://www.aacom.org/news-reports/news/2026/09/08/president-trump-signs-continuing-resolution-to-fund-government-through-december-11), đăng 8/9/2026, nguồn thứ cấp của một hiệp hội ngành y, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Hạ viện thông qua dự luật (H.R. 6500) ngày 1/9/2026 và Tổng thống ký ngày hôm sau, 2/9/2026; luật tạm thời hết hạn 11/12/2026 và “kéo dài mức tài trợ hiện hành”. Cần đối chiếu: nguồn không phải cơ quan quốc phòng hay Quốc hội; bài không nêu điều khoản riêng cho quốc phòng; các bài cùng tin của Fox News và Air & Space Forces Magazine (đường dẫn trong kết quả tìm kiếm) chưa mở.Cũng dùng ở: Kết luận: trả lời bảy câu hỏi
4. 17
   CBO, thư gửi ông Brendan Boyle, thành viên cao cấp của Ủy ban Ngân sách Hạ viện, “Estimating the Cost of Combat Operations Against Iran”, 15/9/2026 (https://www.cbo.gov/publication/62756; tệp 62756-Iran.pdf Mark lưu ngày 25/10/2026, đọc trên bản gốc): CBO ước tính đến ngày 1/8/2026 cuộc xung đột đã tốn Bộ Quốc phòng khoảng 38 tỷ USD (38,1 trong phần so sánh), gồm thay đạn dược 21,7 (tên lửa hành trình tấn công mục tiêu mặt đất 7,3; đạn đánh chặn của phòng thủ tên lửa 13,1; loại khác 1,2), thay thiết bị mất trong chiến đấu 1,9 (3,3 nếu Bộ Quốc phòng xin bổ sung cho mọi tổn thất), giờ bay tăng thêm 10,4, vận hành khác 1,5 và nhiên liệu 2,7 (835 triệu USD phụ phí của Cơ quan Hậu cần Quốc phòng cộng 1.822 triệu USD lỗ bán nhiên liệu); mỗi tháng giao tranh thêm tốn khoảng 2 đến 3 tỷ USD (2 nếu cường độ thấp như tháng 5 và 6, 3 nếu như tháng 7); CBO không ước tính được chi phí sửa căn cứ vì Bộ Quốc phòng không cung cấp thông tin (Bộ Quốc phòng không trả lời yêu cầu của CBO); ngừng bắn ngày 8/4/2026; đề nghị bổ sung ngày 24/6/2026 là 87,6 tỷ USD, trong đó 67,1 cho Bộ Quốc phòng, và phần liên quan trực tiếp đến chiến tranh là 42,3 tỷ USD, nhiều hơn ước tính của CBO khoảng 10%; ngày 22/7/2026 Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khai trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện rằng chi phí hoạt động chống Iran “đến hết tháng 9/2026” sẽ là 37,5 tỷ USD, với thành phần do Bộ Quốc phòng báo nhân viên ủy ban: Lục quân 1,3, Hải quân 1,5, Không quân 4,7, Bộ Chỉ huy Tác chiến Đặc biệt 0,5, đơn vị khác 0,1, đạn dược 25, thay thiết bị mất 4,3; hai tuần sau Bộ Quốc phòng cập nhật đạn dược lên 27,7. Roll Call, “Iran war has cost $38 billion and counting, CBO says” (https://rollcall.com/2026/09/15/iran-war-has-cost-38-billion-and-counting-cbo-says/), 15/9/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động: cùng số 38 tỷ USD và 2–3 tỷ USD mỗi tháng; Thanh tra Bộ Quốc phòng ghi 33,4 tỷ USD đến 29/6 cho Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao. Bloomberg Government, “Pentagon puts Iran cost at $43.6 billion in estimate to Congress” (https://news.bgov.com/bloomberg-government-news/pentagon-puts-iran-cost-at-43-6-billion-in-estimate-to-congress), 18/9/2026, đọc 25/10/2026: 43,6 tỷ USD đến 3/9/2026, gồm khoảng 11,2 vận hành đã cam kết, 28,1 thay đạn dược (khoản chưa có tiền), 4,3 thay thiết bị; chưa gồm thiệt hại căn cứ (có thể hàng chục tỷ USD, không có số cụ thể); Bộ trưởng nói đề nghị bổ sung gồm 21 tỷ USD tăng tốc mua tên lửa cao cấp và đạn dược giá thấp hơn. Các tổng 37,4 (8,1 cộng 25 cộng 4,3), 38,2 (21,7 cộng 10,4 cộng 2,7 cộng 1,5 cộng 1,9), 43,6 (11,2 cộng 28,1 cộng 4,3) và 24,8 (67,1 trừ 42,3) là phép cộng hoặc trừ của chương. Cần đối chiếu: số của Thanh tra Bộ Quốc phòng và của Bloomberg Government vẫn đọc qua bài báo; chưa mở báo cáo của Bộ Quốc phòng gửi Quốc hội.
5. 18
   CSIS, “Tracking FY 2027 Defense Appropriations, Reconciliation, and Supplemental Request” (xem ghi chú `fy27`), ngày trang 18/8/2026: đề nghị bổ sung nộp trong tháng 6 tổng 87,6 tỷ USD, khoảng 70 tỷ USD cho ưu tiên quốc phòng quốc gia, trong đó 67,1 tỷ USD cho Bộ Quốc phòng, phần lớn gắn với chiến tranh Iran; đảng Dân chủ phản đối, đảng Cộng hòa chuyển sang điều hòa ngân sách; đến 18/8 chưa được thông qua. Stripes, tin về đề nghị bổ sung (https://www.stripes.com/theaters/us/2026-06-24/white-house-supplemental-spending-iran-22068764.html; ngày 24/6/2026 lấy từ đường dẫn, trang chưa mở). Cần đối chiếu: ngày 24/6/2026 chỉ dựa vào đường dẫn của Stripes; CSIS chỉ ghi “tháng 6”; trạng thái của đề nghị sau 18/8/2026 chưa tra.
6. 19
   SIPRI, bản tóm tắt “Trends in International Arms Transfers, 2025” (https://www.sipri.org/sites/default/files/2026-03/fs_2603_at_2025.pdf; tiêu đề dựng từ tên tệp), công bố 9/3/2026, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Mỹ chiếm 42% xuất khẩu vũ khí thế giới giai đoạn 2021–25 (36% giai đoạn 2016–20); Pháp 9,8%, Nga 6,8% (21%), Đức 5,7%, Trung Quốc 5,6%; xuất khẩu của Mỹ đi châu Âu 38% (+217%), Trung Đông 33% (từ 45%), châu Á và châu Đại Dương 26%; nước nhận lớn nhất của Mỹ là Ả Rập Xê Út 12%, rồi Ukraine 9,4% và Nhật Bản 8,9%; Israel 3,1% (hạng 12); Đài Loan 1,9% (hạng 16); 29 thành viên châu Âu của NATO nhập khẩu tăng 143%, trong đó Mỹ cung cấp 58%; châu Âu nhập khẩu tăng 210%; Việt Nam không nằm trong Bảng 2 (40 nước nhập khẩu lớn nhất) và chỉ được nhắc là nước nhận lớn thứ hai của Séc (14% xuất khẩu của Séc). Cần đối chiếu: thị phần theo khối lượng quy đổi bằng thước riêng của SIPRI (TIV), chưa mở phần định nghĩa; trang báo cáo suy từ chân trang.Cũng dùng ở: Việt Nam đứng ở đâu

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 2, 6, 8, 11, 12.

Câu hỏi 3. Tiền cho quân đội lấy từ đâu, và giới hạn của việc vay là gì?

1. 20
   Bộ Tài chính Mỹ, TIC, tệp slt_table5.html tại ticdata.treasury.gov, số tháng 8/2026, dẫn lại từ Chương 7 (ghi chú cùng tên; chương này không đọc lại): tổng nước ngoài nắm giữ 9.331,7 tỷ USD; khu vực chính thức nước ngoài 3.755,6 tỷ USD (tháng 12/2025: 3.877,7); Nhật Bản 1.068,3 (tháng 12/2025: 1.185,5); Anh 1.009,5 (tháng 12/2025: 863,2); Trung Quốc 590,7 (tháng 12/2025: 684,4). TIC ghi theo nơi lưu ký, không ghi chủ sở hữu cuối cùng; số thay đổi gồm cả biến động giá. Các tỷ lệ −3,1%, −9,9%, −13,7% và +16,9% theo Chương 7, Bảng 7.5; phép trừ 817,1 tỷ USD (4.572,7 trừ 3.755,6) là của chương này.
2. 21
   Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, trang chi tiết nghiệp vụ chứng khoán Kho bạc (https://www.newyorkfed.org/markets/domestic-market-operations/monetary-policy-implementation/treasury-securities/treasury-securities-operational-details), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: kỳ hiện tại 15/10–13/11/2026, mua để quản lý dự trữ (RMP) không có, mua tái đầu tư khoảng 14,6 tỷ USD; lịch RMP: khoảng 40 tỷ USD mỗi kỳ cho bốn kỳ từ 12/12/2025 đến 13/4/2026, khoảng 25 tỷ USD cho kỳ 14/4–13/5, khoảng 10 tỷ USD cho ba kỳ 14/5–13/8, không mua ba kỳ từ 14/8/2026. Bản tin Bloomberg Law 13/7/2026 (https://news.bloomberglaw.com/banking-law/fed-maintains-reserve-management-purchases-at-10-billion) xác nhận mức 10 tỷ USD và tái đầu tư khoảng 17,6 tỷ USD cho kỳ khi đó. Tổng khoảng 215 tỷ USD (160 + 25 + 30) và hàng cộng của Bảng 27.8 là phép cộng của chương. Cần đối chiếu: trang không ghi ngày cập nhật, và là số “khoảng” theo kế hoạch của Fed New York chứ không phải số đã mua; chương chưa tra số đã mua thực tế; tên “mua để quản lý dự trữ” là cách dịch của chương.
3. 22
   Cục Dự trữ Liên bang, Federal Reserve History, “Gold Convertibility Ends” (https://www.federalreservehistory.org/essays/gold-convertibility-ends), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Tổng thống Nixon công bố chính sách kinh tế mới tối 15/8/1971; kèm phụ thu nhập khẩu 10%; số đô la do nước ngoài nắm giữ cuối cùng vượt kho vàng của Mỹ, khiến Mỹ dễ bị rút vàng ồ ạt; Hiệp định Smithsonian là nỗ lực giữ tỷ giá cố định sau tháng 8/1971, và hệ Bretton Woods kết thúc ngay sau đó. Trang này không nêu năm số đô la nước ngoài vượt kho vàng; chương chưa tìm thấy năm ấy. Cần đối chiếu: tiêu đề trang dựng từ đường dẫn.
4. 23
   Office of the Historian, Bộ Ngoại giao Mỹ, mục Milestones 1969–1976 (https://history.state.gov/milestones/1969-1976/nixon-shock; tiêu đề trang chưa ghi lại), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: ngày 15/8/1971 Tổng thống Nixon công bố Chính sách Kinh tế Mới, kèm thêm 10% thuế lên mọi hàng nhập khẩu chịu thuế; ở mức 35 USD một ounce Mỹ không có đủ vàng để bảo đảm số đô la đang lưu hành trên thế giới (trang mô tả là lượng đô la lưu hành trên thế giới, không riêng số nước ngoài nắm); tháng 12/1971 Nhóm Mười thỏa thuận tỷ giá cố định mới (Smithsonian); tháng 3/1973 sáu thành viên Cộng đồng châu Âu buộc tỷ giá với nhau và cùng thả nổi so với đô la, được trang mô tả là sự kết thúc thực tế của hệ tỷ giá cố định Bretton Woods.
5. 24
   National Bureau of Economic Research (NBER), Working Paper 25409, tác giả Michael D. Bordo (https://www.nber.org/papers/w25409; tiêu đề bài chưa ghi lại), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động, chỉ phần tóm tắt: lạm phát Mỹ tăng từ năm 1965, do chính sách tài khóa và tiền tệ mở rộng, là nguyên nhân nền của các mất cân đối quốc tế dẫn đến sụp đổ hệ Bretton Woods giai đoạn 1971–1973; kiểm soát lương và giá của Nixon che lạm phát hơn là xử lý nó. Trang không có luận điểm về số đô la nước ngoài so với kho vàng và không nêu năm 1966, nên chương không dùng mốc năm 1966.
6. 25
   Bộ Tài chính Mỹ, Fiscal Data, “Treasury Securities Auctions Data”, dẫn lại từ Chương 7 (ghi chú cùng tên; chương này không đọc lại): phiên ngày 7/10/2026 (10 năm) chào bán 39 tỷ USD, lợi suất trúng thầu 5,300%, tỷ lệ đặt thầu 2,77; phiên ngày 8/10/2026 (30 năm) chào bán 22 tỷ USD, 5,618%, tỷ lệ 2,54; cả hai là lợi suất cao nhất trong 34 phiên (Chương 7, Bảng 7.6).

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 8, 9, 14.

Câu hỏi 4. Các cuộc chiến được trả bằng tiền của ai, qua bốn dạng?

1. 26
   Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO), báo cáo NSIAD-92-71 về đóng góp của đồng minh cho Chiến tranh Vùng Vịnh (https://gao.justia.com/department-of-state/1991/12/persian-gulf-nsiad-92-71; trang tổng hợp của Justia, tiêu đề chưa ghi lại), ngày báo cáo 30/12/1991, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: đồng minh cam kết khoảng 54 tỷ USD (tiền mặt và hiện vật; điều chỉnh giảm từ 54,6 hồi tháng 7/1991) và đã đóng khoảng 50,5 tỷ USD, tức 94%, tại 15/11/1991; các nước đóng gồm Ả Rập Xê Út, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Nhật Bản, Đức và Hàn Quốc (trang không nêu số theo từng nước; chương không dùng số theo nước). Cần đối chiếu: trang ghi mốc 15/11/1991 nhưng một đoạn phần kết quả ghi 15/12/1991; hiện vật nhận được (5,6 tỷ USD) tính đến 31/10/1991; chưa mở bản PDF gốc của GAO.
2. 27
   Congressional Research Service (CRS), báo cáo RS21013 (https://www.everycrsreport.com/reports/RS21013.html; tiêu đề chưa ghi lại), ngày báo cáo 3/10/2001, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: chi phí tăng thêm của Chiến tranh Vùng Vịnh 61 tỷ USD theo giá hiện hành (80 tỷ USD theo giá năm tài khóa 2002); phần ròng người nộp thuế Mỹ phải trả 4,7 tỷ USD, tức 7,7% tổng chi phí, theo báo cáo thường niên tháng 1/1993 của Bộ Quốc phòng; cho đồng minh vay thời chiến 9,4–9,5 tỷ USD (28–29%); báo cáo nói phần lớn chi phí được bù bằng đóng góp của đồng minh hoặc do Bộ Quốc phòng gánh, và không nêu tổng đóng góp của đồng minh. Báo cáo không có số 7,3 tỷ USD (12%), nên chương không dùng số ấy. Cần đối chiếu: 50,5/61 = 82,8% là phép chia của chương, ghép số của GAO (15/11/1991) với số của CRS (2001), và hiệu 61 trừ 50,5 là 10,5 không khớp 4,7; chương chưa hòa giải hai số.
3. 28
   Hai nguồn. (1) Đại học Brown, bản tin “Costs of the 20-year war on terror: $8 trillion and 900,000 deaths” (Jill Kimball, 1/9/2021; tệp Mark lưu ngày 25/10/2026): ước tính 8 nghìn tỷ USD, gồm kinh phí hoạt động ở nước ngoài của Bộ Quốc phòng, chi của Bộ Ngoại giao, chăm sóc cựu binh, chi của Bộ An ninh Nội địa và lãi vay; 2,2 nghìn tỷ USD là chăm sóc cựu binh tương lai đã dành; ước tính gồm các khoản chính quyền Biden đề nghị tháng 5/2021. (2) Neta C. Crawford, “The U.S. Budgetary Costs of the Post-9/11 Wars” (Costs of War, 1/9/2021; https://costsofwar.watson.brown.edu/sites/default/files/papers/Costs-of-War_US-Budgetary-Costs-of-Post-9-11-Wars.pdf), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: tổng 8.043 tỷ USD (“about $8 trillion”) bằng 5.843 tỷ USD chi và cấp phát đến năm tài khóa 2022 cộng khoảng 2.200 tỷ USD nghĩa vụ chăm sóc cựu binh các năm tài khóa 2023–2050 (tác giả nói nhiều khả năng thấp hơn thực tế); 5.843 gồm 2.101 (hoạt động ở nước ngoài của Bộ Quốc phòng, kể cả 42 tỷ USD đề nghị cho năm tài khóa 2022), 189 (Bộ Ngoại giao và USAID), 465 (chăm sóc cựu binh đến năm tài khóa 2022), 1.117 (an ninh nội địa), 884 (tăng ngân sách cơ bản của Bộ Quốc phòng) và 1.087 (lãi vay cho chi hoạt động của Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao); báo cáo không tính lãi sau năm tài khóa 2023, chi của đồng minh, chi của bang và địa phương. Cộng sáu thành phần được 5.843, khớp. Cần đối chiếu: bản PDF đọc qua công cụ tóm tắt tự động nên đối chiếu từng số với bản gốc; công cụ trả về tên cơ quan của tác giả là “Boston University” còn chương ghi “Đại học Brown” theo bản tin của Brown.
4. 29
   NATO, “NATO Secretary General welcomes new support for Ukraine, urges nations to continue to step up” (https://www.nato.int/en/news-and-events/articles/news/2026/09/08/nato-secretary-general-welcomes-new-support-for-ukraine-urges-nations-to-continue-to-step-up), ngày 8/9/2026, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: tại cuộc họp Nhóm Liên lạc về Quốc phòng Ukraine (do Đức và Anh chủ trì), Tổng Thư ký Mark Rutte nói các đồng minh đã dành hơn 10 tỷ USD trong năm qua cho PURL và các vụ bán qua chính phủ Mỹ cho Ukraine gộp lại, gồm 3,5 tỷ USD từ khoản vay hỗ trợ Ukraine của Liên minh châu Âu; bài không tách hai chương trình và không nêu số PURL riêng. Cần đối chiếu: chưa tìm thấy số PURL riêng của NATO; số hơn 5 tỷ USD của Nhà Trắng (ghi chú `wh0807`) là số khác nguồn và khác kỳ.
5. 30
   Viện Kinh tế Thế giới Kiel, Ukraine Support Tracker, thông cáo “Europe leads on aid, US weapons remain key” (https://nachrichten.idw-online.de/2026/08/13/ukraine-support-tracker-europe-leads-on-aid-us-weapons-remain-key; đăng trên idw 13/8/2026; tiêu đề dựng từ đường dẫn), dữ liệu đến tháng 6/2026, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: từ tháng 1 đến tháng 6/2026, các nhà tài trợ châu Âu mua ít nhất 3 tỷ euro viện trợ quân sự từ các hãng quốc phòng Mỹ, khoảng 30% phần viện trợ quân sự châu Âu cung cấp qua mua sắm của ngành công nghiệp quốc phòng; hơn 90% viện trợ giao qua PURL lấy từ kho dự trữ của Mỹ. Cần đối chiếu: bản gốc của Kiel (kiel.de) chưa mở.
6. 31
   Trung tâm Nghiên cứu Phương Đông (OSW), bài bình luận về thượng đỉnh NATO ở The Hague (https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2025-06-26/nato-summit-hague-trumps-return-and-a-two-component-5-gdp), ngày 26/6/2025, nguồn thứ cấp, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Tuyên bố Thượng đỉnh The Hague ngày 25/6/2025 cam kết 5% GDP cho quốc phòng mỗi năm vào năm 2035, gồm 3,5% GDP cho quốc phòng cốt lõi và 1,5% GDP cho các mục tiêu liên quan như hạ tầng lưỡng dụng, bảo vệ hạ tầng trọng yếu, an ninh mạng và phòng thủ dân sự; Tây Ban Nha là ngoại lệ duy nhất, nói sẽ đạt cam kết với 2,1% GDP. Cần đối chiếu: chưa mở văn bản Tuyên bố gốc của NATO.
7. 32
   Congressional Research Service (CRS), báo cáo RL33222 “U.S. Foreign Aid to Israel: Overview and Developments since October 7, 2023” (Jeremy M. Sharp, 28/5/2025; tệp PDF Mark lưu ngày 25/10/2026, đọc trên bản gốc; bản tóm tắt Gemini mà Mark dán cùng ngày không dùng làm nguồn): Mỹ đã cấp cho Israel 174 tỷ USD (giá hiện hành) viện trợ song phương và phòng thủ tên lửa; biên bản ghi nhớ thứ ba, ký ngày 14/9/2016, cam kết 38 tỷ USD viện trợ quân sự cho năm tài khóa 2019 đến 2028, tùy Quốc hội cấp phát, gồm 33 tỷ USD tài trợ không hoàn lại qua Tài trợ Quân sự Nước ngoài và 5 tỷ USD cấp phát cho phòng thủ tên lửa; biên bản ghi nhớ không ràng buộc như hiệp ước, không cần Thượng viện phê chuẩn, và Quốc hội có thể đổi mức viện trợ từng năm hoặc cấp thêm; phần mua tại Israel (Off-Shore Procurement) “giảm chậm đến năm tài khóa 2024, rồi giảm mạnh hơn trong năm năm cuối và chấm dứt hoàn toàn trong năm tài khóa 2028”; P.L. 119-4 (luật tài trợ liên tục năm tài khóa 2025) cấp 3,3 tỷ USD tài trợ quân sự và 500 triệu USD hợp tác phòng thủ tên lửa, ngang năm tài khóa 2024, và ghi phần mua tại Israel năm tài khóa 2025 là 450,3 triệu USD; P.L. 118-50 (bổ sung khẩn cấp, tháng 4/2024) cấp 3,5 tỷ USD tài trợ quân sự và 5,2 tỷ USD cho phòng thủ tên lửa (4 tỷ USD) và Iron Beam (1,2 tỷ USD); tài trợ theo dòng tiền (cash flow financing) cho phép Israel trả dần các hợp đồng mua vũ khí nhiều năm bằng tài trợ quân sự các năm sau, và với F-35 Israel hoãn thanh toán, một nhóm ngân hàng do Citibank dẫn đầu trả đủ cho Lockheed Martin, Lockheed Martin chuyển quyền nhận tiền từ chính phủ Mỹ cho ngân hàng; Bộ Ngoại giao Mỹ (25/4/2025) ghi 751 hợp đồng bán qua chính phủ đang hiệu lực với Israel, trị giá 39,2 tỷ USD. Phép chia 38/10 = 3,8 tỷ USD mỗi năm là của chương. Cần đối chiếu: tính đến 28/5/2025 đàm phán biên bản ghi nhớ mới chưa bắt đầu; chương chưa tra tình trạng sau ngày ấy.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 6, 7.

Câu hỏi 5. Bảo vệ tuyến vận chuyển làm được gì và không làm được gì ở Hormuz?

1. 33
   Stars and Stripes, “Trump pauses Project Freedom in the Strait of Hormuz” (https://www.stripes.com/theaters/middle_east/2026-05-05/trump-pauses-project-freedom-strait-of-hormuz-21586849.html; tiêu đề dựng từ đường dẫn), ngày 5/5/2026, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Tổng thống Trump công bố nỗ lực bảo vệ tàu thương mại qua Hormuz hôm Chủ nhật (3/5) và tạm dừng ngày 5/5 “chỉ một ngày sau khi bắt đầu”; bài không ghi ngày bắt đầu chính xác và không nêu số tàu được hộ tống; lý do tạm dừng: đề nghị của Pakistan và các nước khác, để xem thỏa thuận với Iran có hoàn tất không, trong khi phong tỏa của Mỹ vẫn giữ; hơn 1.500 tàu thương mại và 22.500 thủy thủ đang chờ qua eo biển. Cần đối chiếu: mốc 4/5 lấy từ Seatrade (ghi chú `freedom2`).
2. 34
   Seatrade Maritime, “US denies restarting Strait of Hormuz escorts” (https://seatrade-maritime.com/security/us-denies-restarting-strait-of-hormuz-escorts; tiêu đề dựng từ đường dẫn; trang đọc được không ghi ngày đăng), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Project Freedom khởi động ngày 4/5/2026, kéo dài chưa đầy 48 giờ và bị đình chỉ ngày 5/5; hai tàu mang cờ Mỹ, tàu chở xe Alliance Fairfax và tàu dầu CS Anthem, qua eo biển an toàn trong thời gian đó. Bài còn nói Wall Street Journal đưa tin Mỹ đã nối lại hộ tống một tàu dầu cỡ lớn của Hy Lạp, và CENTCOM bác tin này (“Project Freedom chưa được nối lại, và lực lượng Mỹ hiện không hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz”); chương không dùng đoạn này vì bài không ghi ngày. Cần đối chiếu: ngày đăng của bài này; việc có hay không nối lại hộ tống sau 5/5 (tuyên bố ngày 14/6 của Bộ trưởng Hegseth rằng chiến dịch “chưa bao giờ dừng” chỉ thấy ở một trang Wikipedia nên chương không dùng).
3. 35
   Lloyd’s List Intelligence, “Strait of Hormuz Brief – 30 September 2026” (https://www.lloydslistintelligence.com/resources/blog/strait-of-hormuz-brief-30-september-2026; tiêu đề dựng từ đường dẫn), đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: lượt tàu không liên quan Iran 117 trong 14–20/9 so với 106 trong 7–13/9 (62 hướng đông, 55 hướng tây; tàu dầu và tàu chở khí 95 so với 82); hơn 90 vụ tấn công tàu thương mại từ đầu chiến sự; CENTCOM báo 122 tàu thương mại bị chuyển hướng do phong tỏa; danh sách đen của Iran 81 tàu; trang không nhắc hộ tống hay bảo hiểm. Cần đối chiếu: bản tin tự mâu thuẫn ở vài chỗ (số lượt tàu hàng rời 9 và 14 cùng tuần; tổng 379 từ 1/9 không khớp số tuần), chương chỉ dùng số tổng 117 và 106, hơn 90 vụ và 122 tàu; số 130 tàu ở Chương 4 và 8 là của bản tin 12/10/2026.
4. 36
   CBO, thư “Estimating the Cost of Combat Operations Against Iran”, 15/9/2026 (https://www.cbo.gov/publication/62756; tệp Mark lưu ngày 25/10/2026, đọc trên bản gốc): Mỹ “có lẽ đã dùng” từ một nửa đến hai phần ba kho đạn đánh chặn của phòng thủ tên lửa kể từ tháng 6/2025; xây lại kho “có lẽ mất ít nhất năm năm” dù tăng sản xuất, vì từ lúc đặt hàng đến lúc giao thường mất ba đến năm năm; giá một quả đánh chặn khoảng 4 triệu USD (Patriot và SM-6), 12 triệu USD (THAAD) và 28 triệu USD (SM-3 loại hiện đại nhất); thay đạn đánh chặn đã dùng đến 1/8/2026 tốn 13,1 tỷ USD; Trung Quốc có nhiều tên lửa đạn đạo và hành trình hơn Iran lúc bắt đầu chiến sự, có nền kinh tế lớn hơn và sản xuất nhanh hơn, nên cuộc xung đột với Trung Quốc “có thể gây áp lực lớn hơn” lên phòng thủ tên lửa của Mỹ. Cần đối chiếu: “kể từ tháng 6/2025” gồm cả chiến dịch trước cuộc chiến 28/2/2026, nên chương không quy toàn bộ cho Hormuz.Cũng dùng ở: Kết luận: trả lời bảy câu hỏi

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 3, 4.

Câu hỏi 6. Trung Quốc xây quân đội đối trọng đến đâu?

1. 37
   SIPRI, bảng số liệu “World nuclear forces, January 2026” của SIPRI Yearbook 2026 (tệp Mark lưu ngày 25/10/2026, đọc trên bản gốc) và thông cáo báo chí về SIPRI Yearbook 2026 (https://www.sipri.org/node/7895; 8/6/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động): tại tháng 1/2026, kho quân sự của Mỹ 3.700 (1.770 đã triển khai), Nga 4.400 (1.796), Anh 225, Pháp 290, Trung Quốc 620 (34; năm trước 600 và 24), Ấn Độ 190, Pakistan 170, Triều Tiên 60, Israel 90; tổng kho quân sự 9.745 (4.012 đã triển khai); tổng đầu đạn kể cả đã nghỉ chờ tháo dỡ 12.187 (Mỹ 5.042, Nga 5.420, Trung Quốc 620). Ghi chú của bảng: Mỹ và Nga không còn công bố số tổng hợp về lực lượng hạt nhân chiến lược vì hiệp ước New START hết hạn tháng 2/2026 mà không có hiệp ước thay thế. Thông cáo: nếu Trung Quốc vượt 1.000 đầu đạn vào năm 2030 thì vẫn chỉ bằng khoảng một phần tư kho hiện tại của Nga hoặc Mỹ. Các tỷ lệ 5% (620 chia 12.187), 17% (620 chia 3.700), 14% (620 chia 4.400) và 83% ((3.700 cộng 4.400) chia 9.745) là của chương. Cần đối chiếu: số của Nga (4.400) có ghi chú riêng “f” trong bảng của SIPRI, chương chưa mở nội dung ghi chú.
2. 38
   Congressional Research Service (CRS), “China Naval Modernization: Implications for U.S. Navy Capabilities—Background and Issues for Congress” (https://www.everycrsreport.com/files/2025-04-24_RL33153_e7d0d9c799c5e97e4cb6e661498b2bed09b722c6.html; tiêu đề dựng từ các trang tổng hợp cùng báo cáo), cập nhật 24/4/2025, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động (100.000 trong 120.897 ký tự): Bộ Quốc phòng Mỹ ghi hải quân Trung Quốc có “hơn 370 nền tảng” (trang không nêu ngày của số đếm; không gồm khoảng 60 tàu tuần tra lớp Houbei), dự kiến 395 vào 2025 và 435 vào 2030; Hải quân Mỹ có 296 tàu chiến chủ lực tại 30/9/2024; báo cáo ghi hải quân Trung Quốc vượt Hải quân Mỹ về tổng số tàu chiến chủ lực trong khoảng 2015–2020 và cảnh báo các tổng số này không so ngang về năng lực vì cơ cấu hai hải quân khác nhau. Cần đối chiếu: chương không dùng chênh lệch dự kiến của ONI (Bảng 2); số “hơn 370 nền tảng” không cùng định nghĩa với “tàu chiến chủ lực” của Mỹ.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1, 5, 6.

Câu hỏi 7. Công nghệ quốc phòng chảy sang dân sự đến mức nào, và nhà nước còn dẫn không?

1. 39
   National Science Foundation (NSF), Trung tâm Thống kê Khoa học và Kỹ thuật Quốc gia (NCSES), ấn phẩm NSF 25-334 (https://ncses.nsf.gov/pubs/nsf25334; tiêu đề chưa ghi lại), ngày 24/4/2025, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: phần R&D của Mỹ do chính phủ liên bang tài trợ là 66,82% năm 1964 và 18,44% năm 2022; do doanh nghiệp tài trợ là 30,82% và 75,48%; R&D do liên bang tài trợ bằng 1,86% GDP năm 1964 (đỉnh) và 0,63% năm 2022; do doanh nghiệp tài trợ bằng 0,86% và 2,59% GDP. Các hiệu số và tổng 2,72% (1,86 + 0,86) và 3,22% (0,63 + 2,59) là của chương. Cần đối chiếu: NSF đo nguồn tiền theo người trả, không theo mục đích; hai nguồn này không phải toàn bộ nguồn R&D (còn đại học, tổ chức phi lợi nhuận, các nguồn khác); các số 1964 và 2022 đọc qua công cụ tóm tắt nên cần đối chiếu từng chữ với bảng của NSF.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 12.

Việt Nam đứng ở đâu

1. 40
   Fulcrum (ấn phẩm của Viện ISEAS–Yusof Ishak), “Will Vietnam be able to wean itself off Russian arms?” (https://fulcrum.sg/article/commentaries/will-vietnam-be-able-to-wean-itself-off-russian-arms/; tiêu đề dựng từ đường dẫn), ngày 4/4/2022, nguồn thứ cấp dẫn số của SIPRI, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: giai đoạn 2015–2021 Nga cung 68,4% nhập khẩu vũ khí của Việt Nam, Israel 13,7%, Belarus 5,7%, Hàn Quốc 3,3%, Mỹ 3%, Hà Lan 2,4%. Cần đối chiếu: số đã 4 năm tuổi và chưa đối chiếu với cơ sở dữ liệu chuyển giao vũ khí của SIPRI; SIPRI 2021–25 không có tỷ trọng theo nhà cung cấp cho Việt Nam (ghi chú `sipri_arms`).
2. 41
   Defense News (đăng lại trên Military Times), “US arms deal still up in the air after Hegseth visit to Vietnam” (https://www.defensenews.com/global/asia-pacific/2025/11/17/us-arms-deal-still-up-in-the-air-after-hegseth-visit-to-vietnam; tiêu đề dựng từ đường dẫn), ngày 17/11/2025, đọc 25/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Hegseth thăm Việt Nam ngày 2/11/2025; tháng 4/2025 Hà Nội nói sẽ mua ít nhất 24 máy bay F-16 của Lockheed Martin và bài không ghi tiến triển nào kể từ đó; Mỹ đã giao 3 tàu tuần tra cho cảnh sát biển và 3 trong 12 máy bay huấn luyện T-6C. New York Times, “3 Takeaways From Vietnam’s Drift Toward Russia and Away From America” (Damien Cave, 27/10/2025; tệp nyt_vietnam_russia Mark lưu ngày 25/10/2026, đọc trên bản chữ): dựa trên tài liệu của nhà cung cấp vũ khí Nga và phỏng vấn quan chức; khoảng 1.000 tài liệu của Rostec do một nhóm tin tặc ủng hộ Ukraine công bố tháng 10/2025; Việt Nam là “khách hàng 704”, đặt 9 hệ thống tác chiến điện tử cho Su-35, cùng một số bộ thiết bị mặt đất và linh kiện gần 190 triệu USD; Việt Nam chưa công bố các đơn hàng ấy; một trong nhiều quan chức Việt Nam xác nhận việc mua từ Nga, giấu tên, nói thỏa thuận trị giá 8 tỷ USD và gồm 40 máy bay chiến đấu mới; tài liệu cho thấy thanh toán phải qua công ty trung gian để tránh trừng phạt Nga; một tài liệu năm 2023 của Bộ Tài chính Việt Nam nêu kế hoạch chuyển thanh toán qua một liên doanh dầu khí Nga – Việt. Bài New York Times không nêu “Su-35 và Su-30” (cụm này là của Defense News). Cần đối chiếu: số 8 tỷ USD là lời một quan chức giấu tên, chưa có xác nhận chính thức của Việt Nam hay Nga; nhận xét của một nhà phân tích rằng bán F-16 khó thành vì sức ép của Trung Quốc không được chương dùng.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 19.

Kết luận: trả lời bảy câu hỏi

Mục này dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 2, 3, 14, 15, 16, 36.