Tập 1·Phần I. Giá của vốn toàn cầu

Chương 9

Các điểm nghẽn thế hệ mới: bán dẫn, vật liệu, tài chính và không gian

39 ghi chú nguồn, xếp theo từng mục của chương. Số liệu tính đến 19/10/2026. Mỗi ghi chú có tên bài, đường dẫn đầy đủ, ngày đã đọc và điều cần lưu ý khi đọc.

• Đoạn mở đầu
• Câu hỏi 1
• Câu hỏi 2
• Câu hỏi 3
• Câu hỏi 4
• Câu hỏi 5
• Câu hỏi 6

Đoạn mở đầu

1. 1
   aiweekly.co, “ASML Q3 China Equipment Sales Soar 109% QoQ to 23% of System Shipments as Memory Makers Stockpile” (https://aiweekly.co/alerts/asml-q3-china-equipment-sales-soar-109-qoq-to-23-of-system-shipments-as-memory), 15/10/2026, đọc 19/10/2026. Bản tin thứ cấp dẫn kết quả quý 3/2026 của ASML (công bố 14/10/2026): Trung Quốc chiếm 23% doanh số máy (quý 2/2026: 14%), lượng máy giao sang Trung Quốc tăng 109% so với quý trước, và cả năm 2026 dự kiến khoảng 20%. Lời giải thích mức tăng (các hãng nhớ và lưu trữ của Trung Quốc tích trữ thiết bị, đủ cho khoảng ba năm mở rộng nếu nguồn cung bị cắt) do các lãnh đạo không nêu tên nói; chương không thấy bản gốc của ASML nêu lý do này. Cùng số 23% và 14% có ở xenospectrum.com (https://xenospectrum.com/en/asml-china-sales-q3-2026/).Cũng dùng ở: Câu hỏi 1
2. 2
   TrendForce, thông cáo báo chí về doanh thu xưởng đúc quý 2/2026, 9/9/2026 (https://www.trendforce.com/presscenter/news/20260909-13225.html): TSMC thị phần 72,5% với doanh thu gần 40,2 tỷ USD (tăng 12,1% so với quý trước); mười xưởng đúc lớn nhất gần 53,49 tỷ USD (tăng 11,5%); Samsung 5,9% (3,26 tỷ USD), SMIC 5,4% (hơn 3 tỷ USD), UMC 3,9%, GlobalFoundries 3,2%. Thông cáo không nêu mẫu số của 72,5%; kiểm tra số học ở Chương 4: mười xưởng lớn nhất chiếm 96,5% ngành, tức mẫu số khoảng 55,4 tỷ USD, và lấy 53,49 tỷ làm mẫu số thì TSMC là khoảng 75,2%. Phần “khác” ở Hình 9.2 là 100 trừ tổng các phần đã nêu (tính ở chương này).Cũng dùng ở: Câu hỏi 1
3. 3
   Global Trade Alert, “China: Temporary export ban on helium” (https://globaltradealert.org/intervention/157329-china-temporary-export-ban-on-helium), đọc 19/10/2026. Thông báo 2026/29 của Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 10/7/2026 cấm xuất khẩu helium (mã HS 2804.29.0010), có hiệu lực ngay, không ghi ngày hết hạn. CIRS mô tả cùng biện pháp (https://www.cirs-group.com/en/chemicals/china-temporarily-bans-helium-exports-effective-immediately).Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 4
4. 4
   WTOP, “Iran war halts Qatar helium output, threatening global tech supply chains” (https://wtop.com/news/2026/03/iran-war-halts-qatar-helium-output-threatening-global-tech-supply-chains/), tin ngày 21/3/2026 (Washington Times đăng cùng tin với nguồn Associated Press), đọc 19/10/2026. QatarGas ngừng sản xuất khí hóa lỏng và các sản phẩm đi kèm ngày 2/3 sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran, tuyên bố bất khả kháng hai ngày sau; sau các đợt tấn công tiếp theo hãng báo thiệt hại “rộng” cần nhiều năm để sửa và cắt 14% xuất khẩu helium hằng năm. Fitch Ratings: Hàn Quốc nhập khoảng 65% helium từ Qatar. Samsung Electronics và SK hynix từ chối trả lời về tồn kho; chuyên gia Jong-hwan Lee nói họ có thể có tồn kho vài tháng; TSMC nói chưa dự kiến tác động đáng kể. Bản tin ghi Mỹ sản xuất 81 triệu mét khối năm trước (dẫn USGS), và ghi Qatar cung cấp “một phần ba” ở một chỗ, “khoảng 30%” ở chỗ khác; chương dùng số 63 trên 190 triệu mét khối của USGS.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
5. 5
   USGS, Mineral Commodity Summaries 2026, mục “Helium” (https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2026/mcs2026-helium.pdf), đọc 19/10/2026. Sản lượng mỏ năm 2025 (ước tính, triệu mét khối): Qatar 63 (năm 2024: 64), Nga 18, Algeria 11, Trung Quốc 3; thế giới 190 (năm 2024: 183). 63 chia 190 là 33,2%; 3 chia 190 là 1,6% (tính ở chương này). Dòng của Mỹ trong bản tải về bị lỗi chữ số khi đọc nên chương không dùng; số 81 triệu mét khối của Mỹ lấy từ WTOP (ghi chú trên).Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
6. 6
   FXStreet, “China’s rare earth leverage has an expiration date: November 10. Here’s what Beijing is deciding” (https://www.fxstreet.com/analysis/chinas-rare-earth-leverage-has-an-expiration-date-november-10-heres-what-beijing-is-deciding-202610141348), 14/10/2026, đọc 19/10/2026. Bài ghi Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo ngày 28/9/2026 rằng đình chiến thương mại được gia hạn đến 10/1/2027 nhưng thông báo không nêu các hạn chế đất hiếm, mà bài gọi là nguồn bất định lớn. Ba kịch bản cho ngày 10/11/2026: gia hạn việc tạm hoãn (có thể đến 10/1/2027); đặt lại biện pháp chọn lọc; đặt lại toàn bộ hạn chế tháng 10/2025, gồm các điều khoản có hiệu lực ngoài lãnh thổ. Bài không xác nhận việc tạm hoãn đã được gia hạn.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3

Câu hỏi 1. Chuỗi bán dẫn tập trung ở khâu nào, và đến mức nào?

1. 7
   ASML, văn bản công bố ngày 23/2/2022; tiêu đề và địa chỉ chưa ghi lại trong lần đọc này. Nội dung chương dùng: ASML là nhà cung cấp duy nhất của thiết bị quang khắc EUV; ở dòng DUV hãng có đối thủ. Đây là lời tự nhận của chính hãng, chưa đối chiếu với nguồn độc lập.
2. 8
   TrendForce, “ASML raises 2026 sales outlook to €36B–€40B on memory and logic client demand, South Korea share hits 45%” (https://www.trendforce.com/news/2026/04/15/news-asml-raises-2026-sales-outlook-to-e36b-e40b-on-memory-and-logic-client-demand-south-korea-share-hits-45/), 15/4/2026, đọc 19/10/2026. Trung Quốc chiếm 19% doanh số máy quý 1/2026, so với 36% quý 4/2025; Hàn Quốc 45% quý 1/2026 so với 22% quý 4/2025. Bản tin dẫn TradingView rằng ASML dự kiến phần của Trung Quốc còn khoảng 20% doanh số năm 2026.
3. 9
   Caixin Global, “ASML expects China revenue drop following backlog-fueled surge” (https://www.caixinglobal.com/2026-01-29/asml-expects-china-revenue-drop-following-backlog-fueled-surge-102409285.html), 29/1/2026, đọc 19/10/2026. Trung Quốc chiếm 33% doanh thu của ASML cả năm 2025 (cao nhất trong các thị trường) và 36% quý 4/2025, đều không tính Đài Loan; ASML dự kiến Trung Quốc “bình thường hóa” về khoảng 20% tổng doanh số năm 2026. Số 20% tính trên tổng doanh số chứ không riêng doanh số máy, nên đường ngang ở Hình 9.1 không so trực tiếp với các cột.
4. 10
   Reuters (Fanny Potkin), 18/12/2025, qua The Jakarta Post, “How China built its ‘Manhattan Project’ to rival the West in AI chips” (https://www.thejakartapost.com/business/2025/12/18/how-china-built-its-manhattan-project-to-rival-the-west-in-ai-chips), đọc 19/10/2026. Một nguyên mẫu máy EUV ở một phòng thí nghiệm tại Shenzhen, do các cựu kỹ sư của ASML dựng, đang hoạt động và phát ánh sáng EUV nhưng chưa làm ra chip chạy được; mục tiêu của chính phủ là chip chạy được vào năm 2028, và những người gần dự án gọi năm 2030 là mốc thực tế hơn. Giám đốc điều hành ASML Christophe Fouquet nói hồi tháng 4 (2025) rằng Trung Quốc cần “rất nhiều năm” để phát triển công nghệ này. Bản tin dựa vào hai người biết dự án và các nguồn giấu tên khác; Reuters nói đây là lần đầu đưa tin về nguyên mẫu.
5. 11
   BCG và SIA, “Strengthening the Global Semiconductor Value Chain”, 4/2021 (https://www.semiconductors.org/wp-content/uploads/2021/05/BCG-x-SIA-Strengthening-the-Global-Semiconductor-Value-Chain-April-2021_1.pdf). Công suất sản xuất chip dưới 10 nanomet: Hàn Quốc 8%, Đài Loan 92%, số năm 2019; đo công suất chứ không đo doanh thu, và cũ hơn số của TrendForce. Giá trị gia tăng năm 2019: thiết kế 50%, sản xuất wafer 24%, thiết bị 11%, đóng gói và kiểm thử 6%, vật liệu 5%, phần mềm thiết kế và sở hữu trí tuệ 4%. Báo cáo ghi phần thiết kế là 50% ở một chỗ và 53% ở chỗ khác; chương dùng 50% vì các phần khi đó cộng đúng 100%.
6. 12
   TrendForce, “China’s Share in Mature Process Capacity Predicted to Hit 29% in 2023, Climbing to 33% by 2027” (https://www.trendforce.com/presscenter/news/20231018-11889.html), 18/10/2023, đọc 19/10/2026. Công nghệ trưởng thành (trên 28 nanomet): Trung Quốc 29% công suất năm 2023, dự báo 33% năm 2027; Đài Loan 49% xuống 42%. Đây là dự báo từ tháng 10/2023; chương chưa có số thực tế năm 2026.
7. 13
   Counterpoint Research, “Global DRAM and HBM Market Share: Quarterly” (https://counterpointresearch.com/insights/global-dram-and-hbm-market-share), trang theo dõi cập nhật 2/9/2026, đọc 19/10/2026; thị phần theo doanh thu. DRAM quý 2/2026: Samsung 38%, SK hynix 25%, Micron 24%, CXMT 10%, Nanya 2%, khác 1%. HBM quý 2/2026: SK hynix 50%, Samsung 33%, Micron 18%; quý 2/2025: 64%, 15% và 21%. Bài phân tích của cùng hãng ngày 4/8/2026 (https://counterpointresearch.com/en/insights/ai-demand-reshapes-dram-rankings-in-q2-2026) ghi DRAM quý 2/2026 là Samsung 39%, SK hynix 26%, Micron 25%; chênh một điểm phần trăm so với trang theo dõi nên chương dùng trang theo dõi, mới hơn và có các phần cộng đúng 100%.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2
8. 14
   Bloomberg Economics, “The $10 Trillion Fight: Modeling a US-China War Over Taiwan” (https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-10/the-10-trillion-fight-modeling-a-us-china-war-over-taiwan), 10/2/2026, đọc 19/10/2026 (phần mở đầu). Kịch bản chiến tranh Mỹ–Trung quanh Đài Loan: GDP thế giới giảm khoảng 10.600 tỷ USD, tức 9,6%, trong năm đầu. Các số theo nước (Đài Loan giảm 40%, Trung Quốc 11%, Mỹ 6,6%) lấy từ hai bản tin thứ cấp: Taiwan News, 12/2/2026 (https://www.taiwannews.com.tw/en/news/6301597) và Asia Economy, 11/2/2026 (https://view.asiae.co.kr/en/article/2026021109534626911). Taiwan News còn ghi kịch bản phong tỏa làm GDP thế giới giảm 5,3% và GDP Đài Loan giảm 12,5%; chương không dùng số này vì chỉ có một nguồn thứ cấp. Bản này thay bản của Bloomberg Economics ngày 9/1/2024 (chiến tranh: GDP thế giới giảm 10,2%) mà bản nháp đầu của chương dùng; chương không còn dùng số 2024. Đây là kịch bản mô hình hóa, không phải dự báo; theo Asia Economy, Bloomberg Economics xếp xác suất của chiến tranh ở mức thấp.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1, 2.

Câu hỏi 2. Nhà nước dùng những công cụ nào để biến điểm nghẽn thành đòn bẩy, và đòn bẩy ấy có tác dụng không?

1. 15
   Covington & Burling, “U.S. Expands October 7, 2022 Export Controls Restrictions on Advanced Computing and Semiconductor Manufacturing Items”, 10/2023 (https://cov.com/en/news-and-insights/insights/2023/10/us-expands-october-7-2022-export-controls-restrictions-on-advanced-computing-and-semiconductor-manufacturing-items). Bộ quy tắc ngày 7/10/2022 của BIS về chip tính toán tiên tiến và thiết bị sản xuất chip; hai quy tắc mở rộng công bố ngày 17/10/2023 thêm tham số mật độ hiệu năng, có hiệu lực từ 17/11/2023.
2. 16
   FTI Consulting, “China’s Export Controls on Critical Minerals – Gallium, Germanium and Graphite”, 19/12/2023 (https://www.fticonsulting.com/en/insights/articles/chinas-export-controls-critical-minerals-gallium-germanium-graphite). Trung Quốc bắt đầu cấp phép xuất khẩu gali và germani từ 1/8/2023 và graphite tinh khiết cao (tổng hợp và dạng vảy tự nhiên) từ 1/12/2023.
3. 17
   Pillsbury Winthrop Shaw Pittman, “China Suspends Export Controls on Certain Critical Minerals-Related Items” (https://pillsburylaw.com/en/news-and-insights/china-suspends-export-controls-certain-critical-minerals-related-items.html), đọc 19/10/2026; bài không ghi ngày đăng ở bản đọc được, nội dung nói về các thông báo tháng 11/2025. Bộ Thương mại Trung Quốc tạm hoãn các Thông báo 55, 56, 57, 58, 61 và 62 (ngày 9/10/2025) từ 7/11/2025 đến 10/11/2026, và Điều 2 Thông báo 46 (ngày 3/12/2024; cấm xuất khẩu gali, germani, antimon và vật liệu siêu cứng lưỡng dụng sang Mỹ) từ 9/11/2025 đến 27/11/2026. Chế độ cấp phép theo Thông báo 18 (ngày 4/4/2025, bảy nguyên tố đất hiếm trung và nặng) vẫn còn.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
4. 18
   Reuters, “A timeline of the Sino-Dutch row over the control of chipmaker Nexperia”, qua Yahoo Finance (https://finance.yahoo.com/news/timeline-sino-dutch-row-over-093000431.html), đọc 19/10/2026. 30/9/2025: Hà Lan dùng Đạo luật về Hàng hóa Sẵn có (Goods Availability Act, 1952) tiếp quản công ty; 4/10/2025: thông báo của Bộ Thương mại Trung Quốc cấm đơn vị ở Trung Quốc xuất khẩu một số thành phẩm; 11/11/2025: các lô chip đầu tiên trên đường sang châu Âu sau khi Bắc Kinh cấp miễn trừ, theo các nhà cung cấp ô tô Đức; 19/11/2025: Hà Lan tạm đình chỉ việc dùng đạo luật. Cơ sở ở Đông Quan chiếm 70% sản lượng toàn cầu của Nexperia. Từ 30/9 đến 19/11/2025 là 50 ngày, và từ 30/9 đến 4/10/2025 là 4 ngày (tính ở chương này).
5. 19
   IEA, “Rare Earth Elements”, tóm tắt điều hành (https://www.iea.org/reports/rare-earth-elements/executive-summary), IEA (2026), trang không ghi ngày đăng, đọc 19/10/2026. Phần của Trung Quốc năm 2024 (cho các nguyên tố đất hiếm dùng làm nam châm: neodymium, praseodymium, dysprosium, terbium): khai thác 60%, tinh luyện 91%, nam châm thiêu kết 94%; khoảng 50% sản lượng nam châm thiêu kết năm 2005. Giá trị sản xuất hạ nguồn có nguy cơ ở ngoài Trung Quốc là 6.500 tỷ USD mỗi năm nếu các biện pháp kiểm soát xuất khẩu tháng 10/2025 được thực thi đầy đủ; đây là mức phơi nhiễm giả định chứ không phải tổn thất đã xảy ra. IEA ước tính tổn thất trực tiếp tiềm tàng trên 1.500 tỷ USD mỗi nơi cho Mỹ và châu Âu, và trên 3.000 tỷ USD cho ô tô. Số 19 năm ở Bảng 9.3 tính từ 2005 đến 2024.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
6. 20
   BIS, Bộ Thương mại Mỹ, “Department of Commerce Revises License Review Policy for Semiconductors Exported to China” (https://bis.gov/press-release/department-commerce-revises-license-review-policy-semiconductors-exported-china), 13/1/2026, đọc 19/10/2026. Việc xuất H200 của Nvidia, MI325X của AMD và chip tương tự sang Trung Quốc và Macau chuyển sang xét từng trường hợp, kèm điều kiện. Covington có bản phân tích (https://www.cov.com/en/news-and-insights/insights/2026/01/us-commerce-department-revises-license-review-policy-for-exports-of-certain-advanced-computing-commodities-to-china-and-macau).Cũng dùng ở: Câu hỏi 5
7. 21
   Benchmark Mineral Intelligence, “China targets US rare earth and defence-linked entities with dual-use export ban” (https://source.benchmarkminerals.com/article/china-targets-us-rare-earth-and-defence-linked-entities-with-dual-use-export-ban), 25/6/2026, đọc 19/10/2026. Ngày 22/6/2026 Trung Quốc đưa 10 pháp nhân Mỹ, gồm MP Materials và USA Rare Earth, vào danh sách kiểm soát xuất khẩu: cấm bán hàng lưỡng dụng cho họ. Al Jazeera đưa tin cùng ngày 22/6/2026 (https://www.aljazeera.com/amp/news/2026/6/22/china-adds-10-us-firms-including-rare-earth-miner-to-export-control-list).Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
8. 22
   International Business Times, “US approved export of AI chips to China, now top trade official says very few made it” (https://www.ibtimes.com/us-approved-export-ai-chips-china-now-top-trade-official-says-very-few-made-it-3805302), 15/7/2026, đọc 19/10/2026; bản của Bloomberg Law có tên “Small Amount of Nvidia AI Chips Sold to China Via US License” (https://news.bgov.com/capital-markets/small-amount-of-nvidia-ai-chips-shipped-to-china-with-us-license). Ngày 14/7/2026, Thứ trưởng Thương mại phụ trách công nghiệp và an ninh Jeffery Kessler nói trước các nghị sĩ rằng rất ít lô hàng đã đi theo các giấy phép H200 và tương đương, số chip là rất nhỏ, và có đơn bị từ chối. Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang nói với CNBC hồi tháng 5 rằng ông khuyên nhà đầu tư không kỳ vọng gì từ doanh số ở Trung Quốc. Bản tin không có số lô hàng hay số giấy phép. Khoản 25% và thông báo của Tổng thống Trump từ tháng 12/2025 được nêu trong cùng bản tin.Cũng dùng ở: Câu hỏi 5

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 3, 13.

Câu hỏi 3. Đất hiếm là điểm nghẽn ở khâu nào, và đòn bẩy đang ở trạng thái nào?

1. 23
   USGS, Mineral Commodity Summaries 2026, mục “Rare Earths” (https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2026/mcs2026-rare-earths.pdf), đọc 19/10/2026; tính theo tấn oxit đất hiếm tương đương. Trữ lượng (triệu tấn): Trung Quốc 44, Brazil 21, Úc 6,3 (trữ lượng theo chuẩn JORC: 3,3), Nga 3,8, Việt Nam 3,5, Mỹ 1,9; thế giới hơn 85; Ấn Độ, Myanmar, Madagascar, Nigeria và Thái Lan không có số trữ lượng. Sản lượng mỏ năm 2025 (ước tính, tấn): thế giới 390.000 (năm 2024: 380.000), Trung Quốc 270.000, Mỹ 51.000 (năm 2024: 45.500, số báo cáo), Việt Nam 150 (năm 2024: 300; USGS ghi là ước tính dựa trên số nhập khẩu của Trung Quốc). Với Trung Quốc, USGS chú thích đây là hạn ngạch sản xuất, không gồm sản xuất không được ghi nhận. Mức phụ thuộc nhập khẩu ròng của Mỹ về hợp chất và kim loại đất hiếm: 67% mức tiêu thụ biểu kiến năm 2025 (ước tính), 53% năm 2024. Tính ở chương này: 44 chia hơn 85 là dưới 52%; 270.000 chia 390.000 là 69%; 150 chia 390.000 là khoảng 0,04%. Vị trí thứ năm của Việt Nam về trữ lượng tính từ bảng này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
2. 24
   Benchmark Mineral Intelligence, “China’s rare earth export controls show little sign of easing after Trump-Xi summit” (https://source.benchmarkminerals.com/article/china-s-rare-earth-export-controls-show-little-sign-of-easing-after-trump-xi-summit), 21/5/2026, đọc 19/10/2026. Chế độ xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc về cơ bản không đổi sau cuộc gặp Trump–Tập ngày 14–15/5/2026; bản tóm tắt của Nhà Trắng nói Bắc Kinh đồng ý giải quyết lo ngại của Mỹ về thiếu yttri, scandi và neodym, nhưng bỏ cách nói của tháng 10/2025 rằng Trung Quốc sẽ “xóa bỏ hiệu quả” kiểm soát xuất khẩu khoáng sản then chốt; bài đọc điều đó là sự chấp nhận ngầm rằng chế độ cấp phép từ tháng 4/2025 vẫn ở lại. Chỉ đọc được phần mở đầu của bài (phần còn lại sau tường trả phí).
3. 25
   investingLive, “Trump and Xi buy two more months of trade truce, leaving tariffs and rare earths in limbo” (https://investinglive.com/news/trump-and-xi-buy-two-more-months-of-trade-truce-leaving-tariffs-and-rare-earths-in-limbo/), 24/9/2026, đọc 19/10/2026. Đình chiến thương mại Mỹ–Trung, vốn hết hạn tháng 11, được gia hạn hai tháng đến 10/1; Bộ trưởng Tài chính Bessent nói “nay chạy đến 10/1”. Bài ghi các quan chức Mỹ nói lượng đất hiếm giao còn thiếu, và nói đất hiếm để lại cho các cuộc đàm phán sau; bài không nhắc việc tạm hoãn kiểm soát đất hiếm. Năm của ngày 10/1 (2027) suy ra từ hạn tháng 11/2026.
4. 26
   Roic News, “Trump sets November APEC and December G20 meetings with Xi as trade truce faces January deadline” (https://www.roic.ai/news/trump-sets-november-apec-and-december-g20-meetings-with-xi-as-trade-truce-faces-january-deadline-09-25-2026), 25/9/2026, đọc 19/10/2026. Đình chiến chạy đến 10/1/2027; nếu đàm phán bế tắc, thuế quan và các hạn chế khoáng sản quan trọng có thể trở lại đầu năm 2027. Ông Trump dự kiến gặp ông Tập tại hội nghị APEC tháng 11 ở Thâm Quyến và hội nghị G20 tháng 12 ở Miami; hai chính phủ không ra tuyên bố chung chính thức.
5. 27
   Bloomsbury Intelligence and Security Institute, Ipek Kara, “China’s Rare Earth Processing Dominance and What the Trump-Xi Summit Didn’t Change” (https://bisi.org.uk/reports/chinas-rare-earth-processing-dominance-and-what-the-trump-xi-summit-didnt-change), 30/9/2026, đọc 19/10/2026. Bài ghi việc tạm hoãn một năm các biện pháp kiểm soát đất hiếm của Trung Quốc (từ 30/10/2025, đến 10/11/2026) đã được gia hạn đến 10/1/2027 sau hội nghị thượng đỉnh Trump–Tập ở Washington, và không có văn bản chung nào về khoáng sản quan trọng. FXStreet (14/10/2026) không xác nhận điều này, nên chương coi trạng thái là chưa rõ.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 6, 17, 19, 21.

Câu hỏi 4. Nguyên liệu nhỏ và điện có phải là điểm nghẽn riêng không?

1. 28
   Trivium China, “Beyond export controls: How a helium supply shock threatens China’s chip push” (https://triviumchina.com/?p=200299), 16/4/2026, đọc 19/10/2026. Đợt tấn công vào khu Ras Laffan ngày 18/3/2026 đưa khoảng một phần ba sản lượng helium thế giới ra khỏi thị trường. Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc ghi Trung Quốc nhập trên 95% helium (năm 2023); phần lớn ước tính nay là hơn 85%; Nga cung cấp 40% lượng nhập năm 2025; Trung Quốc không có kho dự trữ helium của nhà nước. Các hãng chip hàng đầu ở Hàn Quốc và Đài Loan có thể chịu được tới sáu tháng nhờ kho tại chỗ, hợp đồng dài hạn và hệ thống thu hồi; các nhà sản xuất chip công nghệ trưởng thành nhỏ hơn ở Trung Quốc đại lục có thể cạn trong vài tuần. Theo nguồn trong ngành, giá giao ngay helium 6N trong nước tăng 110% từ cuối tháng 2, và giá helium lỏng 5N tăng 65% từ đầu năm 2026 (nguồn ghi “được cho là”).
2. 29
   gasworld, “China to adjust helium export controls as supply conditions change” (https://www.gasworld.com/story/china-to-adjust-helium-export-controls-as-supply-conditions-change/2254548.article/), tin về họp báo của Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 16/7/2026, đọc 19/10/2026; CTILS đăng tin tương tự (https://en.ctils.com/en/articles/6031). Người phát ngôn nói Trung Quốc sẽ “điều chỉnh kịp thời” chính sách quản lý xuất khẩu theo cung cầu trong và ngoài nước; bản tin gọi lệnh cấm là tạm thời, ban hành theo Luật Ngoại thương để bảo đảm nguồn cung trong nước. Chương không thấy văn bản điều chỉnh nào đến ngày 19/10/2026 (kết quả tìm kiếm ngày 19/10/2026).
3. 30
   CSIS (Yu-Hsuan Yeh, Bonny Lin, Jane Nakano), “The Iran Conflict Illuminates Taiwan’s Unique Energy Security Challenge” (https://www.csis.org/analysis/iran-conflict-illuminates-taiwans-unique-energy-security-challenge), 14/5/2026, đọc 19/10/2026. Khoảng 48% điện của Đài Loan từ LNG năm 2025; Qatar cung cấp khoảng một phần ba lượng LNG nhập năm 2025; kho LNG đủ 12 ngày, luật yêu cầu 14 ngày vào năm 2027; mức tự cung năng lượng 4,2%. Bài ghi khoảng 85% dầu thô và LNG nhập của Đông Á đi qua eo Hormuz, không có số riêng cho Đài Loan nên chương không dùng. Petromindo (8/4/2026, https://www.petromindo.com/news/article/taiwan-turns-to-coal-as-middle-east-conflict-disrupts-lng-supply) ghi Đài Loan phụ thuộc LNG cho khoảng một nửa sản lượng điện và chuyển sang mua thêm điện than từ tháng 5.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 3, 4, 5.

Câu hỏi 5. Tài chính, tính toán, không gian và cáp ngầm tập trung đến mức nào?

1. 31
   FXC Intel, “Swift Global Currency Tracker, January 2026” (https://www.fxcintel.com/research/analysis/swift-global-currency-tracker-jan-26), 16/3/2026, đọc 19/10/2026. Phần của đô la trong các thanh toán qua Swift “giữ khá ổn định quanh 59%” từ tháng 7/2023 đến tháng 1/2026; phân tích loại trừ thanh toán trong khối đồng euro. Bài không nêu số chính xác của tháng 1/2026. Chuỗi này loại thanh toán trong khối đồng euro nên cho phần của đô la cao hơn chuỗi gồm thanh toán nội khối.
2. 32
   DLA Piper, “Explaining Swift and recent actions” (https://www.dlapiper.com/en/insights/publications/global-sanctions-alert/2022/explaining-swift-and-recent-actions), 3/5/2022, đọc 19/10/2026. Bảy ngân hàng Nga (VTB Bank, Vnesheconombank, Rossiya Bank, Sovcombank, Bank Otkritie, Novikombank, Promsvyazbank) bị ngắt khỏi Swift từ 12/3/2022 theo Quy định (EU) 2022/345 của Hội đồng châu Âu, kèm Quyết định (CFSP) 2022/346 đăng Công báo Liên minh châu Âu ngày 2/3/2022. Bài ghi ngày 4/5/2022 bà von der Leyen công bố mở rộng thêm Sberbank, Credit Bank of Moscow và Russian Agricultural Bank; bài không nêu ngày hiệu lực của đợt này.
3. 33
   Congressional Research Service, “Stablecoin Legislation: An Overview of the GENIUS Act of 2025 (P.L. 119-27)” (https://www.everycrsreport.com/files/2026-08-20_IN12553_0b329134f6be0cc12f78017358552f4053d52c5e.html), bản đọc 19/10/2026 qua everycrsreport.com. Luật ký ngày 18/7/2025. Tổ chức phát hành phải giữ ít nhất một đô la dự trữ được phép cho mỗi đô la tiền số phát hành; dự trữ gồm tiền mặt, tiền gửi tại ngân hàng và hợp tác xã tín dụng được bảo hiểm, tín phiếu kho bạc ngắn hạn, hợp đồng mua lại và mua lại ngược có tín phiếu bảo đảm, quỹ tiền tệ chính phủ, dự trữ tại ngân hàng trung ương và tài sản tương tự do cơ quan quản lý duyệt. Ngân hàng và hợp tác xã tín dụng phát hành qua công ty con; tổ chức phi ngân hàng là công ty tài chính hoặc công ty phi tài chính chưa niêm yết, trừ khi Bộ trưởng Tài chính cùng chủ tịch Fed và FDIC nhất trí thấy không có rủi ro cho hệ thống. Bản tóm tắt không nêu ngày hiệu lực hay lộ trình thực thi.
4. 34
   Via Satellite, “BryceTech Report Shows SpaceX Accounted for 50% of Launches in 2025” (https://satellitetoday.com/launch/2026/04/10/brycetech-report-shows-spacex-accounted-for-50-of-launches-in-2025/), 10/4/2026, đọc 19/10/2026; báo cáo gốc BryceTech, “Orbital Launches 2025” (https://brycetech.com/reports/report-documents/global-orbital-activity-2025/BryceTech_Orbital_Launches_2025.pdf). SpaceX thực hiện 165 trong 325 lần phóng quỹ đạo của thế giới năm 2025 (khoảng 51%, tính ở chương này; tiêu đề bản tin ghi “50%”) và phóng 85% số tàu vũ trụ. Chương dùng số của bản tin, chưa mở báo cáo gốc.
5. 35
   ITU, “Connecting the world and beyond” (https://www.itu.int/en/mediacentre/backgrounders/Pages/submarine-cable-resilience.aspx), trang ghi “Last Update: April 2026”, đọc 19/10/2026. Cáp ngầm mang khoảng 99% lưu lượng internet thế giới; hơn 500 hệ thống cáp đang hoạt động hoặc được lên kế hoạch (số năm 2024); hơn 170 lần sửa cáp trên thế giới năm 2025 theo Ủy ban Bảo vệ Cáp Quốc tế (ICPC), gần bốn lần mỗi tuần. Nguyên nhân dễ gây tổn thương nhất là hoạt động vô ý của con người (đánh cá, thả neo), rồi đến thiên tai (động đất, sạt lở dưới biển, sóng thần); cơ sở hạ tầng cũ và môi trường pháp lý phức tạp làm việc bảo trì khó thêm.
6. 36
   Swift, “Global Currency Tracker”, ấn bản 3/2026 (https://www.swift.com/sites/default/files/files/global-currency-tracker_march-2026_final_v3.pdf), đọc 19/10/2026. Tài liệu ghi thống kê là “tin nhắn trao đổi trên Swift, tính theo giá trị” và có hai chuỗi: “Global payments currency” (gồm thanh toán trong khối đồng euro) và “International payments currency – Excluding payments within Eurozone”. Lần đọc ngày 19/10/2026 cho ra nhãn của hai chuỗi không khớp với logic (đô la 57,49% ở chuỗi mang nhãn “gồm” và 49,25% ở chuỗi mang nhãn “không gồm”, trong khi bỏ thanh toán nội khối đồng euro phải làm tăng chứ không giảm phần của đô la); nhãn gắn với giá trị trong bản trích bị đảo (đã đối chiếu ngày 19/10/2026 chiều với ấn bản 1/2025 của cùng báo cáo và với FXC Intelligence; xem Chương 1, 3 và 5); chương không in phần trăm nào từ tài liệu này.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 20, 22.

Câu hỏi 6. Việt Nam đứng ở đâu?

1. 37
   SEMI (Đông Nam Á), “Vietnam’s Semiconductor Pivot” (https://www.semi.org/sea/blogs/Vietnams-Semiconductor-Pivot), 28/8/2025, đọc 19/10/2026. Intel vận hành nhà máy lắp ráp, kiểm thử và đóng gói (ATP) lớn nhất của hãng ở Thành phố Hồ Chí Minh; Amkor đầu tư 1,6 tỷ USD vào nhà máy đóng gói tiên tiến, lớn nhất toàn cầu của hãng; Hana Micron đầu tư khoảng 930 triệu USD đến năm 2026. Nhà máy wafer đầu tiên được phê duyệt tháng 3/2025 với 12.800 tỷ đồng (khoảng 500 triệu USD), mục tiêu hoàn thành trước năm 2030. Phần của Việt Nam trong ATP toàn cầu khoảng 1% năm 2022; các nhà phân tích dẫn Reuters kỳ vọng 8–9% năm 2032.
2. 38
   Reuters, “Viettel begins construction of Vietnam’s first chip plant, trial run targeted by end 2027”, qua Vietnam Hội Nhập (https://vietnamhoinhap.vn/en/construction-begins-on-vietnam-s-first-chip-plant-amid-international-media-attention-54852.htm), 9/2/2026, đọc 19/10/2026. Khởi công ngày 16/1 (năm 2026) tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, ngoại ô Hà Nội, trên 27 ha; sản xuất thử chip 32 nanomet dự kiến bắt đầu cuối năm 2027; tinh chỉnh quy trình và nâng cấp thiết bị tiếp tục đến năm 2030. Bản đọc được không nêu vốn đầu tư và không nêu rõ năm của ngày 16/1; năm 2026 suy ra từ bối cảnh. Chương không có nguồn nói đây là cùng dự án với nhà máy wafer phê duyệt tháng 3/2025.
3. 39
   SMM (Shanghai Metals Market), “Vietnam Amends Mineral Law, Bans Raw Rare Earth Ore Export from 2026” (https://news.metal.com/newscontent/103669220-vietnam-amends-mineral-law-bans-raw-rare-earth-ore-export-from-2026), 12/12/2025, đọc 19/10/2026. Quốc hội sửa luật về khoáng sản: cấm rõ ràng xuất khẩu quặng đất hiếm thô, có hiệu lực 1/1/2026; thăm dò, khai thác và chế biến đất hiếm phải được kiểm soát chặt, chỉ các tổ chức, doanh nghiệp được nhà nước cho phép mới được làm. Bản tin không ghi ngày Quốc hội thông qua và không nêu tên chính xác của luật; chương chưa đối chiếu với văn bản luật.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 23.