Tập 2·Phần III. Giá tài sản đang định giá điều gì
Chương 35
Tài sản thực và tài sản tài chính khi lãi suất thực lên gần 3%: bảy câu hỏi về nhóm nào giữ được giá, vì sao cùng một cú sốc cho kết quả trái chiều và giả định nào gãy trước
Cách đọc trang này
Bản in chỉ ghi nơi phát hành và ngày, ở đoạn Nguồn cuối chương. Trang này giữ phần còn lại: tên bài, đường dẫn đầy đủ và những lưu ý về cách đọc nguồn. Để tìm nguồn của một số liệu, đọc nơi phát hành và ngày trong đoạn Nguồn của bản in, rồi tìm cùng tên và ngày ở mục tương ứng bên dưới, hoặc dùng ô tìm kiếm ở trang chủ.
Trang này giữ toàn bộ nguồn đã dùng khi viết chương, nên có thể nhiều hơn đoạn Nguồn của bản in. Số ở đầu mỗi ghi chú chỉ là mã để các ghi chú trỏ chéo với nhau.
Số liệu tính đến 28/10/2026; các đường dẫn ghi “đọc 28/10/2026” được mở ngày đó, trừ các ghi chú 33 đến 35 là số công bố ngày 28 đến 30/10/2026, thêm và đọc ngày 1/11/2026 (đường dẫn ghi “đọc 1/11/2026”); mọi trang đọc qua công cụ tóm tắt tự động nên câu trích, ngày và số cần đối chiếu từng chữ với bản gốc trước khi in; tiêu đề bài trong trang này có chỗ dựng lại từ đường dẫn hoặc chưa ghi lại nên cũng cần đối chiếu. Chỗ nào ghi “nguồn thứ cấp” hoặc “chưa ghi lại đường dẫn” là nguồn chưa mở được bản gốc hoặc chưa lưu địa chỉ. Con số nào đi kèm phép tính hoặc cụm “tính từ” là kết quả tính từ các số đã nêu, không phải số do nguồn công bố.
Đoạn mở đầu
- 1Bộ Tài chính Mỹ, “Daily Treasury Par Yield Curve Rates” và “Daily Treasury Par Real Yield Curve Rates” (https://home.treasury.gov/resource-center/data-chart-center/interest-rates/TextView?type=daily_treasury_yield_curve&field_tdr_date_value_month=202610 và type=daily_treasury_real_yield_curve, cùng các tháng 202609 và 202602), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Lợi suất 10 năm danh nghĩa (%): 27/2 3,97 (26/2: 4,02); 16/9 5,01; 28/9 5,24; 29/9 5,26; 30/9 5,29; tháng 10: 1/10 5,24; 2/10 5,28; 5/10 5,31 (cao nhất đóng cửa); 8/10 5,22; 13/10 5,21; 14/10 5,19; 15/10 5,10; 16/10 5,09; 22/10 4,96; 23/10 5,00; 26/10 5,00; 27/10 4,99 (12/10 không có số vì ngày lễ). Lãi thực 10 năm (%): 27/2 1,72 (26/2: 1,74); 1/9 2,44; 28/9 2,90; 29/9 2,91; 30/9 2,93; 5/10 2,95 (cao nhất); 16/10 2,74; 22/10 2,64; 23/10 2,66; 26/10 2,66; 27/10 2,64. Ngày 27/10: 2 năm 4,70; 5 năm 4,82; 30 năm 5,30; lãi thực 5 năm 2,37, 30 năm 3,05. Ngày 27/2: 2 năm 3,38; 5 năm 3,51; 30 năm 4,64. Các mức thay đổi (danh nghĩa +1,02 điểm; thực +0,92 điểm; từ 5/10, thực 2,95 trừ 1,72 bằng 1,23) là phép tính của chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
- 2Yahoo Finance, “Historical Prices” của từng mã (mẫu đường dẫn https://finance.yahoo.com/quote/BZ%3DF/history/?period1=…&period2=…, các mã BZ=F, CL=F, NG=F, TTF=F, HG=F, GC=F, SI=F, PL=F, EURUSD=X và DX-Y.NYB), đọc 28/10/2026 lúc 6 giờ 22 phút giờ miền Đông qua công cụ tóm tắt tự động; chỉ lấy cột “Close” của các phiên 31/12/2025, 27/2, 30/9, 26/10 và 27/10/2026 (các dòng của 28/10 là giá trong phiên và không dùng). Hợp đồng kỳ hạn gần (USD): Brent 60,85 / 72,48 / 103,53 / 115,81 / 113,88; WTI 57,42 / 67,02 / 90,42 / 101,76 / 99,90; Henry Hub 3,686 / 2,859 / 3,026 / 2,602 / 2,697; đồng 5,630 / 6,0045 / 6,559 / 6,508 / 6,622 (USD/pound); vàng 4.341,1 / 5.247,9 / 4.186,7 / 4.038,4 / 4.074,6; bạc 70,134 / 92,682 / 60,098 / 54,108 / 54,293; bạch kim 2.034,5 / 2.365,6 / 1.702,3 / 1.536,7 / 1.535,0; chỉ số đô la 98,28 / 97,61 / 101,45 / 101,96 / 102,32. TTF (euro/MWh) 27/2, 30/9, 27/10: 31,959 / 72,357 / 96,061; tỷ giá EURUSD 1,1803 / 1,1341 / 1,1174. Các mức đổi, tỷ lệ vàng trên bạc, chênh lệch Brent và WTI, đổi TTF sang USD/MMBtu (nhân tỷ giá, chia 3,41214) và tỷ lệ TTF trên Henry Hub là phép tính của chương này. Cần đối chiếu: giá hợp đồng kỳ hạn gần của các ngày có thể thuộc các tháng đáo hạn khác nhau (chuỗi liên tục của Yahoo); giá vàng ở đây là hợp đồng kỳ hạn gần (4.074,6 USD ngày 27/10), khác giá giao ngay của Trading Economics (4.005,84 USD) mà Chương 32 dùng; giá Brent 113,88 USD khác 116,1 USD của Trading Economics ở Chương 32 vì khác nguồn và khác hợp đồng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 2; Câu hỏi 3; Câu hỏi 6
- 3Cục Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), “Today in Energy” (https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=67625), 30/4/2026: kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ 397,9 triệu thùng ngày 24/4/2026; kế hoạch xả 172 triệu thùng theo hình thức trao đổi (bên nhận phải trả lại dầu gốc kèm thêm một lượng); sức chứa được phép 714 triệu thùng. Political.org, “US Strategic Petroleum Reserve falls to lowest level since 1982 as Iran war release drains emergency stockpile” (https://political.org/2026/10/19/us-strategic-petroleum-reserve-falls-to-lowest-level-since-1982-as-iran-war-release-drains-emergency-stockpile/), 19/10/2026, dẫn số hằng tuần của EIA: 415,4 triệu thùng ngày 6/3/2026 và 283,0 triệu thùng trong tuần kết thúc 9/10/2026. Phép tính của chương: 415,4 trừ 283,0 bằng 132,4 triệu thùng; 132,4 chia 415,4 bằng 31,9%. Cần đối chiếu: số hằng tuần phải đọc lại từ bảng gốc của EIA (Weekly Petroleum Status Report), vì chương chỉ đọc bản thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 7
- 4NAR, “Existing-Home Sales Increased 1.5% in September, According to NAR Report” (https://www.nar.realtor/newsroom/existing-home-sales-increased-1-5-in-september-according-to-nar-report), 13/10/2026, đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: doanh số nhà đã qua sử dụng tháng 9 là 3,99 triệu căn tính theo năm, tăng 1,5% so với tháng 8 và giảm 2,2% so với một năm trước; giá trung vị 417.500 USD, tăng 1,3% so với một năm trước; tồn kho 1,60 triệu căn, tăng 4,6% so với tháng trước, tương ứng 4,8 tháng bán. Mức giảm giá thực 2,3% là phép tính của chương (1,013 chia 1,037 trừ 1, với CPI tháng 9 tăng 3,7% theo Chương 30). Cần đối chiếu: ngày công bố 13/10 theo thông cáo; CPI và giá nhà không cùng phương pháp đo (giá trung vị là giá của các căn bán trong tháng, thành phần thay đổi).Cũng dùng ở: Câu hỏi 4; Câu hỏi 7
- 5PJM Interconnection, “PJM capacity auction procures 138,318 MW of generation resources as work continues to address growing electricity demand” (https://insidelines.pjm.com/pjm-capacity-auction-procures-138318-mw-of-generation-resources-as-work-continues-to-address-growing-electricity-demand/), 14/7/2026: phiên đấu giá công suất cho năm giao hàng 2028/2029 mua 138.318 MW ở mức trần 325 USD một megawatt-ngày (lần trước 333,44), thiếu 6.831 MW so với yêu cầu độ tin cậy, tổng chi 16,4 tỷ USD. Phép tính của chương: yêu cầu 156.013 MW (138.318 đã mua, cộng 10.864 vùng tự cung, cộng 6.831 thiếu; cách tính của Chương 51 từ báo cáo thông số của PJM), phần thiếu bằng 4,4% yêu cầu (trước 2/11/2026 chương dùng mẫu số 145.149 MW, không gồm vùng tự cung, ra 4,7%); mức trần thấp hơn lần trước 2,5%. Cần đối chiếu: số 333,44 USD của lần trước.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
- 6GE Vernova, thông cáo kết quả quý 3/2026 đính kèm báo cáo 8-K (https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/0001996810/000199681026000162/gevpressrelease3q26.htm), 28/10/2026, đọc cùng ngày qua công cụ tóm tắt tự động: đơn hàng 29,3 tỷ USD (tăng 96% theo gốc hữu cơ); danh mục đơn hàng tồn (RPO) 197 tỷ USD, tăng 20 tỷ USD so với quý trước; thiết bị khí cộng suất đặt chỗ từ 116 GW lên 122 GW (đơn hàng tồn từ 53 GW lên 64 GW, suất đặt chỗ từ 63 GW xuống 58 GW); trong quý có 11 GW hợp đồng khí mới (8 GW suất đặt chỗ và 3 GW đơn hàng), 13 GW suất đặt chỗ chuyển thành đơn hàng và 5 GW giao đi; ban lãnh đạo kỳ vọng ít nhất 130 GW vào cuối năm 2026; mảng điện (Power) có đơn hàng 21,8 tỷ USD, doanh thu 6,1 tỷ USD, biên EBITDA mảng 21,4%; dự báo năm 2026 nâng doanh thu lên 46,5 đến 47,5 tỷ USD (từ 45,5 đến 46,5) và dòng tiền tự do lên 16 đến 17 tỷ USD (từ 11,5 đến 12,5). Phép tính của chương: 122 chia 20 bằng 6,1 năm, với tốc độ 20 GW một năm lấy từ thông cáo quý 2 (thông cáo quý 3 không nêu lại tốc độ sản xuất; 5 GW giao trong quý là xấp xỉ 20 GW một năm). Cần đối chiếu: phản ứng của giá cổ phiếu ngày 28/10 chưa đóng cửa khi chương viết, nên không đưa vào Bảng 35.2.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4; Câu hỏi 7
- 7Mitrade, “The Week Ahead” (https://www.mitrade.com/insights/news/live-news/article-8-2191978-20261025), 25/10/2026, và Trading Economics, trang lãi suất Mỹ (https://tradingeconomics.com/united-states/interest-rate), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: FOMC họp 27 đến 28/10, quyết định ngày 28/10 lúc 14 giờ giờ miền Đông; lãi suất 3,75% đến 4,00% sau lần tăng tháng 9; CME FedWatch ngày 22/10: 90,6% khả năng giữ nguyên; Alphabet và Microsoft báo cáo ngày 28/10 sau giờ đóng cửa; Amazon ngày 29/10 lúc 17 giờ giờ miền Đông; GDP quý 3 sơ bộ và PCE ngày 29/10; chỉ số chi phí lao động (ECI) ngày 30/10. Trading Economics: tháng 9 Fed tăng 25 điểm cơ bản, lần đầu từ 2023; biên bản tháng 9: đa số cho rằng thích hợp tăng thêm trước cuối năm; 16 trong 18 quan chức dự báo ít nhất một lần tăng nữa năm nay. Cần đối chiếu: kết quả cuộc họp ngày 28/10 và các báo cáo thu nhập; chương viết trước khi có kết quả. Kết quả cuộc họp FOMC 27–28/10/2026 (thêm 31/10/2026): Fed giữ khoảng mục tiêu 3¾–4% (3,75–4,00%), biểu quyết 10–2; bà Lisa D. Cook và bà Beth M. Hammack muốn tăng thêm 1/4 điểm (Cục Dự trữ Liên bang, thông cáo FOMC ngày 28/10/2026, https://www.federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/monetary20261028a.htm; nguồn này mở và đọc 30/10/2026 ở Chương 45).
- 8Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), “Draft BPM7 Chapter 5: Classifications of Financial Assets and Liabilities” (https://www.imf.org/-/media/files/data/statistics/bmp7/draft-chapters/bpm7-ch5.pdf; trang mục lục https://www.imf.org/en/data/statistics/bpm/bpm7-chapters/index.md ghi cuộc khảo sát tham vấn toàn cầu đóng ngày 16/2/2024; bản dự thảo không ghi ngày), các đoạn 5.7 (mỗi quyền đòi tài chính có một nghĩa vụ đối ứng), 5.9 (tài sản tài chính gồm quyền đòi tài chính và phần vàng thỏi của vàng tiền tệ), 5.75 (vàng thỏi tiền tệ là tài sản tài chính không có nghĩa vụ đối ứng) và 5.78 (vàng tiền tệ là tài sản tài chính, vàng vật chất phi tiền tệ là hàng hóa), đọc 27/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Cần đối chiếu: đây là bản dự thảo, chưa phải bản BPM7 chính thức; số đoạn lấy theo bản đọc, phải đối chiếu với bản cuối.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
Câu hỏi 1. Từ ngày 27/2 đến ngày 27/10/2026, “tài sản thực” có đi cùng một hướng không?
- 9Associated Press (AP), “How major US stock indexes fared”, qua La Nación (https://www.lanacion.com.ar/usa/how-major-us-stock-indexes-fared-tuesday-10272026-nid27102026/ cho 27/10; …/how-major-us-stock-indexes-fared-friday-2272026-nid27022026/ cho 27/2; …/thursday-8132026-nid13082026/ cho 13/8; …/monday-8312026-nid31082026/ cho 31/8; …/wednesday-9302026-nid30092026/ cho 30/9), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Điểm đóng cửa (S&P 500 / Dow Jones / Nasdaq Composite / Russell 2000): 27/2: 6.878,88 / 48.977,92 / 22.668,21 / 2.632,36 (từ đầu năm +0,5% / — / −2,5% / +6,1%); 13/8: 7.798,99 / 53.839,99 / 26.803,03 / 3.052,85 (+13,9% / — / — / +23,0%); 31/8: 7.686,14 / 53.185,90 / 26.370,89 / 2.956,45 (Russell +19,1%); 30/9: 7.651,54 / 50.906,05 / 26.861,06 / 2.796,86 (Russell +12,7%); 27/10: 7.722,60 (+0,6% trong ngày; +12,8% từ đầu năm) / 52.377,57 (+9%) / 26.477,81 (+1,2%; +13,9%) / 2.818,87 (+1,2%; +13,6%). Các mức thay đổi qua các khoảng ở Bảng 34.1 và 34.6 là phép tính của chương này. Cần đối chiếu: bản La Nación là bản đăng lại tin của AP, không phải trang gốc của AP.
- 10Yahoo Finance, “Historical Prices” của từng mã ETF và cổ phiếu, đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; cột “Adj Close” (giá đóng cửa điều chỉnh theo cổ tức và chia tách, tức tổng lợi suất) của các phiên 31/12/2025, 27/2, 30/9 và 27/10/2026. ETF: XLE 43,84 / 54,83 / 61,50 / 68,21; XLU 41,82 / 46,75 / 39,44 / 42,85; VNQ 86,04 / 93,04 / 89,63 / 92,39; XLRE 39,40 / 42,81 / 40,91 / 42,44; IGF 60,51 / 68,41 / 61,56 / 64,94; URA 42,73 / 54,34 / 39,85 / 35,86; AGG 96,90 / 98,70 / 94,21 / 96,09; TIP 106,28 / 108,18 / 104,04 / 106,31; TLT 84,22 / 88,09 / 77,47 / 81,63. Cổ phiếu: Exxon 117,97 / 150,50 / 162,75 / 179,91; Chevron 148,27 / 183,46 / 204,21 / 228,23; Freeport-McMoRan 50,32 / 67,62 / 69,85 / 65,95; Newmont 99,21 / 129,17 / 115,34 / 112,64; Quanta 421,73 / 562,79 / 642,40 / 578,83; GE Vernova 651,98 / 872,12 / 949,93 / 895,08; Caterpillar 568,04 / 738,29 / 808,87 / 713,31; Deere 461,91 / 624,76 / 671,55 / 639,58; NextEra 78,57 / 92,39 / 75,74 / 82,42; Vistra 160,62 / 173,13 / 138,35 / 146,66; Constellation 351,71 / 328,42 / 254,02 / 258,98; American Tower 170,35 / 186,15 / 163,69 / 183,83; Realty Income 54,19 / 64,96 / 54,30 / 56,82; Prologis 124,74 / 139,31 / 129,84 / 126,47. Mọi mức đổi là phép tính của chương này. Cần đối chiếu: giá điều chỉnh của Yahoo thay đổi khi có cổ tức hoặc chia tách mới, nên đọc lại trước khi in; chương chỉ dùng giá điều chỉnh để mọi mức đổi là tổng lợi suất.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
- 11Cameco, trang giá urani (https://www.cameco.com/invest/markets/uranium-price), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: giá giao ngay trung bình tháng 86,95 USD một pound (ngày 28/2/2026), 89,63 USD (30/9/2026) và 81,55 USD (cuối 2025). Phép tính của chương: 89,63 chia 86,95 bằng +3,1%; URA giảm 26,7% từ 27/2 đến 30/9 (54,34 xuống 39,85, giá điều chỉnh). Cần đối chiếu: Cameco công bố giá cuối tháng, không phải giá đóng cửa ngày 27/10, nên chương dừng ở 30/9; mốc 28/2 và 27/2 lệch một ngày.Cũng dùng ở: Câu hỏi 5
Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 2.
Câu hỏi 2. Hàng hóa dòng chảy (dầu, khí, đồng): giá này là giá của thiếu hàng hay của gián đoạn?
- 12Gary Gorton, Fumio Hayashi và K. Geert Rouwenhorst, “The Fundamentals of Commodity Futures Returns”, NBER Working Paper 13249 (https://www.nber.org/papers/w13249), phần tóm tắt, đọc 28/10/2026: 31 hàng hóa, 1969 đến 2006; lợi ích của việc giữ hàng thật trong kho (convenience yield) là hàm giảm và phi tuyến của tồn kho; phần bù rủi ro biến thiên theo tồn kho. Cần đối chiếu: chương chỉ đọc phần tóm tắt.
- 13Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), “Oil Market Report – October 2026”, công bố 14/10/2026 (https://www.iea.org/reports/oil-market-report-october-2026, trang không đọc được), đọc qua OilMonster, “IEA cuts oil demand again as 2026 use falls 2.6m bpd”, 15/10/2026 (https://www.oilmonster.com/article/iea-cuts-oil-demand-again-as-2026-use-falls-26m-bpd/8695): cầu dầu thế giới 2026 khoảng 102,4 mb/d, giảm 2,6 mb/d so với 2025; cung 100,7 mb/d, giảm 5,8 mb/d; cung tháng 9 là 102,3 mb/d, tăng 2,5 mb/d so với tháng 8, trong đó OPEC+ khoảng 2,1 mb/d; tồn kho quan sát được giảm 10 triệu thùng trong tháng 9 (tồn kho trên đất liền giảm 113 triệu thùng, dầu đang vận chuyển tăng 103 triệu thùng), và cuối tháng 9 thấp hơn cuối tháng 2 là 509 triệu thùng; các nước đã xả khẩn cấp khoảng 331 triệu thùng trong tổng cam kết khoảng 426 triệu thùng (ban đầu 400 triệu); năm 2027 cầu tăng khoảng 2 mb/d lên 104,4 mb/d, cung tăng 7,7 mb/d lên khoảng 108,4 mb/d. Hiệu số cung trừ cầu 2027 (khoảng 4,0 mb/d) là phép tính của chương. Cần đối chiếu: bản gốc của IEA; bản tin của OilMonster không có lưu lượng qua eo biển Hormuz và không có việc hội đồng IEA “đồng ý xả thêm 100 triệu thùng” nên chương bỏ hai điều ấy.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
- 14Trading Economics, trang tin về giá khí châu Âu (tradingeconomics.com, mục EU Natural Gas), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: kho khí của châu Âu đầy khoảng 75%, mức thấp nhất cho thời điểm này của năm từ 2009 theo nguồn ấy; kho của Đức khoảng 61% (27/10). Cần đối chiếu: đường dẫn chính xác của trang chưa khôi phục được; phải đọc lại số kho khí từ cơ sở dữ liệu AGSI của GIE (agsi.gie.eu) trước khi in.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
- 15Hellenic Shipping News, “EU gas storage passes 60% full but still lags recent years: GIE” (https://www.hellenicshippingnews.com/eu-gas-storage-passes-60-full-but-still-lags-recent-years-gie/), bản đăng lại tin của S&P Global Energy ngày 17/8/2026 (https://www.spglobal.com/energy/en/news-research/latest-news/electric-power/081726-eu-gas-storage-passes-60-full-but-still-lags-recent-years-gie), dẫn dữ liệu của Hiệp hội Hạ tầng Khí châu Âu (GIE): kho khí của Liên minh châu Âu đầy 60,8% ngày 15/8/2026; mục tiêu đầy kho được hạ từ 90% xuống 80%. Cần đối chiếu: số của bản tin thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
- 16Tổng thống Mỹ, tuyên bố “Adjusting Imports of Copper into the United States”, 30/7/2025 (https://whitehouse.gov/presidential-actions/2025/07/adjusting-imports-of-copper-into-the-united-states; đăng Federal Register 5/8/2025, số 2025-14893), theo Mục 232: thuế 50% với phần đồng trong bán thành phẩm và sản phẩm phái sinh từ 1/8/2025; đồng tinh luyện, quặng và phế liệu không bị áp thuế; lộ trình thuế đồng tinh luyện 15% từ 1/1/2027 và 30% từ 1/1/2028 ở dạng được xem xét sau báo cáo cập nhật của Bộ Thương mại hạn 30/6/2026. Cần đối chiếu: chương không tìm thấy kết quả của báo cáo hạn 30/6/2026 hay tuyên bố sau đó về thuế đồng tinh luyện; đọc lại trước khi in.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 2, 3.
Câu hỏi 3. Kim loại quý: vì sao giảm khi nhu cầu an ninh được ghi nhận ở mức kỷ lục?
Mục này dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1, 2, 8.
Câu hỏi 4. Tài sản sinh dòng tiền (nhà, bất động sản niêm yết, đất, điện): dòng tiền có tăng nhanh hơn lãi suất chiết khấu không?
- 17Cục Thống kê Nông nghiệp Quốc gia (NASS), báo cáo “Land Values 2026 Summary”, công bố 31/7/2026 (bản PDF https://release.nass.usda.gov/reports/land0726.pdf không đọc được), đọc qua Farm Policy News, Đại học Illinois, “U.S. cropland tops $6,000 per acre for first time in 2026” (https://farmpolicynews.illinois.edu/2026/08/us-cropland-tops-6000-per-acre-for-first-time-in-2026/) và American Farm Bureau Federation, “Farmland values climb to new highs as cash rents hold near records” (https://www.fb.org/intel/markets/farmland-values-climb-to-new-highs-as-cash-rents-hold-near-records), đọc 28/10/2026: bất động sản nông trại bình quân 4.500 USD một mẫu Anh (tăng 3,4%); đất trồng trọt 6.020 USD (tăng 3,3%); đất chăn thả 2.000 USD (tăng 4,2%); đất trồng trọt ở Iowa 10.700 USD (tăng 3,9%); tiền thuê đất trồng trọt bình quân 160 USD một mẫu Anh, giảm 1 USD (0,6%) và cao hơn 15% so với năm 2020. Lợi suất thuê 2,66% là phép tính của chương (160 chia 6.020). Cần đối chiếu: đọc lại bản gốc của NASS.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
- 18GE Vernova, thông cáo kết quả quý 2/2026 đính kèm báo cáo 8-K (https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/0001996810/000199681026000147/gevpressrelease2q26.htm), 22/7/2026, đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: đơn hàng 24,2 tỷ USD (tăng 88% theo gốc hữu cơ); danh mục đơn hàng tồn 176 tỷ USD; thiết bị khí gồm 53 GW đơn hàng cộng 63 GW suất đặt chỗ, tổng 116 GW (kỳ trước 100 GW); năng lực sản xuất tuabin khí 20 GW một năm từ quý 3/2026, nâng lên 24 GW năm 2028 và 30 GW năm 2030. Phép tính của chương: 116 chia 20 bằng 5,8 năm.
- 19NeoTeo, “US data center construction hit a reported record annual pace in August” (https://www.neoteo.com/en/us-data-center-construction-hit-a-reported-record-annual-pace-in-august), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động, dẫn số của Cục Điều tra Dân số Mỹ (Census Bureau) về chi xây dựng: 84,95 tỷ USD tính theo năm trong tháng 8/2026, cao hơn 73% so với 49,05 tỷ USD của tháng 8/2025. Cần đối chiếu: đây là bản phân tích thứ cấp; phải đọc bảng gốc của Census (chi xây dựng, hạng mục trung tâm dữ liệu) trước khi in, và cập nhật số tháng 9 khi công bố.
Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 4, 5, 6, 10.
Câu hỏi 5. Ba mệnh đề thường nghe về tài sản thực có đứng được không?
- 20Gary Gorton và K. Geert Rouwenhorst, “Facts and Fantasies about Commodity Futures”, NBER Working Paper 10595 (https://www.nber.org/papers/w10595), phần tóm tắt, đọc 28/10/2026: chỉ số hợp đồng tương lai hàng hóa từ 7/1959 đến 3/2004 có lợi suất và tỷ số Sharpe xấp xỉ cổ phiếu, tương quan âm với cổ phiếu và trái phiếu, tương quan dương với lạm phát, với lạm phát bất ngờ và với thay đổi của lạm phát kỳ vọng; tóm tắt không nêu con số phần bù. Cần đối chiếu: chương chỉ đọc phần tóm tắt; tên tác giả theo trang của NBER.
- 21Blanchett và Stempien, “Mind the Inflation Gap: Hedging with Real Assets”, Enterprising Investor, Viện CFA (https://blogs.cfainstitute.org/investor/2025/07/10/mind-the-inflation-gap-hedging-with-real-assets), 10/7/2025, đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: giai đoạn từ quý 3/1981 đến quý 4/2024, tài sản thực, nhất là hàng hóa, có tương quan dương cao hơn với lạm phát bất ngờ; các hệ số nằm trong hình ảnh nên không đọc được và chương không trích số. Cần đối chiếu: đọc lại bài và hình trước khi in.
- 22Fandetti, “Did Real Assets Provide an Inflation Hedge When Investors Needed It Most?”, Enterprising Investor, Viện CFA (https://blogs.cfainstitute.org/investor/2025/02/06/did-real-assets-provide-an-inflation-hedge-when-investors-needed-it-most), 6/2/2025, đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: giai đoạn 2021 đến 2023 (36 tháng), tương quan với CPI của năm chỉ số tài sản thực rộng từ −0,07 đến −0,01 (NTRAA −0,04, S&P Real Assets −0,07, S&P Global Infrastructure −0,01, S&P Natural Resources −0,02, NT Global Real Estate −0,04), chỉ số hàng hóa Bloomberg +0,03, S&P 500 tổng lợi suất −0,09, trái phiếu chống lạm phát (TIPS) −0,17; không hệ số nào có ý nghĩa thống kê; chỉ hàng hóa vượt được lạm phát. Cần đối chiếu: bài đăng trên blog của Viện CFA, không phải bài báo bình duyệt; trong bài, hệ số của một chỉ số được ghi −0,03 ở văn bản và −0,04 ở bảng, chương dùng khoảng −0,07 đến −0,01 nên không bị ảnh hưởng.
- 23Ngân hàng Dự trữ Liên bang St. Louis (FRED), chuỗi CPIAUCNS, chỉ số giá tiêu dùng CPI-U toàn bộ các mục, không điều chỉnh theo mùa, 1982–84 = 100 (https://fred.stlouisfed.org/data/CPIAUCNS.txt), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: 2/2026 là 326,785; 9/2026 là 336,940 (tăng 3,11%); 12/2025 là 324,054. Giá trị tháng 12 dùng ở Bảng 35.9: 1972 42,5; 1973 46,2; 1974 51,9; 1978 67,7; 1979 76,7; 1980 86,3; 1981 94,0; 1982 97,6; 2001 176,7; 2002 180,9; 2007 210,036; 2008 210,228; 2010 219,179; 2011 225,672; 2012 229,601; 2013 233,049; 2021 278,802; 2022 296,797. Phép tính của chương: 336,940 chia 326,785 trừ 1 bằng 3,11%; CPI tích lũy của từng giai đoạn là tỷ số hai giá trị tháng 12. Cần đối chiếu: mức +3,11% (tháng 2 đến tháng 9) khác mức 3,7% so với cùng kỳ năm trước (Chương 30), và khác cách chia cho lạm phát 3,7% một năm trong Bảng 35.5, theo phương pháp của Bảng 32.6.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
- 24Benchmark Mineral Intelligence, “Ex-China NdPr prices slip below $110/kg price floor as oversupply builds”, George Ingall, 21/8/2026 (https://source.benchmarkminerals.com/article/ex-china-ndpr-prices-slip-below-110-kg-price-floor-as-oversupply-builds), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: mức sàn 110 USD/kg được lập cho MP Materials và Lynas theo thỏa thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ; oxit NdPr ngoài Trung Quốc 95.000 USD một tấn (CIF Châu Âu và Bắc Mỹ), giảm 7,3% từ 6 đến 20/8/2026; oxit PrNd trong Trung Quốc 721.500 nhân dân tệ một tấn (107.504 USD), giảm 3,5% cùng khoảng, mức chênh cao so với giá ngoài Trung Quốc; đất hiếm nặng vẫn có “genuine scarcity”. S&P Global, “Rare earths: NdPr oxide sales heard below support levels of $110/kg CIF North America”, 18/8/2026 (https://www.spglobal.com/energy/en/news-research/latest-news/metals/081826-rare-earths-ndpr-oxide-sales-heard-below-support-levels-of-110kg-cif-north-america). Phép tính của chương: 95 chia 110 trừ 1 bằng −13,6%; 107.504 chia 95.000 bằng 1,132. Cần đối chiếu: bài không nói giá trong Trung Quốc có gồm thuế giá trị gia tăng hay không, nên mức chênh 13,2% không phải chênh lệch cùng cơ sở.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
- 25MP Materials, thông cáo về quan hệ đối tác với Bộ Quốc phòng Mỹ, đính kèm báo cáo 8-K (https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1801368/000119312525157310/d43796dex991.htm; tài liệu không ghi ngày phát hành, nhắc cuộc họp nhà đầu tư 10/7/2025 và ngày chốt mua cổ phiếu ưu đãi 11/7/2025), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Bộ Quốc phòng mua 400 triệu USD cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi và nhận quyền mua thêm cổ phiếu phổ thông, cùng ở giá 30,03 USD; mức sàn 110 USD/kg cho các sản phẩm NdPr trong mười năm; mười năm sau khi xây Cơ sở 10X, Bộ Quốc phòng bảo đảm toàn bộ sản lượng nam châm được mua; khoản vay 150 triệu USD để mở rộng tách đất hiếm nặng ở Mountain Pass. Cần đối chiếu: ngày phát hành thông cáo; chương không nêu tỷ lệ cổ phần của Bộ Quốc phòng vì không kiểm được.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
- 26Mining.com, “Trading places: rare earth prices plummet while rare earth miners rocket in 2012”, Frik Els, 20/1/2012 (https://www.mining.com/trading-places-rare-earth-prices-plummet-while-rare-earth-miners-rocket-in-2012/), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: lanthanum oxit 8,71 USD/kg (2008), 117 USD (quý 3/2011), giá xuất khẩu 52 USD (16/1/2012); neodymium oxit 338 USD (quý 3/2011), 200 USD (đầu 2012); dysprosium oxit 118,49 USD (2008), 921,20 USD (quý 2/2011), 2.300 USD (9/2011), 1.420 USD (khoảng 20/1/2012). Phép tính của chương: 117 chia 8,71 bằng 13,4 lần; 2.300 chia 118,49 bằng 19,4 lần; 52 chia 117 trừ 1 bằng −55,6%; 200 chia 338 trừ 1 bằng −40,8%; 1.420 chia 2.300 trừ 1 bằng −38,3%. Cần đối chiếu: bài báo là nguồn thứ cấp, các mốc cơ sở (xuất khẩu, trong nước) không giống nhau; chương bỏ các mức “630, 80, 11” của một bản trước vì không tìm lại được trong bài.
- 27Yahoo Finance, “Historical Prices” của GSG, XLE và VNQ, đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; cột “Adj Close” ngày 31/12/2021 và 30/12/2022 (cùng khoảng với lãi thực 2022 của Chương 34, Bảng 34.12): GSG 17,11 và 21,23 (+24,1%); XLE 23,58 và 38,74 (+64,3%); VNQ 96,39 và 71,09 (−26,2%). Giá điều chỉnh theo cổ tức và chia tách nên mức đổi là tổng lợi suất. Mức đổi trên mỗi điểm lãi thực của VNQ (−26,2 chia 2,62 bằng −10,0%; −0,7 chia 0,92 bằng −0,8%) là phép tính của chương. Cần đối chiếu: GSG là quỹ theo chỉ số hàng hóa S&P GSCI, có tỷ trọng dầu lớn.
Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 11.
Câu hỏi 6. Bảy giai đoạn từ 1973 đến 2022 xếp tài sản thực và tài sản tài chính ra sao?
- 28Aswath Damodaran, Trường Kinh doanh Stern, Đại học New York, “Historical Returns on Stocks, Bonds and Bills: 1928–2025” (https://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/datafile/histretSP.html), đọc 27/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; lợi suất danh nghĩa hằng năm (%) của S&P 500 có cổ tức, tín phiếu 3 tháng, trái phiếu Kho bạc 10 năm và vàng: 1973 −14,31, 7,04, 3,66, 72,96; 1974 −25,90, 7,85, 1,99, 66,15; 1979 18,52, 10,05, 0,67, 126,55; 1980 31,74, 11,39, −2,99, 15,19; 1981 −4,70, 14,04, 8,20, −32,60; 1982 20,42, 11,09, 32,81, 15,62; 2002 −21,97, 1,64, 15,12, 25,57; 2003 28,36, 1,03, 0,38, 19,89; 2004 10,74, 1,40, 4,49, 4,65; 2005 4,83, 3,22, 2,87, 17,77; 2006 15,61, 4,85, 1,96, 23,20; 2007 5,48, 4,48, 10,21, 31,92; 2008 −36,55, 1,40, 20,10, 4,32; 2011 2,10, 0,05, 16,04, 12,02; 2012 15,89, 0,09, 2,97, 5,68; 2013 32,15, 0,06, −9,10, −27,61; 2022 −18,04, 2,09, −17,83, 0,55. Lợi suất thực là phép tính của chương (tích lũy danh nghĩa chia tỷ số CPI tháng 12). Cần đối chiếu: trang không nêu rõ định nghĩa của chuỗi vàng và chuỗi trái phiếu 10 năm; cột “Real estate” của trang bị bỏ vì định nghĩa chưa xác nhận được.
- 29FRED, chuỗi WTISPLC, giá dầu thô WTI giao ngay, bình quân tháng (https://fred.stlouisfed.org/series/WTISPLC), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: 9/1973 4,31 USD một thùng; 3/1974 10,11; 12/1978 14,85; 12/1979 32,50; 4/1980 39,50 (đỉnh); 7/1986 11,575. Phép tính của chương: +134,6%, +118,9% và −70,7%. Cần đối chiếu: giá bình quân tháng, khác giá đóng cửa hợp đồng kỳ hạn gần ở hàng 2026 của Bảng 35.10.
- 30Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang Mỹ (FDIC), “History of the Eighties: Lessons for the Future”, tập 1 (https://www.fdic.gov/resources/publications/history-eighties/volume-1/history-80s-volume-1-part2-08.pdf), đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: giá đất nông nghiệp Mỹ bình quân 157 USD một mẫu Anh (1970), 715 USD (1982) và 471 USD (1987); Iowa 319 USD (1970), 1.694 USD (1982) và 652 USD (1987); năm 1985 có 62 ngân hàng nông nghiệp đóng cửa, bằng 51,7% số ngân hàng đổ vỡ năm ấy (52 trong 62 ở sáu bang), so với 1 ngân hàng năm 1981. Phép tính của chương: +355,4%, −34,1%, +431,0% và −61,5%. Cần đối chiếu: số trang và bảng chính xác; chương không đọc số tiền thuê đất của thập niên 1980.
Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 2, 23.
Câu hỏi 7. Giả định nào trong mỗi nhóm có thể gãy trước, và bằng chứng nào sẽ cho biết?
- 31Global Trade Alert, “China: Temporary suspension of additional export controls for rare earth-related technologies” (https://globaltradealert.org/intervention/150488-china-temporary-suspension-of-additional-export-controls-for-rare-earth-related-technologies): Thông báo số 70 năm 2025 của Bộ Thương mại Trung Quốc, thông qua ngày 7/11/2025, tạm hoãn các biện pháp kiểm soát xuất khẩu bổ sung liên quan đến công nghệ đất hiếm, có hiệu lực đến 10/11/2026; và “China: Temporary suspension of stricter export controls on certain dual-use items to the US” (https://globaltradealert.org/intervention/150463-china-temporary-suspension-of-stricter-export-controls-on-certain-dual-use-items-to-the-us-november-2025): Thông báo số 72 năm 2025, ngày 9/11/2025, tạm hoãn lệnh cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng như gallium, germanium, antimony, ngày hết hiệu lực 27/11/2026; đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Cần đối chiếu: đây là cơ sở dữ liệu thứ cấp, văn bản gốc trên trang của Bộ Thương mại Trung Quốc chưa đọc; trang không nêu đối tượng áp dụng của Thông báo số 72 trong phần đọc được (tựa trang ghi Mỹ); chương không tìm thấy thông báo gia hạn đến 28/10/2026.
- 32Mining Technology, “Trump announces $12bn critical mineral stockpile” (https://finance.yahoo.com/news/trump-announces-12bn-critical-mineral-102920078.html), 3/2/2026, đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: Project Vault, kho dự trữ khoáng sản quan trọng 12 tỷ USD, gồm khoản vay 10 tỷ USD của Ngân hàng Xuất Nhập khẩu Mỹ (EXIM) và 1,67 tỷ USD vốn tư nhân; các công ty tham gia gồm Boeing, Corning, General Motors, GE Vernova, Google và Stellantis; ba nhà kinh doanh được giao mua hàng là Hartree Partners, Traxys North America và Mercuria Energy Group; khoáng sản gồm antimony, cobalt, đồng, graphite, chì, nickel và silicon; bài ghi cấu trúc chi tiết “still being finalised”. Cần đối chiếu: chương chưa tìm thấy tài liệu cập nhật về cấu trúc cuối cùng của dự án.
Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 3, 4, 6, 13, 14, 15, 16, 17, 24, 25.
Kết luận: trả lời bảy câu hỏi
- 33Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), “Gross Domestic Product (Advance Estimate), 3rd Quarter 2026”, 29/10/2026 (https://bea.gov/news/2026/gdp-advance-estimate-3rd-quarter-2026 và tệp PDF https://bea.gov/sites/default/files/2026-10/gdp3q26-adv.pdf), đọc 1/11/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: GDP thực quý 3 tăng 3,4% quy năm, so với 2,2% của quý 2 (chương chỉ dùng cặp số này). Cần đối chiếu: đây là ước tính đầu tiên (advance) nên sẽ được sửa; số đọc qua công cụ tóm tắt, chưa đối chiếu từng chữ với tệp PDF. Ước tính thứ hai công bố ngày 25/11/2026 lúc 8 giờ 30 (cùng ngày với PCE tháng 10), ước tính thứ ba ngày 23/12/2026, theo lịch công bố của BEA (https://www.bea.gov/index.php/news/schedule/full) đọc 1/11/2026.
- 34Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), “Personal Income and Outlays, September 2026”, 29/10/2026 (https://www.bea.gov/news/2026/personal-income-and-outlays-september-2026), đọc 1/11/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: chỉ số giá PCE tăng 0,5% so với tháng 8 và 3,6% so với tháng 9/2025; PCE không gồm lương thực và năng lượng (lõi) tăng 0,3% và 3,1%. Cần đối chiếu: số đọc qua công cụ tóm tắt, chưa đối chiếu từng chữ với trang gốc; số tháng 10 công bố ngày 25/11/2026 lúc 8 giờ 30 theo lịch của BEA (https://www.bea.gov/index.php/news/schedule/full) đọc 1/11/2026.
- 35Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), “Employment Cost Index – September 2026”, 30/10/2026 (https://www.bls.gov/news.release/archives/eci_10302026.htm), đọc 1/11/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: chi phí lao động (tiền lương và phúc lợi) của lao động dân sự tăng 0,8% trong ba tháng đến tháng 9 (đã điều chỉnh mùa vụ) và 3,4% trong 12 tháng; riêng tiền lương tăng 0,7% và 3,1%. Chương chỉ dùng mức tăng 12 tháng của tổng chi phí lao động (3,4%). Cần đối chiếu: số đọc qua công cụ tóm tắt, chưa đối chiếu từng chữ với trang gốc.