Tập 2·Phần III. Giá tài sản đang định giá điều gì

Chương 36

Của cải đi về đâu sau mỗi lần tài sản được định giá lại: bảy câu hỏi về ai giữ phần tăng, ai chịu phần giảm, luật lệ nào đi theo và nước khác đã đi qua ra sao

49 ghi chú nguồn, xếp theo từng mục của chương. Số liệu tính đến 28/10/2026. Mỗi ghi chú có tên bài, đường dẫn đầy đủ, ngày đã đọc và điều cần lưu ý khi đọc.

• Đoạn mở đầu
• Câu hỏi 1
• Câu hỏi 2
• Câu hỏi 3
• Câu hỏi 4
• Câu hỏi 5
• Câu hỏi 6
• Câu hỏi 7

Đoạn mở đầu

1. 1
   Cục Dự trữ Liên bang (Fed), “Survey of Consumer Finances 2022 to 2025”: thông cáo (https://federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/other20261009a.htm) và báo cáo (https://www.federalreserve.gov/publications/files/scf26.pdf), 9/10/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động; mọi số tiền theo giá 2025. Trung vị của cải ròng 215.900 USD (+2%); trung bình 1,24 triệu USD (+7%); tỷ lệ hộ nắm cổ phiếu trực tiếp hoặc qua quỹ 56% (2022: 58%); trung vị giá trị cổ phiếu của hộ có cổ phiếu 56.900 lên 77.400 USD (+36%); tỷ lệ hộ có nhà 66%; trung vị giá trị nhà ròng của chủ nhà 230.000 USD (2022: 218.900). Bảng 2 của báo cáo: một phần tư thấp nhất của cải 3.800 xuống 1.700 USD (−56%); nhóm 90 đến 100 phần trăm 4.152.700 lên 4.935.200 USD (+19%); hộ dưới 35 tuổi 42.700 xuống 33.000 (−23%); hộ từ 75 tuổi 367.300 lên 504.900 (+37%); chủ nhà 458.900 và người thuê nhà 10.600 USD. Hộp 3: tỷ lệ hộ có cổ phiếu là 31% ở nửa hộ có thu nhập thường xuyên thấp hơn và 97% ở nhóm 10% hộ có thu nhập cao nhất (cách chia nhóm của hộp này cần đối chiếu từ bản gốc trước khi in). Thu nhập thực của gia đình: trung vị +7% lên 82.200 USD, trung bình −6% xuống 145.200 USD. Các mức −56% và +19% là số của bảng Fed; tính lại từ số làm tròn cho −55,3% và +18,8%. Mức trung bình “1,24 triệu USD” là số làm tròn; chương dùng nó để tính tỷ số trung bình chia trung vị (khoảng 5,7 lần) và mức +5,1% của nhà (230.000 chia 218.900) là tính ở chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 2
2. 2
   Cục Dự trữ Liên bang, Distributional Financial Accounts (DFA), qua FRED, cập nhật 18/9/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động. Chuỗi “Share of Net Worth Held by the Top 1%” (WFRBST01134; https://fred.stlouisfed.org/series/WFRBST01134 và https://fred.stlouisfed.org/data/WFRBST01134.txt), %: 22,8 (quý 3/1989), 29,0 (quý 4/2007), 27,2 (quý 1/2009), 29,3 (quý 4/2012), 30,4 (quý 4/2019), 30,9 (quý 4/2021), 29,7 (quý 4/2022), 31,8 (quý 4/2025), 32,5 (quý 2/2026). Chuỗi nửa dưới “Bottom 50%” (WFRBSB50215; https://fred.stlouisfed.org/data/WFRBSB50215.txt), %: 3,5 (quý 3/1989), 1,7 (quý 4/2007), 0,4 (quý 4/2010), 0,7 (quý 4/2012), 1,7 (quý 4/2019), 2,4 (quý 4/2021), 2,6 (quý 4/2022), 2,3 (quý 2/2026). Chuỗi nhóm phân vị 90 đến 99: 36,4% (quý 2/2026); mã chuỗi chưa ghi lại. Phần của 10% trên cùng 68,9% là 32,5 cộng 36,4, tính ở chương này; chương không dùng số 10% trên cùng của các quý khác vì chưa kiểm được. Việc số giữa hai kỳ khảo sát là ước lượng theo mô hình là mô tả chung về cách dựng DFA; chương chưa mở lại trang phương pháp của Fed để đối chiếu từng chữ.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 4
3. 3
   Cục Dự trữ Liên bang, Financial Accounts of the United States (Z.1), chuỗi “Households and Nonprofit Organizations; Net Worth, Level” (TNWBSHNO; https://fred.stlouisfed.org/series/TNWBSHNO), cập nhật 11/9/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động; nghìn tỷ USD: 69,91 (quý 4/2007), 59,28 (quý 1/2009), 71,63 (quý 4/2012), 114,99 (quý 4/2019), 109,17 (quý 1/2020), 151,00 (quý 4/2021), 143,08 (quý 4/2022), 195,87 (quý 2/2026). Mức đổi tính ở chương này: −15,2% (quý 4/2007 đến quý 1/2009), +2,5% (quý 4/2012 so với quý 4/2007), −5,1% (quý 4/2019 đến quý 1/2020), −5,2% (quý 4/2021 đến quý 4/2022), +24,4% (quý 4/2019 đến quý 4/2022), +36,9% (quý 4/2022 đến quý 2/2026), +70,3% (quý 4/2019 đến quý 2/2026). Chuỗi “Households” riêng (BOGZ1FL192090005Q) là một chuỗi khác với chuỗi gồm cả tổ chức phi lợi nhuận ở trên, và chương không dùng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 4
4. 4
   Cục Thống kê Lao động Mỹ, Consumer Price Index for All Urban Consumers: All Items, chưa điều chỉnh mùa vụ (CPIAUCNS; https://fred.stlouisfed.org/series/CPIAUCNS), cập nhật 14/10/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động: 30,900 (1/1964), 37,800 (1/1970), 76,700 (12/1979), 86,300 (12/1980), 257,971 (1/2020), 334,980 (8/2026), 336,940 (9/2026). Tính ở chương này: +102,9% (1/1970 đến 12/1979); +12,5% (12/1979 đến 12/1980); +30,6% (1/2020 đến 9/2026). Mốc 1/2020 của CPI và mốc quý 4/2019 của Z.1 lệch một quý, nên so sánh +70,3% với +30,6% chỉ là sơ bộ. Mức tăng 3,7% so với một năm trước của tháng 9/2026 lấy từ Chương 30.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3; Câu hỏi 4
5. 5
   World Inequality Lab, “World Inequality Report 2026” (https://wir2026.wid.world/insight/global-economic-inequity/), đọc qua công cụ tóm tắt tự động. Năm tham chiếu 2025: 10% giàu nhất nắm khoảng 75% của cải toàn cầu, nửa dưới nắm 2%, 1% trên cùng nắm 37%; khoảng 56.000 người lớn (nhóm 0,001% trên cùng) nắm nhiều của cải hơn 2,8 tỷ người lớn cộng lại.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1
6. 6
   Realtor.com, “Outstanding Mortgage Data” quý 2/2026, bản tin qua PR Newswire ngày 22/10/2026 (chưa ghi lại đường dẫn; từ khóa tìm: Realtor.com Outstanding Mortgage Data Q2 2026). Dựa trên Cơ sở dữ liệu Thế chấp Quốc gia của Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang (FHFA National Mortgage Database), mẫu 1 trên 20 khoản vay, tính theo số khoản vay và theo lãi suất lúc vay; số in lần đầu thường được sửa lên khoảng 1%. 49,1% khoản vay đang còn có lãi suất lúc vay dưới 4% (trong đó dưới 3%: 19,2%; từ 3% đến 4%: 29,9%); 22,5% trên 6%. Đây là bản tin thứ cấp; chương chưa mở bản gốc của Realtor.com.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
7. 7
   Bộ Tài chính Mỹ, “Daily Treasury Par Real Yield Curve Rates” và “Daily Treasury Par Yield Curve Rates” (https://home.treasury.gov/resource-center/data-chart-center/interest-rates/TextView?type=daily_treasury_real_yield_curve), như ghi chú 1 của Chương 35, đọc 28/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Lãi suất thực 10 năm: 2,64% (27/10/2026) và 1,72% (27/2/2026); lợi suất danh nghĩa 10 năm: 4,99% (27/10/2026) và 3,97% (27/2/2026). Chương này không đọc lại bảng của Bộ Tài chính mà lấy số từ Chương 35.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
8. 8
   BEA, “U.S. International Transactions and International Investment Position, 2nd Quarter 2026” (https://www.bea.gov/news/2026/us-international-transactions-and-investment-position-2nd-quarter-2026), 24/9/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động. Vị thế đầu tư quốc tế ròng cuối quý 2/2026 là −22,42 nghìn tỷ USD (quý 1 sau điều chỉnh: −21,27); tài sản của Mỹ ở nước ngoài 46,97 và nợ phải trả 69,39 nghìn tỷ USD; nợ phải trả tăng 4,87 nghìn tỷ USD trong quý, gồm thay đổi giá 3,95 và giao dịch 0,98. 3,95 chia 4,87 là 81,1% (tính ở chương này); hai thành phần cộng lại 4,93, lệch tổng 0,06. Cách chia giá và giao dịch của phía tài sản chưa kiểm được nên chương không dùng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
9. 9
   Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves (COFER), bản tin dữ liệu ngày 30/9/2026 (https://data.imf.org/en/news/imf%20data%20brief%20september%2030), đọc qua công cụ tóm tắt tự động. Dự trữ ngoại hối cuối quý 2/2026 là 13,22 nghìn tỷ USD (quý 1: 13,10). Tỷ trọng quý 2 và quý 1: USD 56,70% và 57,18%; euro 20,60% và 20,04%; nhân dân tệ 2,11% và 1,98%; yên 4,96% và 5,43%; bảng Anh tăng 0,16 điểm phần trăm.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
10. 10
    Euronews, “EU triggers emergency clause to indefinitely immobilise Russian assets” (https://www.euronews.com/my-europe/2025/12/11/eu-triggers-emergency-clause-to-indefinitely-immobilise-russian-assets), 11/12/2025: khoảng 210 tỷ euro tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga bị phong tỏa vô thời hạn theo Điều 122 (đa số đặc biệt, không qua Nghị viện châu Âu), trong đó khoảng 185 tỷ euro tại Euroclear và khoảng 25 tỷ euro ở ngân hàng tư nhân. Euronews, “Budget, Ukraine, migration: five takeaways from the EU leaders’ summit” (https://www.euronews.com/2026/10/16/budget-ukraine-migration-five-takeaways-from-the-eu-leaders-summit), 16/10/2026. Nguồn tin thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
11. 11
    Fed, “Federal Reserve issues FOMC statement”, 28/10/2026, công bố lúc 14 giờ giờ miền Đông (https://www.federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/monetary20261028a.htm): giữ nguyên biên độ lãi suất mục tiêu của quỹ liên bang ở 3,75% đến 4,00%; 10 phiếu thuận, 2 phiếu chống (Lisa D. Cook và Beth M. Hammack, muốn tăng thêm 0,25 điểm phần trăm). Fed, thông cáo FOMC ngày 16/9/2026 (https://federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/monetary20260916a.htm): tăng biên độ thêm 0,25 điểm phần trăm lên 3,75% đến 4,00%, 12 phiếu thuận, không phiếu chống. Cả hai trang đọc ngày 29/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động nên cần đối chiếu với bản gốc trước khi in. Giờ Việt Nam là tính ở chương này: 14 giờ giờ miền Đông (UTC−4 đến hết 1/11/2026) là 18 giờ UTC, tức 1 giờ sáng ngày 29/10 giờ Việt Nam (UTC+7).Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
12. 12
    Chương 35 của sách, mục Kết luận, danh sách việc chưa có kết quả ngày 28/10/2026: quyết định lãi suất của Fed lúc 14 giờ giờ miền Đông ngày 28/10 (đã công bố, nguồn ở ghi chú về thông cáo của Fed); GDP quý 3 và PCE ngày 29/10; chỉ số chi phí lao động (ECI) ngày 30/10/2026. Chỉ hai việc sau còn chưa có kết quả.
13. 47
    Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), “Gross Domestic Product (Advance Estimate), 3rd Quarter 2026”, 29/10/2026 (https://bea.gov/news/2026/gdp-advance-estimate-3rd-quarter-2026 và tệp PDF https://bea.gov/sites/default/files/2026-10/gdp3q26-adv.pdf), đọc 1/11/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: GDP thực quý 3 tăng 3,4% quy năm, so với 2,2% của quý 2 (chương chỉ dùng cặp số này). Cần đối chiếu: đây là ước tính đầu tiên (advance) nên sẽ được sửa; số đọc qua công cụ tóm tắt, chưa đối chiếu từng chữ với tệp PDF. Ước tính thứ hai công bố ngày 25/11/2026 lúc 8 giờ 30 (cùng ngày với PCE tháng 10), ước tính thứ ba ngày 23/12/2026, theo lịch công bố của BEA (https://www.bea.gov/index.php/news/schedule/full) đọc 1/11/2026.
14. 48
    Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), “Personal Income and Outlays, September 2026”, 29/10/2026 (https://www.bea.gov/news/2026/personal-income-and-outlays-september-2026), đọc 1/11/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: chỉ số giá PCE tăng 0,5% so với tháng 8 và 3,6% so với tháng 9/2025; PCE không gồm lương thực và năng lượng (lõi) tăng 0,3% và 3,1%. Cần đối chiếu: số đọc qua công cụ tóm tắt, chưa đối chiếu từng chữ với trang gốc; số tháng 10 công bố ngày 25/11/2026 lúc 8 giờ 30 theo lịch của BEA (https://www.bea.gov/index.php/news/schedule/full) đọc 1/11/2026.
15. 49
    Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), “Employment Cost Index – September 2026”, 30/10/2026 (https://www.bls.gov/news.release/archives/eci_10302026.htm), đọc 1/11/2026 qua công cụ tóm tắt tự động: chi phí lao động (tiền lương và phúc lợi) của lao động dân sự tăng 0,8% trong ba tháng đến tháng 9 (đã điều chỉnh mùa vụ) và 3,4% trong 12 tháng; riêng tiền lương tăng 0,7% và 3,1%. Chương dùng mức tăng 12 tháng của tổng chi phí lao động (3,4%) và của riêng tiền lương (3,1%). Cần đối chiếu: số đọc qua công cụ tóm tắt, chưa đối chiếu từng chữ với trang gốc.

Câu hỏi 1. Hôm nay của cải đang nằm ở đâu?

1. 13
   Cục Dự trữ Liên bang, Distributional Financial Accounts qua FRED, cập nhật 18/9/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động; phần phần trăm của từng nhóm trong từng loại tài sản. Cổ phiếu và quỹ tương hỗ, 1% trên cùng (WFRBST01122; https://fred.stlouisfed.org/series/WFRBST01122): 42,8 (quý 3/1989), 49,5 (quý 4/2007), 52,0 (quý 4/2019), 50,7 (quý 4/2021), 50,9 (quý 2/2026); 0,1% trên cùng (WFRBSTP1286; https://fred.stlouisfed.org/data/WFRBSTP1286): 22,1 (quý 4/2007), 24,7 (quý 1/2026), 25,0 (quý 2/2026); phân vị 90 đến 99 (WFRBSN09149): 36,0 (quý 4/2007), 37,2 (quý 2/2026). Bất động sản, 1% trên cùng (WFRBST01110; https://fred.stlouisfed.org/data/WFRBST01110.txt): 12,7 (quý 4/2007), 14,5 (quý 4/2019), 13,4 (quý 1 và quý 2/2026); nửa dưới (WFRBSB50191; https://fred.stlouisfed.org/data/WFRBSB50191): 14,6 (quý 4/2007), 11,9 (quý 4/2019), 9,7 (quý 2/2026). Vốn chủ của doanh nghiệp không lập công ty, 1% trên cùng: 47,2, 52,4 và 52,8 (số cuối cùng của chuỗi là quý 3/2024); mã chuỗi chưa ghi lại. Phần của 10% trên cùng trong cổ phiếu (88,1%) là 50,9 cộng 37,2, tính ở chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 4

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1, 2, 5.

Câu hỏi 2. Khi giá tài sản được định giá lại, của cải chuyển giữa những người nắm loại tài sản khác nhau ra sao?

1. 14
   Cục Dự trữ Liên bang, Federal Reserve Bulletin, bản đánh giá thay đổi tài chính hộ gia đình Mỹ từ 2007 đến 2010 theo SCF (2012), bảng 4, theo giá 2010; đường dẫn và tiêu đề chính xác chưa ghi lại nên cần đối chiếu từ bản gốc. Trung vị của cải ròng 126.400 xuống 77.300 USD (−38,8%); trung bình 584.600 xuống 498.800 USD (−14,7%); chủ nhà trung vị 246.000 xuống 174.500 (−29,1%); nhóm 35 đến 44 tuổi 92.400 xuống 42.100 (−54,4%); một phần tư thấp nhất 1.300 xuống gần 0. Các số về tỷ lệ sở hữu nhà và cổ phiếu năm 2013 trong bài gốc chưa kiểm được nên chương không dùng.
2. 15
   Cục Dự trữ Liên bang, báo cáo “Changes in U.S. Family Finances from 2019 to 2022” (https://www.federalreserve.gov/publications/files/scf23.pdf), bảng 2, theo giá 2022; tiêu đề dựng lại từ tên tệp, cần đối chiếu. Trung vị của cải ròng 141.100 lên 192.900 USD (+37%); trung bình 868.000 lên 1.063.700 USD (+23%); chủ nhà trung vị +34% lên 396.200 USD; người thuê nhà +43% lên 10.400 USD; tỷ lệ có nhà 64,9% lên 66,1%; tỷ lệ nắm cổ phiếu trực tiếp 15,2% lên 21,0%; nắm cổ phiếu trực tiếp hoặc qua quỹ 58%.
3. 16
   S&P CoreLogic Case–Shiller U.S. National Home Price Index, điều chỉnh mùa vụ (CSUSHPISA; https://fred.stlouisfed.org/series/CSUSHPISA), cập nhật 27/10/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động: 184,597 (2/2007, đỉnh), 136,522 (2/2012, đáy), 214,989 (1/2020), 286,036 (1/2022), 334,227 (8/2026). Tính ở chương này: −26,0% (đỉnh đến đáy), gấp 2,10 lần (2/2012 đến 1/2022), +33,0% (1/2020 đến 1/2022). Các số 184,5, 134,0 và 281,9 trong bài gốc là của một chuỗi khác và chương không dùng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
4. 17
   Cục Dự trữ Liên bang, Distributional Financial Accounts qua FRED, cập nhật 18/9/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động; phần của 1% trên cùng, %, ở quý 4/2007, quý 4/2019 và quý 2/2026. Nợ phải trả: tổng 4,4, 5,1, 5,9; vay mua nhà 4,1, 5,4, 4,0; tín dụng tiêu dùng 1,9, 1,7, 3,2; “loans” (nợ khác) 4,4, 5,1, 5,8. Tài sản là khoản cho vay: tổng 70,4, 55,6, 48,0; thế chấp 45,7, 29,8, 49,4; khoản cho vay và ứng trước khác 72,6, 59,8, 47,9. Nhãn “held by” của Fed được hiểu là tài sản đối với chuỗi tài sản và số nợ đang nợ đối với chuỗi nợ; mã chuỗi chưa ghi lại. Khoản cho vay là phần hộ gia đình trực tiếp nắm, không gồm ngân hàng, quỹ, Fed và người nước ngoài.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1, 3, 13.

Câu hỏi 3. Giữa chủ nợ và con nợ, bên nào được lợi sau mỗi lần định giá lại?

1. 18
   Federal Reserve History (federalreservehistory.org), đọc qua công cụ tóm tắt tự động: “Great Inflation” (https://www.federalreservehistory.org/essays/great-inflation): lạm phát khoảng 1% (1964), trên 12% (1974), gần 14,5% vào mùa hè 1980; tháng 10/1979 Ủy ban Thị trường Mở Liên bang nhắm vào dự trữ thay cho lãi suất quỹ liên bang; kiểm soát giá và lương 1971–1974. “Gold Reserve Act” (https://www.federalreservehistory.org/essays/gold-reserve-act): 30/1/1934, giá 35 USD thay cho 20,67 USD, giá trị USD tính bằng vàng còn 59%, toàn bộ vàng tiền tệ về Kho bạc, phần lãi lập Quỹ Bình ổn Hối đoái 2 tỷ USD. “Savings and Loan Crisis” (https://www.federalreservehistory.org/essays/savings-and-loan-crisis): RTC đóng cửa 747 S&L nắm trên 407 tỷ USD tài sản, chi phí cho người đóng thuế có thể tới 124 tỷ USD; Garn–St Germain 1982; FIRREA 1989; S&L thua lỗ vì lãi tiền gửi tăng còn thu nhập thế chấp lãi cố định không đổi. Các bài về Thỏa thuận Kho bạc–Fed (4/3/1951; ghim lãi suất từ tháng 4/1942 ở 3/8 điểm phần trăm với tín phiếu và 2,5% với trái phiếu dài hạn), Đạo luật Ngân hàng 1933 (tách thương mại và đầu tư; FDIC tạm thời 1/1934 ở 2.500 USD, thường trực 7/1934 ở 5.000 USD; cấm trả lãi tài khoản thanh toán, trần lãi tiền gửi khác), Gramm–Leach–Bliley (tháng 11/1999) và Dodd–Frank (21/7/2010; CFPB, Quy tắc Volcker, cơ chế thanh lý có trật tự, khả năng trả nợ; hiệu lực bãi bỏ lệnh cấm trả lãi tài khoản thanh toán từ 21/7/2011): đường dẫn chưa ghi lại. Một bài thứ tư, https://www.federalreservehistory.org/essays/monetary-policy-in-the-1980s, đã được mở nhưng chương không lấy số riêng từ đó. Bài về Đạo luật DIDMCA 1980 không mở được (Content Not Found) nên chương không dùng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4; Câu hỏi 5
2. 19
   Carmen M. Reinhart và M. Belen Sbrancia, “The Liquidation of Government Debt”, NBER Working Paper 16893, tháng 3/2011 (https://www.nber.org/papers/w16893), đọc qua công cụ tóm tắt tự động. Bảng 7, nợ công trên GDP: Mỹ 116,0% (1945) và 66,2% (1955); Anh 215,6% và 138,2%. Bảng 6, hiệu ứng thanh lý chuẩn, % GDP mỗi năm: Mỹ 3,2 và Anh 3,6 (1945 đến 1980), Ý 5,3 (1945 đến 1970), Úc 5,1; tóm tắt của bài ghi “3 đến 4 phần trăm GDP” cho Mỹ và Anh. Anh: lãi suất thực âm trong 47,8% số năm 1945 đến 1980, trung bình −3,8% trong các năm thanh lý, thấp nhất −10,9% (1975); ở các nước phát triển lãi suất thực âm khoảng một nửa số năm. Pháp không có trong bảng 6. 49,8 và 77,4 điểm là hiệu 116,0 − 66,2 và 215,6 − 138,2, tính ở chương này. Bản sửa của IMF năm 2015 ghi mức khác (2 đến 3,5% GDP theo bài gốc) và chương chưa mở bản ấy.
3. 20
   FRED (https://fred.stlouisfed.org/series/FEDFUNDS, /GS10, /UNRATE), cập nhật 1/10/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động; mã chuỗi lãi quỹ liên bang và thất nghiệp suy từ tên chuỗi nên cần đối chiếu. Lãi quỹ liên bang trung bình tháng, %: 11,43 (9/1979), 19,08 (1/1981), 19,10 (6/1981, cao nhất), 8,95 (12/1982), 3,75 (9/2026). Lợi suất trái phiếu 10 năm (GS10), %: 7,79 (1/1970), 14,59 (1/1982), 15,32 (9/1981, cao nhất 1980 đến 1982), 8,21 (1/1990), 6,66 (1/2000), 4,53 (10/2007), 4,99 (9/2026). Thất nghiệp, %: 6,0 (12/1979), 10,8 (11 và 12/1982), 10,0 (10/2009), 14,8 (4/2020), 4,2 (9/2026). 6,6 điểm là 19,08 trừ 12,5 (CPI 12/1979 đến 12/1980), tính ở chương này; 49,3% là 37,8 chia 76,7.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
4. 21
   Ngân hàng Thế giới qua FRED, “Inflation, consumer prices for the United Kingdom” (FPCPITOTLZGGBR; https://fred.stlouisfed.org/data/FPCPITOTLZGGBR), đọc qua công cụ tóm tắt tự động; %: 16,04 (1974), 24,21 (1975), 16,56 (1976), 13,42 (1979), 17,97 (1980).Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
5. 22
   FRED, “Federal Debt Held by the Public as Percent of Gross Domestic Product” (FYGFGDQ188S; https://fred.stlouisfed.org/data/FYGFGDQ188S.txt), cập nhật 25/6/2026, chuỗi bắt đầu từ 1970; %: 21,97 (quý 4/1974), 24,71 (quý 4/1980), 24,76 (quý 1/1981), 102,96 (quý 2/2020, cao nhất), 98,71 (quý 1/2026). 98,71 chia 24,71 là 4,0 lần, tính ở chương này. Định nghĩa khác với chuỗi nợ công của Reinhart và Sbrancia nên hai chuỗi không nối với nhau. Số 108,7% (1946) và 23,9% (1974) của bài gốc là số liên quan đến Quỹ Bình ổn Hối đoái trong báo cáo CRS RL30125 chứ không phải nợ do công chúng nắm, nên chương không dùng.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 4, 6, 7, 11.

Câu hỏi 4. Qua các lần định giá lại lớn của nước Mỹ, của cải có dồn về ít người hơn không?

1. 23
   Emmanuel Saez và Gabriel Zucman, “Wealth Inequality in the United States since 1913: Evidence from Capitalized Income Tax Data”, NBER Working Paper 20625, tháng 10/2014 (https://www.nber.org/papers/w20625; bản PDF https://www.nber.org/system/files/working_papers/w20625/w20625.pdf), đọc qua công cụ tóm tắt tự động. 10% trên cùng: khoảng 84% (cuối thập niên 1920), khoảng 63% (giữa thập niên 1980), 77,2% (2012); 1% trên cùng 50,6% (1929) và 41,8% (2012); 0,1% trên cùng 24,8% (1929), đáy khoảng 7% (1978 theo phần mở đầu, 1979 theo tóm tắt) và 22,0% (2012); 90% dưới khoảng 20% (thập niên 1920; 16% đầu thập niên 1930), 35% (giữa thập niên 1980) và 22,8% (2012). Bài nêu hai động lực của mức tăng sau thập niên 1980 (thu nhập ở đỉnh tăng vọt và chênh lệch tỷ lệ tiết kiệm; mục 6 liệt kê ba lực chung) và cho rằng giải thích có khả năng nhất cho mức giảm trước đó là những thay đổi chính sách mạnh của New Deal. Bài gốc ghi năm công bố là 2015 và “ba động lực”; chương ghi theo bản đã mở. 8,8 và 12,5 điểm là hiệu 50,6 − 41,8 và 41,8 − 29,3, tính ở chương này.
2. 24
   FRED, “Assets: Total Assets (Less Eliminations from Consolidation): Wednesday Level” (WALCL; https://fred.stlouisfed.org/series/WALCL), cập nhật 22/10/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động; nghìn tỷ USD: 0,891 (26/12/2007), 4,487 (29/10/2014), 4,159 (26/2/2020), 8,965 (13/4/2022), 6,754 (21/10/2026). Tính ở chương này: gấp 5,04 lần (2007 đến 2014), gấp 2,16 lần (2020 đến 2022), thấp hơn đỉnh 24,7% (21/10/2026 so với 13/4/2022).
3. 25
   Fed History (bài Đạo luật Dự trữ Vàng và Lạm phát lớn): cung tiền giảm “gần 30 phần trăm” từ mùa thu 1930 đến mùa đông 1933; SEC Historical Society: thị trường cổ phiếu “mất 89% giá trị” trong nhiệm kỳ của Tổng thống Hoover (chưa gắn ngày); FDIC, “The First Fifty Years: A History of the FDIC 1933–1983”, chương 1: khoảng 9.000 ngân hàng ngừng hoạt động từ mùa thu 1929 đến hết 1933, người gửi tiền mất khoảng 1,3 tỷ USD, 4.000 ngân hàng đóng cửa đầu 1933, nghỉ lễ ngân hàng tuyên bố ngày 6/3/1933 (đường dẫn của SEC Historical Society và FDIC chưa ghi lại). Các mốc của chỉ số Dow Jones trong bài gốc chỉ được xác nhận một mốc (1.003,16 ngày 14/11/1972, S&P Dow Jones Indices), nên chương không dùng chỉ số Dow. 69,3% là 35 chia 20,67 trừ 1, tính ở chương này.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 2, 3, 4, 13, 16, 18, 20.

Câu hỏi 5. Sau mỗi lần định giá lại, luật lệ có luôn siết sau khi sụp và nới sau khi tăng không?

1. 26
   World Gold Council (gold.org), bản sao Sắc lệnh 6102 của Tổng thống Roosevelt ngày 5/4/1933 (tệp PDF; chưa ghi lại đường dẫn): nộp vàng thỏi, vàng đồng và chứng chỉ vàng cho Ngân hàng Dự trữ Liên bang hoặc ngân hàng thành viên trước 1/5/1933; miễn tới 100 USD mỗi người và tiền xu sưu tầm; phạt tới 10.000 USD và/hoặc 10 năm tù. Giá thu mua 20,67 USD một ounce theo Fed History. Bản sao trên presidency.ucsb.edu không mở được.
2. 27
   Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC), “The First Fifty Years: A History of the FDIC 1933–1983”, chương 1 (chưa ghi lại đường dẫn): khoảng 9.000 ngân hàng ngừng hoạt động từ mùa thu 1929 đến hết 1933, người gửi tiền mất khoảng 1,3 tỷ USD, 4.000 ngân hàng đóng cửa đầu 1933, nghỉ lễ ngân hàng ngày 6/3/1933.
3. 28
   Cơ quan In ấn Chính phủ Mỹ (govinfo.gov): Public Law 88-563 (Thuế Cân bằng Lãi suất, thông qua 2/9/1964): 15% giá trị thực tế của cổ phiếu nước ngoài; nợ nước ngoài theo kỳ hạn còn lại từ 2,75% (3 đến dưới 3,5 năm) lên 15,00% (từ 28,5 năm); dự kiến hết 31/12/1965. Public Law 90-59 (31/7/1967) gia hạn đến 31/7/1969; Sắc lệnh 11368 (28/8/1967) cắt phụ thu 1,5% xuống 1,25%; Public Law 93-17 (10/4/1973; https://www.govinfo.gov/link/statute/87/12) gia hạn đến 30/6/1974. Đường dẫn của ba văn bản đầu chưa ghi lại. Khoảng “1% đến 15%” và chương trình “tự nguyện” hạn chế cho vay của ngân hàng từ 2/1965 trong bài gốc không có trong các văn bản này nên chương không dùng.
4. 29
   Bộ Ngoại giao Mỹ, Văn phòng Sử gia, “The Nixon Shock and the Challenging of Bretton Woods, 1969–1976” (https://history.state.gov/milestones/1969-1976/nixon-shock), đọc qua công cụ tóm tắt tự động: ngày 15/8/1971 ngừng đổi USD lấy vàng cho chính phủ nước ngoài, đóng băng giá và lương 90 ngày, phụ thu 10% lên hàng nhập khẩu.
5. 30
   Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ, trang nhà đầu tư investor.gov về Sarbanes–Oxley Act of 2002 (chưa ghi lại đường dẫn): ký ngày 30/7/2002. Nội dung “quy định mới về công bố tài chính và kiểm toán” là mô tả chung của chương, cần đối chiếu với trang gốc trước khi in.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 18.

Câu hỏi 6. Ở các nước khác, cùng câu hỏi cho kết quả giống không?

1. 31
   Đạo luật Nhà ở 1980, điều 7, bản ban hành (https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1980/51/section/7/enacted): giảm giá 33% nếu thời gian thuê dưới 4 năm, cộng 1 điểm phần trăm cho mỗi năm tròn quá 3 năm, tối đa 50%; đạo luật không có mức trần 50.000 bảng (mức trần do lệnh khác đặt). Chính phủ Anh, “Social housing sales and demolitions 2024-25, England: Right to Buy sales” (https://www.gov.uk/government/statistics/social-housing-sales-and-demolitions-2024-25-england/social-housing-sales-and-demolitions-2024-25-right-to-buy-sales): 2.038.589 căn bán từ tháng 4/1980 đến tháng 3/2025; 9.236 căn năm 2024–25 (+7%); mức giảm giá trung bình 78.750 bảng (43%) với người mua của chính quyền địa phương và 78.170 bảng (50%) với người thuê của tổ chức nhà ở đăng ký tư nhân; tháng 11/2024 mức giảm tối đa được cắt về mức trước 2012. Các số nhà xã hội 6,5 triệu (1979) và 2 triệu (2017) và tỷ lệ sở hữu nhà chỉ có trên Wikipedia nên chương không dùng.
2. 32
   Trung tâm Giáo dục Chính trị Liên bang Đức (bpb.de), “Währungsreform” (https://www.bpb.de/kurz-knapp/lexika/lexikon-der-wirtschaft/21208/waehrungsreform/): tháng 6/1948 số dư Reichsmark đổi 100 lấy 6,5 Deutsche Mark, nợ đổi 10 lấy 1 (trang không nói tỷ lệ 100 : 6,5 có cuối cùng hay không). Cục Lưu trữ Liên bang Đức (Bundesarchiv), bài của Bartels về hồ sơ hậu quả chiến tranh (https://www.bundesarchiv.de/DE/Content/Publikationen/Aufsaetze/kriegsfolgenarchivgut-p1-bartels.html): Luật Cân bằng Gánh nặng có hiệu lực 1/9/1952 (không phải 14/8/1952 như bài gốc ghi); khoảng 18 trên 50 triệu cư dân có quyền đòi năm 1949; 700.000 người nhận trợ cấp thiệt hại chiến tranh năm 1952; tổng chi 145 tỷ DM, trong đó 53 tỷ DM (một phần ba) lấy từ các khoản thu; khoảng 75 tỷ euro tổng cộng; Luật Viện trợ Khẩn cấp ngày 18/8/1949 lấy khoản thu 2% trên tài sản (thu 6,4 tỷ DM, chi 6,2 tỷ DM trong 1949–1952). Bộ luật trên gesetze-im-internet.de (https://www.gesetze-im-internet.de/lag/__16.html) đã mở nhưng chương không lấy số riêng từ đó. 93,5% là 100 trừ 6,5; 36,6% là 53 chia 145; 74,1 tỷ euro là 145 chia 1,95583, tất cả tính ở chương này. Mức thu “50% tài sản tại 21/6/1948” và tỷ lệ năm 1923 của bài gốc chưa kiểm được nên chương không dùng.
3. 33
   Cơ chế Ổn định châu Âu (ESM), “Greece factsheet”, tháng 11/2016 (https://www.esm.europa.eu/sites/default/files/2016_11_11_greece_factsheet.pdf): hoán đổi nợ với khu vực tư nhân tháng 3/2012, 97% trái phiếu do tư nhân nắm (khoảng 197 tỷ euro) bị cắt 53,5% mệnh giá. Reed Smith, “Greek government imposes capital controls”, 2015 (https://www.reedsmith.com/es/perspectives/2015/06/greek-government-imposes-capital-controls): kiểm soát vốn từ 28/6/2015, mức rút 60 euro mỗi thẻ mỗi ngày, nghỉ lễ ngân hàng 28/6 đến 6/7/2015. Fox Business/AP, “After 3 years, Greece ends limits on bank cash withdrawals” (https://www.foxbusiness.com/markets/after-3-years-greece-ends-limits-on-bank-cash-withdrawals): hạn mức rút kết thúc 1/10/2018. Ba năm ba tháng là 28/6/2015 đến 1/10/2018, tính ở chương này.
4. 34
   ESM, “FAQ Cyprus”, 18/9/2013, bản lưu (https://www.esm.europa.eu/sites/default/files/faq_cyprus_18092013_archived.pdf): Bank of Cyprus chuyển 47,5% tiền gửi không được bảo hiểm (trên 100.000 euro) thành cổ phần; tiền gửi dưới 100.000 euro được bảo vệ đầy đủ; Laiki bị xử lý riêng. Associated Press, “Bank of Cyprus depositors lose 47.5 pct of savings”, 29/7/2013 (https://www.deseret.com/2013/7/29/20455243/bank-of-cyprus-depositors-lose-47-5-pct-of-savings/): xác nhận mức 47,5% và ghi tổn thất khoảng 4 tỷ euro (ngữ cảnh của số 4 tỷ euro chương chưa kiểm lại). Yahoo/AFP, “Cyprus lets euro zone’s first…” (https://au.news.yahoo.com/cyprus-lets-euro-zones-first-124846097.html): kiểm soát vốn gỡ hoàn toàn ngày 6/4/2015.
5. 35
   Heaphy, Journal of Financial Crises 7(2): 61–85, 2025 (https://elischolar.library.yale.edu/journal-of-financial-crises/vol7/iss2/3/), đọc qua công cụ tóm tắt tự động: 1/12/2001 hạn mức rút 250 peso hoặc USD mỗi tuần (nâng lên 300 peso tháng 1/2002); tiền gửi USD đổi sang peso ở 1,4 peso một USD (tòa sau đó buộc trả theo giá thị trường); vỡ nợ 141 tỷ USD công bố trong kỳ nghỉ lễ ngân hàng 21/12/2001; chế độ tỷ giá cố định kết thúc 6/1/2002; hạn mức tiền gửi không kỳ hạn bỏ cuối 2002 và tiền gửi có kỳ hạn giữa 2003. Số “81,3 tỷ USD” của bài gốc không có nguồn nên chương không dùng.
6. 36
   Ngân hàng Thế giới, Lebanon Economic Monitor, mùa thu 2022 (https://documents1.worldbank.org/curated/en/099927411232237649/pdf/IDU08288b3490ed820409e0886a08ea1efef93be.pdf), đọc qua công cụ tóm tắt tự động: tiền gửi khách hàng −19,8 tỷ USD (−12,5%) năm 2020, −9,6 tỷ USD (−7%) năm 2021, khoảng −5 tỷ USD (−5%) trong 7 tháng 2022; 77% tiền gửi (98 tỷ USD) bằng ngoại tệ; 1% người gửi nắm 50% tiền gửi; mức cắt khi đổi sang lira 60 đến 80% từ tháng 6/2021; đồng bảng mất giá 137% (2020), 219% (2021), 145% (10 tháng 2022); tỷ giá bình quân 10.372 lên 25.407 bảng một USD, thị trường song song trên 40.000; tổn thất khu vực tài chính 72 tỷ USD; vỡ nợ quốc gia khoảng 40 tỷ USD. Các số “172 xuống 88 tỷ USD” và “98%” của bài gốc không có trong báo cáo này nên chương không dùng.
7. 37
   Filip Novokmet, Thomas Piketty và Gabriel Zucman, “From Soviets to Oligarchs: Inequality and Property in Russia 1905–2016”, NBER Working Paper 23712, tháng 8/2017 (https://nber.org/papers/w23712; Journal of Economic Inequality 16(2), 2018): các khảo sát chính thức đánh giá thấp bất bình đẳng; phần thu nhập của nhóm đầu bằng hoặc cao hơn mức của Mỹ; của cải ở nước ngoài khoảng 3 lần dự trữ ngoại hối ròng chính thức và tương đương tài sản tài chính của hộ gia đình giữ trong nước. Cơ sở Dữ liệu Bất bình đẳng Thế giới, bài trình bày 2017 (https://wid.world/www-site/uploads/2017/12/083-Russia_NPZ2017_slides.pdf): thu nhập thực của 10% trên cùng +170% và của nửa dưới −20% (1989 đến 2015); khoảng một nửa của cải tài chính hộ gia đình ở nước ngoài (chuỗi của cải được ghi là tạm thời). United Press International, “Russian privatization ends”, 30/6/1994 (https://www.upi.com/Archives/1994/06/30/Russian-privatization-ends/1089772948800/): 148 triệu phiếu, 40 triệu công dân thành cổ đông, gần hai phần ba trong 28.000 doanh nghiệp công nghiệp thuộc diện tư nhân hóa. Giá trị mặt 10.000 rúp của phiếu và các tỷ lệ thu nhập 1989–1996 của bài gốc chưa kiểm được nên chương không dùng.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 21.

Câu hỏi 7. Của cải đi qua biên giới ra sao, và vì sao việc ấy đang bị đặt lại từ 2022?

1. 38
   Bộ Tài chính Mỹ, Treasury International Capital, bảng nắm giữ chứng khoán dài hạn (https://ticdata.treasury.gov/resource-center/data-chart-center/tic/Documents/slt_table5.txt), số tháng 8/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động; tỷ USD: tổng 9.331,7 (tháng 7: 9.248,4); khu vực chính thức 3.755,6 (tháng 7: 3.773,1); Nhật 1.068,3; Anh 1.009,5; Trung Quốc đại lục 590,7. Tính ở chương này: khu vực chính thức 40,2%, khu vực tư nhân 5.576,1 (59,8%), Nhật 11,4%, Anh 10,8%, Trung Quốc 6,3%, Nhật cộng Anh 22,3%.
2. 39
   Maurice Obstfeld và Alan M. Taylor, “Globalization and Capital Markets”, NBER Working Paper 8846, tháng 3/2002 (https://www.nber.org/papers/w8846; chương sách tháng 1/2003, https://www.nber.org/system/files/chapters/c9587/c9587.pdf), đọc qua công cụ tóm tắt tự động: tài sản nước ngoài so với sản lượng thế giới khoảng 19% (1900), 18% (1914), 5% (1945), 25% (1980), 62% (1995); những người sáng lập IMF coi vốn tư nhân là “không đáng tin cậy ở mức tốt nhất và nguy hiểm ở mức xấu nhất” và coi cho vay của IMF là thứ thay thế; Điều lệ IMF “cho phép rõ ràng” kiểm soát vốn; hầu hết nước châu Âu vẫn giữ kiểm soát rộng sau khi đồng tiền có thể chuyển đổi năm 1958, trừ Đức. Câu “1959 đến 1970 không nước nào mở cửa” của bài gốc chưa kiểm được nên chương không dùng.
3. 40
   Mark Aguiar và Gita Gopinath, “Fire-Sale FDI and Liquidity Crises”, Review of Economics and Statistics 87(3): 439–452, 2005 (trang công bố: https://gopinath.scholars.harvard.edu/publications/fire-sale-fdi-and-liquidity-crises; bản thảo ngày 17/2/2003: https://users.nber.org/~confer/2003/ifms03/aguiar.pdf), đọc qua công cụ tóm tắt tự động; con số lấy từ bản thảo 2003 và phần tóm tắt của trang công bố, chương chưa mở bản in 2005: thương vụ mua của nước ngoài +91% giữa 1996 và 1998 (tổng Hàn Quốc, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines); sáp nhập giữa các chủ trong nước −27%; giá chào mua trung vị so với giá sổ sách từ 3,5 xuống 1,3 lần; thiếu thanh khoản giải thích 25% mức tăng ở các ngành hàng hóa giao dịch được. Các số 88, 28 và 3,3 của bài gốc đã được thay bằng số này. Các nước trong mẫu: Hàn Quốc, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Philippines.
4. 41
   Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE), “The Exchange Stabilization Fund”, chương “The Mexican Peso Crisis of 1995 and Its Aftermath” (https://www.piie.com/publications/chapters_preview/43/6iie2717.pdf; bản xem trước không nêu tên tác giả), đọc qua công cụ tóm tắt tự động: tesobono còn lại 28 tỷ USD, trong đó 17 tỷ USD do người nước ngoài nắm (khoảng 61%; tính ở chương này); gói hỗ trợ được công bố 48,8 tỷ USD, cam kết thực tế nhỏ hơn và các khoản của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, ngân hàng tư nhân và Argentina–Brazil không được dùng; phá giá 15% có hiệu lực 20/12/1994; peso từ khoảng 3,5 xuống dưới 5,5 một USD cuối 1994, 6,5 cuối tháng 1/1995; GDP 1995 −6,2%, lạm phát 35%. McNamara, Rhee và Metrick, Journal of Financial Crises 2(1), 2020 (https://elischolar.library.yale.edu/journal-of-financial-crises/vol2/iss1/6/): Quỹ Bình ổn Hối đoái tối đa 20 tỷ USD và IMF 17,8 tỷ USD. Các thành phần theo PIIE (trang 64 và 66 của sách in): Quỹ Bình ổn Hối đoái tối đa 20, IMF 17,8 (đợt nâng thêm 10 trên mức 7,8 đã có), Ngân hàng Thanh toán Quốc tế 10, Ngân hàng Canada 1 (cộng lại 48,8); ngân hàng tư nhân 3 và Argentina–Brazil 1 nếu cộng thêm thì ra 52,8, nên con số 48,8 là số quảng bá, không phải tổng các cam kết (nguồn ghi cam kết thực tế nhỏ hơn).
5. 42
   Hội đồng châu Âu, trang cuộc họp 15–16/10/2026 (https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2026/10/15-16/); EUalive, “EU leaders end inconclusive summit with no budget deal and deferred decisions on Ukraine funding” (https://eualive.net/eu-leaders-end-inconclusive-summit-with-no-budget-deal-and-deferred-decisions-on-ukraine-funding/), đọc qua công cụ tóm tắt tự động. Kết luận giữ trừng phạt, hoan nghênh việc giải ngân “khoản vay hỗ trợ Ukraine 90 tỷ euro cho 2026 và 2027”, yêu cầu Ủy ban châu Âu và IMF cập nhật đánh giá nhu cầu, và không nhắc đến tài sản của Nga; Tổng thống Zelenskyy xin thêm 70 tỷ euro cho 2027; hội nghị thượng đỉnh về ngân sách đặc biệt ngày 26/11/2026. Các tin “hội nghị tháng 12” và “15,7 tỷ euro đã giải ngân” chưa xác nhận nên chương không dùng.
6. 43
   Debevoise & Plimpton, “Treasury’s First Outbound Investment Penalty” (https://www.debevoise.com/insights/publications/2026/10/treasurys-first-outbound-investment-penalty-implic; đường dẫn đã ghi lại bị cụt ở cuối, cần mở lại bằng từ khóa “Debevoise Treasury first outbound investment penalty”), 10/2026: phạt dân sự đầu tiên công bố 7/10/2026, 200.000 USD với Amidi, LLC vì không thông báo khoản đầu tư khoảng 92.478 USD vào một công ty trí tuệ nhân tạo và người máy của Trung Quốc (phạt áp dụng tháng 7/2026); quy tắc đề xuất dự kiến trong vài tuần, quy tắc cuối cùng giữa tháng 3/2027. Sidley Austin, “The Comprehensive Outbound Investment National Security Act of 2025: Updates” (https://www.sidley.com/ja/insights/newsupdates/2026/01/the-comprehensive-outbound-investment-national-security-act-of-2025-updates), 1/2026: chương trình của Bộ Tài chính có hiệu lực 2/1/2025; Đạo luật COINS ban hành 18/12/2025 trong luật chi tiêu quốc phòng năm tài khóa 2026, cho Bộ Tài chính 450 ngày ban hành quy tắc và thêm Nga, Iran, Triều Tiên, Cuba, Venezuela và vũ khí siêu thanh. Ropes & Gray, “OISP 2.0” (https://ropesgray.com/en/insights/alerts/2026/10/oisp-2-0-treasury-previews-broader-outbound-investment-regime-under-the-coins-act), 10/2026. Ngày 13/3/2027 là 18/12/2025 cộng 450 ngày, tính ở chương này; các nguồn là nguồn thứ cấp (hãng luật). Tên đầy đủ “Comprehensive Outbound Investment National Security” lấy từ tiêu đề bài của Sidley.
7. 44
   Cleary Gottlieb Steen & Hamilton, “The Rise of the New EU FDI Screening Regulation” (https://www.clearygottlieb.com/news-and-insights/publication-listing/the-rise-of-the-new-eu-fdi-screening-regulation), đọc qua công cụ tóm tắt tự động: thỏa thuận sơ bộ 11/12/2025; mọi nước thành viên phải có cơ chế sàng lọc bắt buộc trong 18 tháng sau khi quy định có hiệu lực; Síp là nước duy nhất chưa có cơ chế; đầu tư xây mới (greenfield) không thuộc diện; văn bản sơ bộ công bố 10/2/2026. Nguồn thứ cấp (hãng luật).
8. 45
   Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), World Investment Report 2026, thông cáo “Global investment rises 6% to $1.6 trillion; development gains remain uneven” (https://unctad.org/news/global-investment-rises-6-16-trillion-development-gains-remain-uneven), đọc qua công cụ tóm tắt tự động: FDI toàn cầu 2025 là 1,6 nghìn tỷ USD (+6%, sau hai năm giảm); lĩnh vực chiến lược chiếm 44% giá trị dự án xây mới năm 2025 so với 16% năm 2020; nước phát triển +11%; nước đang phát triển +2% lên 901 tỷ USD; 20 nước nhận lớn nhất chiếm hơn 80%. Mức −11% của năm 2024 chưa xác nhận nên chương không dùng; 2,75 lần là 44 chia 16, tính ở chương này.
9. 46
   Chính quyền thành phố Trùng Khánh (Trung Quốc), trang tiếng Anh về ngân hàng và tài chính (https://english.cq.gov.cn/services/stayinchongqing/BankingandFinance/202606/t20260609_15740552.html), tháng 6/2026, đọc qua công cụ tóm tắt tự động: hạn mức thuận lợi hóa đổi ngoại tệ của cá nhân 50.000 USD mỗi năm. Đây là một trang của chính quyền địa phương, không phải văn bản của cơ quan quản lý ngoại hối quốc gia; cần đối chiếu với quy định của Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước Trung Quốc trước khi in.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 8, 9, 10.