Tập 2·Phần IV. Công nghệ và an ninh hóa định giá lại tài sản

Chương 44

Ai chốt chuẩn giá đầu vào: bảy câu hỏi về sàn giao dịch, hãng công bố giá, đồng tiền niêm yết và lối thoát của Trung Quốc cùng phần còn lại của thế giới

65 ghi chú nguồn, xếp theo từng mục của chương. Số liệu tính đến 30/10/2026. Mỗi ghi chú có tên bài, đường dẫn đầy đủ, ngày đã đọc và điều cần lưu ý khi đọc.

• Đoạn mở đầu
• Câu hỏi 1
• Câu hỏi 2
• Câu hỏi 3
• Câu hỏi 4
• Câu hỏi 5
• Câu hỏi 6
• Câu hỏi 7

Đoạn mở đầu

1. 1
   Mining Weekly (Reuters), “BHP adopts new Chinese iron ore price index in deal to end dispute, sources say” (https://www.miningweekly.com/article/bhp-adopts-new-chinese-iron-ore-price-index-in-deal-to-end-dispute-sources-say-2026-04-23; tiêu đề theo đường dẫn), đăng 23/4/2026 theo đường dẫn; trang không hiện ngày và nói “on Wednesday”, tức 22/4/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: BHP chốt hợp đồng bán mới với Tập đoàn Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc (CMRG), kết thúc tranh chấp về lệnh Trung Quốc cấm mua quặng BHP; hợp đồng đến hết năm tài chính 2027 của BHP; Jimblebar fines tính bằng bình quân gia quyền bốn chỉ số (COREX 61% cảng, trọng số 26%; Argus 61% đường biển; Mysteel 61% đường biển; Mysteel 61% cảng quy đổi đô la); BHP là hãng khai thác Úc thứ hai dùng COREX sau Hancock Prospecting; chiết khấu 1,8% mỗi tàu cho hợp đồng dài hạn và chiết khấu cước cho tàu lớn. Bài dựa vào ba nguồn ẩn danh và một nhà đầu tư ẩn danh; BHP và CMRG chưa công bố điều khoản mà chương tìm được; điều khoản lệch với Caixin (51% theo chỉ số cảng Bắc Kinh, 49% theo Argus và Mysteel) và với Kpler (“just over half” theo chỉ số cảng Trung Quốc). Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
2. 2
   Steptoe, “EU Council adopts 21st sanctions package against Russia” (https://www.steptoe.com/en/news-publications/international-compliance-blog/eu-council-adopts-21st-sanctions-package-against-russia.html; tiêu đề theo đường dẫn), gói thông qua ngày 23/7/2026; ngày đăng của trang chưa ghi lại. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: trần giá dầu Nga giữ ở 44,10 USD/thùng trong 12 tháng; cơ chế tự điều chỉnh tạm dừng một năm, có xem xét giữa kỳ; thủ tục ban đầu trở lại từ 15/7/2027; lý do nêu là để Nga không hưởng lợi từ việc đóng eo biển Hormuz. Bình luận pháp lý của một hãng luật, không phải văn bản của Hội đồng EU; chương chưa mở thông cáo của Hội đồng. Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
3. 3
   ADNOC, “ADNOC announces update to its crude pricing methodology” (https://adnoc.ae/en/news-and-media/press-releases/2026/adnoc-announces-update-to-its-crude-pricing-methodology; tiêu đề theo đường dẫn), 31/7/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: từ chuyến bốc tháng 11/2026 (hiệu lực 1/11/2026) giá bán chính thức hằng tháng chuyển sang Platts Dubai kỳ gần cộng một khoản chênh do ADNOC công bố tháng trước khi bốc; áp cho bốn hạng Murban, Das, Umm Lulu, Upper Zakum; lý do nêu là đưa giá gần tháng bốc hàng hơn và cam kết minh bạch; ADNOC không dự kiến ảnh hưởng đáng kể tới trái phiếu và sukuk Murban. Thông cáo không nêu khối lượng, không nêu lỗ phòng ngừa rủi ro.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
4. 4
   Indonesia Business Post, bản tin về nền tảng giám sát xuất khẩu của Danantara (https://indonesiabusinesspost.com/7250/corporate-affairs/danantara-prepares-major-launch-for-export-monitoring-platform; tiêu đề theo đường dẫn), đăng 1/9/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: nền tảng khởi động thứ Ba 1/9/2026; phạm vi đầu gồm than, dầu cọ, hợp kim sắt, hơn 70 tỷ USD (Rp1,24 triệu tỷ) xuất khẩu mỗi năm; triển khai đầy đủ cuối 2026; PT Danantara Sumber Daya Indonesia (DSI) là cánh xuất khẩu của quỹ Danantara, làm trung gian, còn nhà xuất khẩu và người mua giữ trách nhiệm thương mại; hệ thống kiểm số lượng, chất lượng, giá, điểm đến và điều khoản thanh toán; đã theo dõi hơn 6.500 tờ khai (khoảng 14 tỷ USD). Tổng ba mặt hàng theo Investortrust là 69,45 tỷ USD (phép cộng ở chương này), thấp hơn “hơn 70 tỷ” của bài này. Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
5. 5
   Mining.com, “Indonesia to open trading at planned commodity bourse on January 4, official says” (https://www.mining.com/web/indonesia-to-open-trading-at-planned-commodity-bourse-on-january-4-official-says; tiêu đề theo đường dẫn), đăng 15/9/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; Mining Weekly đăng cùng nội dung. Chương lấy từ nguồn này: giao dịch trên Sàn Giao dịch Khoáng sản và Hàng hóa Chiến lược (ICOMEX) bắt đầu 4/1/2027, theo bài là bắt buộc cho cả xuất khẩu và bán nội địa; quan chức nêu tên là Sarjito (giám sát trưởng sàn hàng hóa); thiếc và sản phẩm ferronickel dự kiến ở các giao dịch đầu; danh mục đầy đủ do sắc lệnh tổng thống ấn định, có thể gồm hợp đồng tương lai. “Bắt buộc” chỉ thấy ở nguồn này, SMM không nêu mức bắt buộc; ngày 4/1/2027 khác ngày hiệu lực khuôn khổ 1/1/2027 của SMM. Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
6. 6
   SMM (Shanghai Metals Market), “SMM Analysis: the US copper tariff trade is fading but it isn’t over yet” (https://news.metal.com/newscontent/104139507-smm-analysis-the-us-copper-tariff-trade-is-fading-but-it-isnt-over-yet), 29/9/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: đến trưa 29/9/2026 chưa có quyết định về thuế đồng tinh luyện, và việc này “không nên đọc là xác nhận đề xuất thuế đã bị bỏ”; hợp đồng COMEX tháng 10 thấp hơn LME kỳ hạn ba tháng 46,94 USD/tấn, hợp đồng tháng 11 cao hơn 38,99 USD/tấn. Bản phân tích của một hãng tin thị trường kim loại, không phải thông báo của chính quyền Mỹ. Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
7. 7
   OPEC, thông cáo báo chí ngày 4/10/2026 về cuộc họp trực tuyến của bảy nước (https://www.opec.org/pr-detail/1891616-4-october-2026.html; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: bảy nước (Ả Rập Xê Út, Nga, Iraq, Kuwait, Kazakhstan, Algeria, Oman) họp ngày 4/10/2026, giữ mức sản lượng bắt buộc của tháng 9/2026 cho tháng 11/2026, họp kế tiếp ngày 1/11/2026. Bảng mức sản lượng trong thông cáo là ảnh nên chương không có số thùng mỗi ngày.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
8. 9
   Trading Economics, trang “Brent crude oil” (https://tradingeconomics.com/commodity/brent-crude-oil), đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; trang cập nhật liên tục nên số khác nhau theo giờ đọc. Chương lấy từ nguồn này: Brent 111,91 USD/thùng (+1,00% trong ngày), +9,38% một tháng, +72,78% một năm; bình luận rằng mối đe dọa với vận tải qua Hormuz vẫn cao và dòng dầu trong khu vực gần mức trước chiến tranh. Trang không nêu hợp đồng cụ thể. Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 4
9. 10
   Kirsten Hyde và Jeff Reeves, FIA MarketVoice, “Oil futures contracts in Abu Dhabi and Shanghai offer new ways to hedge flows in Asia” (https://www.fia.org/marketvoice/articles/oil-futures-contracts-abu-dhabi-and-shanghai-offer-new-ways-hedge-flows-asia; tiêu đề theo đường dẫn), đăng 4/5/2021 theo trang. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: hợp đồng Murban bắt đầu giao dịch 29/3/2021; một hợp đồng là 1.000 thùng giao từ kho Fujairah của ADNOC; tháng đầu khoảng 50 công ty và 163.600 hợp đồng; hợp đồng dầu thô INE ra mắt 2018, thanh toán bằng nhân dân tệ, đến tháng 4/2020 có 14 điểm giao và gần 48 triệu thùng kho, hơn 11 triệu hợp đồng trong quý 1/2021, vị thế mở dưới 100.000 cuối tháng 3/2021; Brent và WTI mỗi loại khoảng 67 triệu hợp đồng trong quý 1/2021. Số năm 2021, không phải số hiện nay. Nguồn của ngành (hiệp hội các nhà môi giới tương lai).Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 4; Câu hỏi 6; Câu hỏi 7
10. 11
    Khaleej Times, “ADNOC changes oil pricing from Platts Dubai, Murban futures: November 1, 2026” (https://www.khaleejtimes.com/business/energy/adnoc-change-oil-pricing-platts-dubai-murban-futures-november-1-2026; tiêu đề theo đường dẫn), đăng 3/8/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: thông báo thứ Sáu 31/7/2026, hiệu lực 1/11; chuẩn giá bán chính thức hằng tháng chuyển từ Murban sang Platts Dubai kỳ gần, áp cho các hạng onshore và offshore; chênh so với Dubai công bố tháng trước khi bốc; bối cảnh là chiến tranh Mỹ–Israel với Iran làm gián đoạn xuất khẩu qua Hormuz và các khoản lỗ phòng ngừa rủi ro “sâu” của các nhà giao dịch dầu ở Abu Dhabi. Bản tin không có số khối lượng hay số lỗ. Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
11. 12
    Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Mineral Commodity Summaries 2026, mục “Nickel” (https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2026/mcs2026-nickel.pdf), 2/2026. Đọc 29–30/10/2026. Chương lấy từ nguồn này: sản lượng niken khai thác của Indonesia 2.310 nghìn tấn (2024) và 2.600 nghìn tấn (2025, ước tính); thế giới 3.710 và 3.900 nghìn tấn. Tỷ trọng 62,3% và 66,7% là phép chia ở chương này (2.310 chia 3.710; 2.600 chia 3.900), không phải số USGS công bố. Số liệu là sản lượng khai thác, không phải niken tinh luyện.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 7

Câu hỏi 1. Chuẩn giá là gì, gồm những lớp nào, và ai nắm từng lớp?

1. 13
   Bassam Fattouh, “An Anatomy of the Crude Oil Pricing System”, Oxford Institute for Energy Studies, Working Paper WPM 40 (https://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2011/03/WPM40-AnAnatomyoftheCrudeOilPricingSystem-BassamFattouh-2011.pdf), 2011 (đường dẫn tải lên 3/2011). Đọc 29–30/10/2026. Chương lấy từ nguồn này: công thức Px = PR ± D (tr. 21) và việc D thường được thỏa thuận khi chốt hợp đồng, do nước xuất khẩu đặt hoặc do hãng công bố giá đánh giá; ngày 16/10/1973 sáu nước Vùng Vịnh của OPEC công bố giá niêm yết Arabian Light từ 3,65 lên 5,119 USD, tháng 12/1973 lên 11,651; thị phần OPEC 51% (1973) xuống 28% (1985); giá Brent tháng đầu 26,69 USD (1/7/1985) xuống 9,15 USD (21/7/1986), là giá Brent tháng đầu chứ không phải giá niêm yết của Ả Rập Xê Út; PEMEX dùng công thức theo thị trường năm 1986; các hãng khác nhau có thể cho giá khác nhau với cùng một chuẩn (tr. 8). Văn bản không nêu ngày ra mắt hợp đồng WTI hay Brent; chương lấy từ CME và ICE. Tỷ lệ 3,2 lần và −65,7% là phép tính ở chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
2. 14
   S&P Global Commodity Insights, “Urals DAP India crude soars to record premium over Dated Brent” (https://www.spglobal.com/energy/en/news-research/latest-news/crude-oil/031826-urals-dap-india-crude-soars-to-record-premium-over-dated-brent; tiêu đề theo đường dẫn), đăng 18/3/2026 theo đường dẫn. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Urals giao Ấn Độ (DAP) ngày 27/2/2026 thấp hơn Dated Brent 11,99 USD/thùng và ngày 19/3/2026 cao hơn 6 USD; ngày 17/3 lần đầu Urals DAP Ấn Độ vượt Dated Brent kỳ hạn (+1,7) kể từ khi có số liệu năm 2023; lý do nêu là gián đoạn vận tải Trung Đông và miễn trừ 30 ngày của Mỹ ngày 5/3 cho dầu Nga đã ở trên biển, mở rộng toàn cầu ngày 12/3. Phần tóm tắt đầu bài ghi +5 còn thân bài ghi +6, và bản tin đề ngày 18/3 nhưng dẫn số ngày 19/3; chương dùng +6 và ghi chỗ lệch. Mức đổi 17,99 USD/thùng là phép tính ở chương này (6 cộng 11,99). Nguồn có tường phí, đọc phần mở.
3. 15
   Adi Imsirovic, “Changes to the Dated Brent benchmark: more to come”, Oxford Institute for Energy Studies, Energy Comment (https://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2019/03/Changes-to-the-Dated-Brent-benchmark-more-to-come.pdf), 3/2019. Đọc 29–30/10/2026. Chương lấy từ nguồn này: lưu lượng cơ sở vật chất của Dated Brent khoảng 920.000 thùng/ngày tháng 4/2019, có thể xuống dưới 800.000 trong mùa bảo dưỡng; riêng Brent là năm chuyến mỗi chuyến 600.000 thùng, khoảng 100.000 thùng/ngày; bảng tháng 4/2019 (Brent 100.000, Forties 340.000, Oseberg 120.000, Ekofisk 240.000, Troll 160.000); Forties và Oseberg vào năm 2002, Ekofisk 2007, Troll 2018; cửa sổ đánh giá của Platts 16:00–16:30 giờ London. Cộng các hạng trong bảng ra 960.000, lệch với 920.000 mà văn bản không giải thích; chương nêu cả hai. Số của năm 2019, trước khi WTI Midland được thêm vào.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2
4. 16
   S&P Global (Platts), “Platts to include WTI Midland in Dated Brent-related assessments from June 2023” (https://www.spglobal.com/commodityinsights/en/market-insights/latest-news/oil/060822-platts-to-include-wti-midland-in-dated-brent-related-assessments-from-june-2023; tiêu đề theo đường dẫn), 8/6/2022. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: WTI Midland vào đánh giá Dated Brent từ chuyến giao tháng 6/2023, lần đầu một hạng ngoài Biển Bắc; cỡ chuyến Dated Brent từ 600.000 lên 700.000 thùng; lượng bốc Dated Brent dưới 800.000 thùng/ngày năm 2021, từ trên 1 triệu thùng/ngày một thập niên trước. Trang không liệt kê các hạng BFOET.
5. 17
   Intercontinental Exchange (ICE), “ICE Brent Crude Futures: frequently asked questions” (https://www.ice.com/publicdocs/futures/ICE_Brent_FAQ.pdf; tiêu đề theo tên tệp), không ghi ngày. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: hợp đồng Brent trên ICE từ năm 1988, thanh toán bằng tiền theo chỉ số ICE Brent; cụm “khoảng hai phần ba dầu thô được giao dịch” lấy Brent làm thước (Bảng bảng cũ 44.3 (đã cắt)). Đây là tài liệu quảng bá của chính sàn, nên các tỷ lệ là ước lượng của ICE, không phải số đo độc lập.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
6. 18
   CME Group, Open Markets, “The 40-year story of a crude oil benchmark” (https://www.cmegroup.com/openmarkets/energy/2023/the-40-year-story-of-a-crude-oil-benchmark.html), 2023 theo đường dẫn. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: hợp đồng WTI trên NYMEX ra mắt 1983, giao tại Cushing, Oklahoma; sức chứa 78 triệu thùng (theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, 3/2022); khoảng 3.000 hợp đồng ở tháng đầu, hơn 100.000 hợp đồng mỗi tháng sau khoảng một năm, hơn 2 triệu hợp đồng mỗi tháng cuối thập niên 1980. Trang không nêu mức thanh toán −37,63 USD; số ấy lấy từ CFTC. Tài liệu của chính sàn.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3
7. 19
   Văn phòng Nghiên cứu Tài chính Mỹ (OFR), Working Paper 24-09, “Central clearing and trade cancellation” (https://www.financialresearch.gov/working-papers/files/OFRwp-24-09_central-clearing-and-trade-cancellation.pdf; tiêu đề theo tên tệp; trang đã đọc ghi tác giả Heilbron và ngày 10/12/2024). Đọc 29–30/10/2026. Chương lấy từ nguồn này (Bảng bảng cũ 44.7 (đã cắt)): niken ba tháng khoảng 27.000 USD/tấn, ngày 4/3 là 29.100, ngày 7/3 là 50.300, ngày 8/3 trên 101.000 rồi 85.000; LME ngừng giao dịch lúc 08:15 GMT và hủy các lệnh từ 01:00 đến 08:15; 5.000–9.000 giao dịch, 3,9–12 tỷ USD; Tsingshan bán khống 100.000–300.000 tấn ở 18.000–19.000, tới khoảng năm lần lượng niken LME giữ để giao; khoảng 20% đặt trên LME, phần còn lại ngoài sàn; ký quỹ ban đầu tăng 12,5% lên 2.250 USD/tấn. Các tỷ lệ +72,9%, 3,7 lần và 2,0 lần là phép tính ở chương này. Nghiên cứu của cơ quan công, không phải phán quyết.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
8. 20
   ICE, “Global crude benchmarks: Brent sets the standard” (https://www.ice.com/global-crude-benchmarks-brent-sets-the-standard), 10/11/2020. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Brent định giá trực tiếp 63% thị trường giao ngay xuất khẩu (11 triệu trên khoảng 18 triệu thùng/ngày) và 22% gián tiếp qua Oman và Dubai; trang liên quan ghi “78% of global oil”. Chương không tìm thấy số “65%” ở hai trang ICE đã đọc (Bảng bảng cũ 44.3 (đã cắt)); 11 chia 18 bằng 61,1%, khác 63% của ICE (phép chia ở chương này). Tài liệu quảng bá của chính sàn.
9. 21
   ICE, trang “Brent Crude” (https://www.ice.com/brent-crude), không hiện ngày, đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: phần mô tả trang ghi Brent liên quan tới “up to two thirds of the world’s oil”, còn thân bài ghi “~80%” dầu thô toàn cầu. Hai mẫu số khác nhau trên cùng một trang, nên chương dùng khoảng hai phần ba đến bốn phần năm như giới hạn do ICE nêu, không như số đo độc lập. Tài liệu quảng bá của chính sàn.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 9, 10.

Câu hỏi 2. Thước nặng đến mức nào, và nó đứng trên bao nhiêu hàng thật?

1. 22
   Michelle Brouhard (Kpler), lời khai trước Ủy ban Rà soát Kinh tế và An ninh Mỹ–Trung (USCC) (https://www.uscc.gov/sites/default/files/2026-04/Michelle_Brouhard_Testimony.pdf), tài liệu ghi ngày 10/4/2026. Đọc 29–30/10/2026. Chương lấy từ nguồn này (Bảng bảng cũ 44.4 (đã cắt)): khối lượng năm 2023 của Brent trên ICE khoảng 268 triệu lot, WTI trên NYMEX khoảng 204 triệu lot, dầu thô trên sàn Thượng Hải (INE) khoảng 50 triệu lot; cuối 2023 nhà giao dịch nước ngoài từ 31 nước chiếm hơn 30% khối lượng ngày và vị thế mở của INE; INE là “một phương tiện thể chế đáng kể” cho nhân dân tệ trong dầu; nhân dân tệ không tự do chuyển đổi nên là phương án thay thế “được quản lý và bị giới hạn về cấu trúc”; việc Nga chuyển sang nhân dân tệ cho dầu bán sang Trung Quốc là bằng chứng khái niệm “quan trọng nhất”. Số làm tròn trong lời khai, không phải số của sàn. Các tỷ lệ 18,7% và 24,5% là phép chia ở chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
2. 23
   Sở Giao dịch và Thanh toán Hồng Kông (HKEX), thông cáo ngày 6/12/2012 (https://www.hkex.com.hk/News/News-Release/2012/121206news?sc_lang=en; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: HKEX hoàn tất việc mua Sàn Kim loại London (LME) ngày 6/12/2012 với giá 107,60 bảng mỗi cổ phiếu; LME là “nơi giao dịch kim loại cơ bản màu hàng đầu thế giới”. Thông cáo của chính bên mua.
3. 24
   SMM, “Shanghai Futures Exchange allows overseas traders in nickel futures, options” (https://news.metal.com/newscontent/103817642-Shanghai-Futures-Exchange-allows-overseas-traders-in-nickel-futures-options), 20/3/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: hợp đồng tương lai và quyền chọn niken mở cho nhà giao dịch nước ngoài, hiệu lực 22/4/2026 (phiên đêm 21/4); nhà giao dịch nước ngoài có thể dùng đô la làm ký quỹ với hệ số 0,95 theo tỷ giá trung tâm nhân dân tệ hằng ngày. Trang của chính quyền Thượng Hải ghi mở ngày 21/4 (xem ghi chú sau); chương ghi cả hai. Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
4. 25
   UkrAgroConsult (Reuters), “Indonesia seeks greater influence over global palm oil pricing” (https://ukragroconsult.com/en/news/indonesia-seeks-greater-influence-over-global-palm-oil-pricing/), 4/9/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này (Bảng 44.2 và 44.7): khối lượng hợp đồng tương lai dầu cọ Malaysia 490,43 triệu tấn so với khoảng 152 nghìn tấn trên thị trường Indonesia năm 2025; sàn mới ra mắt đầu 2027 với giao dịch dự kiến bắt buộc; giới phân tích kỳ vọng nó chủ yếu làm giá tham chiếu trong nước, kể cả để tính thuế xuất khẩu; hợp đồng Malaysia vẫn là chuẩn quốc tế chính. Chương chưa kiểm hai số có cùng cách quy đổi; tỷ lệ khoảng 3.226 lần là phép chia ở chương này. Nguồn thứ cấp.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 12, 15.

Câu hỏi 3. Ai cầm bút ghi con số qua các thời kỳ, và quy luật nào lặp lại?

1. 26
   Fastmarkets, “Iron ore pricing explained” (https://www.fastmarkets.com/insights/iron-ore-pricing-explained/), không ghi ngày. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: trước 2010 quặng sắt có một giá thương lượng hằng năm giữa thợ mỏ và nhà thép (“mùa giao phối”); hệ thống giá chuẩn hằng năm chấm dứt năm 2010 và chỉ số ngày thay thế; Metal Bulletin 62% Fe, 58% Fe, 65% Brazil, 66% tinh quặng; SMX là sàn đầu tiên có hợp đồng 62% Fe (2011), SGX có hợp đồng 58% Fe Premium (2015). Trang không nhắc Platts IODEX hay chỉ số cảng Trung Quốc; các chỉ số của Platts, Argus, Mysteel lấy từ nguồn khác. Fastmarkets là một hãng công bố giá, nên có lợi ích trong chủ đề.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 13, 17, 18.

Câu hỏi 4. Chuẩn giá hỏng theo những kiểu nào, và khi hỏng thì ai quyết định?

1. 8
   S&P Global Commodity Insights (Platts), “Platts amends Abu Dhabi crude OSPs publication” (https://www.spglobal.com/energy/en/pricing-benchmarks/our-methodology/subscriber-notes/100826-platts-amends-abu-dhabi-crude-osps-publication; tiêu đề theo đường dẫn), 8/10/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Platts sẽ công bố chênh lệch giá bán chính thức hằng tháng so với Dubai cho bốn hạng (mã AAIOS00, OSLUD00, AAXPL00, AAIOV00); giá bán chính thức tuyệt đối công bố sau khi có bình quân tháng của Dubai; áp từ chênh lệch tháng 11/2026 công bố 8/10/2026. Thông báo phương pháp, không có giá.
2. 27
   Britannica, “Silver Thursday” (https://www.britannica.com/topic/Silver-Thursday), không ghi ngày. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: giá bạc đỉnh 49,45 USD/ounce ngày 17/1/1980 rồi 10,80 USD ngày 27/3/1980; anh em nhà Hunt được ước tính nắm khoảng 100 triệu ounce; Cục Dự trữ Liên bang (theo trang) ngừng giao dịch bạc, sau đó có quy định liên bang mới về ký quỹ. Mức giảm −78,2% là phép tính ở chương này. Chương chưa đối chiếu được với nguồn thứ hai; trang không nói về giới hạn vị thế.
3. 28
   Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), Báo cáo thường niên 1996 (https://www.cftc.gov/sites/default/files/anr/anryir96.htm; tiêu đề theo tên tệp). Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Sumitomo thông báo sa thải trưởng bộ phận kinh doanh đồng trong lúc CFTC điều tra; người này “được cho là” gây khoản lỗ khoảng 2,6 tỷ USD. Trang không nêu tên người ấy, không nêu mức phạt hay lệnh xử lý; chương không có nguồn thứ hai.
4. 29
   Mining Weekly, “Hedge fund Elliott loses appeal against dismissal of LME nickel lawsuit” (https://www.miningweekly.com/article/hedge-fund-elliott-loses-appeal-against-dismissal-of-lme-nickel-lawsuit-2024-10-07; tiêu đề theo đường dẫn), 7/10/2024 theo đường dẫn; trang chỉ ghi “Monday”. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Elliott Associates và Jane Street kiện đòi tổng 472 triệu USD; Tòa Cao cấp bác đơn 11/2023; Tòa phúc thẩm bác kháng cáo; thẩm phán Males mô tả “vòng xoáy tử thần” trên thị trường kim loại quốc tế và nói hủy giao dịch là “vì lợi ích của thị trường nói chung”. Bản tin, không phải bản án. Nguồn thứ cấp.
5. 30
   Freshfields, “The English Court of Appeal upholds dismissal of LME nickel crisis claims” (https://www.freshfields.com/en/our-thinking/blogs/risk-and-compliance/the-english-court-of-appeal-upholds-dismissal-of-lme-nickel-crisis-claims-102jm2t; tiêu đề theo đường dẫn), blog ngày 18/10/2024. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: [2024] EWCA Civ 1168 bác kháng cáo, LME và LME Clear thắng; LME đối mặt hoàn cảnh “chưa từng có, khẩn cấp và có thể thảm họa”, “thực chất không có lựa chọn” ngoài việc hủy; quyền hủy theo quy tắc hợp đồng nhưng LME vẫn phải thực hiện đúng luật như một cơ quan có chức năng công. Bình luận pháp lý của hãng luật đại diện, chương không đọc bản án. Nguồn thứ cấp.
6. 31
   The Washington Post, “Barclays fined for manipulation of Libor” (https://www.washingtonpost.com/business/economy/barclays-fined-for-manipulation-of-libor/2012/06/27/gJQACh8k7V_story.html), 27/6/2012 theo đường dẫn. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Barclays chịu phạt 200 triệu USD của CFTC, 92,8 triệu USD của cơ quan quản lý tài chính Anh (FSA) và 160 triệu USD của Bộ Tư pháp Mỹ; LIBOR khi đó là thước cho “hơn 360 nghìn tỷ USD” tiền vay. Tổng 452,8 triệu USD là phép cộng ở chương này. Chương không dẫn quyết định cuối cùng về LIBOR sau năm 2012.
7. 32
   The Sofia Globe, “EU inspects four firms in oil price-fixing probe” (https://sofiaglobe.com/2013/05/15/eu-inspects-four-firms-in-oil-price-fixing-probe/; tiêu đề theo đường dẫn), 15/5/2013. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: thứ Ba 14/5/2013 Ủy ban châu Âu khám xét BP, Shell, Statoil và Platts vì nghi thông đồng báo giá sai và ngăn người khác tham gia đánh giá giá, trong phạm vi dầu và nhiên liệu sinh học; Statoil nói nghi vấn có thể từ 2002; bản tin gọi đó là “bước sơ bộ”, chưa nói ai có tội. Chương không tìm được kết quả của đợt khám xét. Nguồn thứ cấp.
8. 33
   CFTC, thông cáo báo chí 8315-20 (https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8315-20), 23/11/2020, về báo cáo tạm của nhân viên về hợp đồng WTI tháng 5/2020. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: ngày 20/4/2020 hợp đồng từ 17,73 xuống thanh toán −37,63 USD, lần đầu âm sau 37 năm; yếu tố nền tảng (dư cung đầu 2020, cầu giảm chưa từng có vì Covid-19, lo hết chỗ chứa); yếu tố kỹ thuật (vị thế mở cao bất thường, thanh khoản sổ lệnh giảm, giá biến động rất nhanh từ 1:00 đến 2:30 chiều giờ miền Đông dù cơ chế tạm dừng đã kích hoạt). Mức giảm 55,36 USD là phép tính ở chương này. Là báo cáo tạm của nhân viên, không phải kết luận của Ủy ban.
9. 34
   McFadden, “The Collapse of Tin: Restructuring a Failed Commodity Agreement”, American Journal of International Law 80(4), 10/1986, tr. 811–830 (https://www.cambridge.org/core/journals/american-journal-of-international-law/article/abs/collapse-of-tin-restructuring-a-failed-commodity-agreement/ACA33B15652056117777C0A251E57269; đường dẫn dạng trang tóm tắt, tên tác giả chưa đối chiếu với bản đầy đủ). Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: tổ chức thiếc quốc tế ngừng hỗ trợ giá ngày 24/10/1985 khi hết quỹ, sau khi vay hơn 900 triệu bảng; các chính phủ thành viên không duyệt tiền trả nợ; giá thiếc giảm xuống khoảng một nửa. Chương chỉ đọc phần mở của trang, không đọc toàn văn bài.
10. 35
    John Baffes, Ngân hàng Thế giới, bài trên blog “Set to fail: how commodity agreements collapse” (https://blogs.worldbank.org/en/voices/set-fail-how-commodity-agreements-collapse; tiêu đề theo đường dẫn), 29/6/2020. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Hiệp định Thiếc Quốc tế vỡ nợ tháng 10/1985; Hiệp định Cà phê Quốc tế bị đình chỉ tháng 7/1989 và giá cà phê giảm 40%; hiệp định cao su thiên nhiên đổ vỡ tháng 12/1999 giữa khủng hoảng Đông Á; các lý do hỏng: giá cao làm giảm cầu và kích thích đầu tư, nguồn cung mới ngoài hiệp định, bất đồng chia hạn ngạch, tỷ giá và cầu sụp làm kho đệm vỡ. Thời gian 14 năm giữa 1985 và 1999 là phép tính ở chương này. Bài blog của một nhà kinh tế của tổ chức, không phải văn bản chính thức.
11. 36
    ICE Futures Abu Dhabi, thông tư (circular) 26/013, “ADNOC Murban Official Selling Price Methodology Change”, 31/7/2026 (https://www.ice.com/publicdocs/abu_dhabi/circulars/IFAD_Circular_-_ADNOC_Murban_Official_Selling_Price_Methodology_Change_Final.pdf; tiêu đề theo tên tệp). Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: từ chuyến bốc tháng 11/2026 ADNOC chuyển từ định giá theo hợp đồng tương lai Murban (hai tháng trước bốc) sang phương pháp tháng gần dựa trên Platts Dubai cộng khoản chênh ADNOC công bố; chuyến tháng 9 và 10/2026 vẫn theo Murban; kỳ hạn Murban không còn vị thế mở bị đình chỉ giao dịch ngay; kỳ hạn còn vị thế mở tiếp tục giao dịch đến khi hết hạn hoặc vị thế về không; điều khoản giao hàng vật chất giữ nguyên (ADNOC Onshore và ICE Clear Europe vẫn hỗ trợ giao). Thông tư không nêu khối lượng hay vị thế mở còn lại.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
12. 37
    Baker McKenzie, Sanctions News, “EU and UK announce aligned reduction of the Russian oil price cap” (https://sanctionsnews.bakermckenzie.com/eu-and-uk-announce-aligned-reduction-of-the-russian-oil-price-cap/; tiêu đề theo đường dẫn), ngày đăng chưa ghi lại. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: EU áp điều chỉnh động ngày 15/1/2026 với hiệu lực 1/2/2026, Anh lúc 23:01 GMT ngày 31/1/2026; trần cũ 47,60 xuống mới 44,10 USD/thùng; cơ chế đặt trần thấp hơn bình quân giá Urals 22 tuần 15%. Trang không nêu ngày 3/9/2025, chu kỳ sáu tháng hay mức 60 USD; mức 60 USD và tên gói trừng phạt thứ 18 lấy từ Interfax (Bảng 44.4). Bình luận pháp lý của một hãng luật. Nguồn thứ cấp.
13. 38
    Interfax, bản tin về trần giá dầu Nga của EU (https://interfax.com/newsroom/top-stories/115637/; tiêu đề chưa ghi lại), ngày đăng chưa ghi lại. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: mức trần 60 USD/thùng hạ xuống 47,60 USD/thùng trong gói trừng phạt thứ 18 của EU (Bảng 44.4). Bản tin không nêu ngày hiệu lực của bước xuống 47,60 nên chương không gắn ngày cho bước ấy. Nguồn thứ cấp.
14. 39
    Skadden, “EU adopts 21st Russia sanctions package” (https://www.skadden.com/insights/publications/2026/08/eu-adopts-21st-russia-sanctions-package; tiêu đề theo đường dẫn), tháng 8/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: cơ chế tự động đình chỉ từ 24/7/2026 đến 14/7/2027; Ủy ban EU vẫn phải tính giá trung bình mới trước 15/1/2027 và báo Hội đồng; Hội đồng có thể sửa tùy ý, và nếu không hành động thì trần hiện hành được giữ; thủ tục thường trở lại từ 15/7/2027; thêm 41 tàu vào Phụ lục XLII, tổng 673 tàu. Bài không nêu mức 44,10 USD; con số ấy lấy từ Steptoe và Baker McKenzie. Bình luận pháp lý của một hãng luật. Nguồn thứ cấp.
15. 40
    Cơ quan Hợp tác các Cơ quan Quản lý Năng lượng châu Âu (ACER), “31 January 2025 marks final day of Market Correction Mechanism (MCM)” (https://www.acer.europa.eu/news/31-january-2025-marks-final-day-market-correction-mechanism-mcm; tiêu đề theo đường dẫn), 31/1/2025. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: cơ chế điều chỉnh thị trường (MCM) có hiệu lực 1/2/2023 trong một năm, gia hạn đến 31/1/2025; điều kiện kích hoạt là giá khí tại các trung tâm EU trên 180 EUR/MWh trong ba ngày làm việc liên tiếp và cao hơn giá tham chiếu MCM ít nhất 35 EUR/MWh; “The MCM was never activated” (cơ chế chưa từng được kích hoạt). Cơ quan công.
16. 41
    ICE, “ICE announces plans to implement EU Market Correction Mechanism and related price cap on TTF natural gas” (https://ir.theice.com/press/news-details/2023/ICE-Announces-Plans-to-Implement-EU-Market-Correction-Mechanism-and-Related-Price-Cap-on-TTF-Natural-Gas/default.aspx), 27/1/2023. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: ICE Endex sửa Quy tắc (Rulebook) để khi quy định áp dụng, thành viên không được đặt lệnh trên mức trần trong sổ lệnh lúc cơ chế được kích hoạt; bắt đầu 15/2/2023 (chờ thủ tục); ICE dự kiến thị trường TTF song song trên ICE Futures Europe từ 20/2/2023. Trang không định nghĩa tiêu chí kích hoạt. Thông cáo của chính sàn.
17. 42
    Mining.com, “LME bans Russian-origin metal after UK, US impose new sanctions” (https://www.mining.com/web/lme-bans-russian-origin-metal-after-uk-us-impose-new-sanctions/; tiêu đề theo đường dẫn), 13/4/2024. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: LME cấm kim loại sản xuất tại Nga từ 13/4/2024; trang nêu nhôm, đồng, niken; hiệu lực ngay khi thông báo vào thứ Bảy 13/4 lúc thị trường đóng cửa; kim loại sản xuất trước 13/4 vẫn được đưa vào phiếu kho nếu chứng minh được ngày sản xuất; phiếu cấp từ 13/4 cho kim loại cũ bị hạn chế. Trang LME về trừng phạt và thuế quan chương mở không được. Nguồn thứ cấp.
18. 43
    ING Think, “What’s next for US copper import tariffs?” (https://think.ing.com/articles/whats-next-for-us-copper-import-tariffs/; tiêu đề theo đường dẫn), 12/6/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: thuế 50% đối với đồng công bố tháng 7/2025 nhưng đồng tinh luyện được loại khỏi; việc loại này đang được xem xét; chênh COMEX–LME đạt đỉnh khoảng 2.937 USD/tấn cuối tháng 7/2025 khi thị trường tạm kỳ vọng thuế 50% cho mọi loại đồng; kế hoạch gốc của Bộ Thương mại Mỹ: 15% từ 1/2027 và 30% năm 2028. Phân tích của một ngân hàng, không phải thông báo của chính quyền. Chương 35 đã dẫn lộ trình thuế đồng từ tuyên bố của Tổng thống. Nguồn thứ cấp.
19. 44
    Bộ Nông nghiệp Mỹ, Cơ quan Nghiên cứu Kinh tế (ERS), Amber Waves, “What’s behind the surge in global rice prices?” (https://www.ers.usda.gov/amber-waves/2008/september/what-s-behind-the-surge-in-global-rice-prices/; tiêu đề theo đường dẫn), 9/2008. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: gạo Thái chất lượng cao trên 1.000 USD/tấn cuối tháng 4/2008, gấp đôi đầu tháng 2 và gấp ba một năm trước; Việt Nam và Ấn Độ hạn chế hoặc cấm một phần bán mới thu từ mùa thu 2007; Trung Quốc đặt thuế xuất khẩu tháng 12/2007; Ấn Độ và Việt Nam đặt lại cấm tháng 3/2008. Trang không có số tỷ trọng gạo giao dịch quốc tế. Vai trò của Việt Nam thuộc Quyển 2.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 2, 3, 6, 9, 10, 11, 19.

Câu hỏi 5. Luận điểm “đô la ký sinh vào giá” đúng đến đâu, và đổi tiền hay đổi chỉ số mới thoát được?

1. 45
   Klitgaard, Pesenti và Wang, Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, Liberty Street Economics, “The perplexing co-movement of the dollar and oil prices” (https://libertystreeteconomics.newyorkfed.org/2019/01/the-perplexing-co-movement-of-the-dollar-and-oil-prices/), 9/1/2019. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: dầu tăng 10% đi cùng đô la giảm khoảng 1,5% so với euro (hồi quy đơn trên thay đổi phần trăm theo quý); hệ số xác định (R²) theo quý giai đoạn 2005–2018 là 33%, theo tháng 14%, theo tuần và theo ngày không đáng kể. Bài blog của cơ quan nghiên cứu, không phải bài đã qua bình duyệt.
2. 46
   Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Economic Bulletin số 7/2024, hộp “The link between oil prices and the US dollar: evidence and economic implications” (https://www.ecb.europa.eu/press/economic-bulletin/focus/2024/html/ecb.ebbox202407_02~5ce155d504.en.html), đăng 31/10/2024. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: tương quan dương giữa dầu và đô la từ 6/2021 đến 6/2022 “dường như được giải thích bằng tổ hợp các cú sốc chứ không phải thay đổi cấu trúc” (Fed thắt chặt, kinh tế Mỹ mạnh, cú sốc nguồn cung do rủi ro địa chính trị); sản lượng dầu thô Mỹ hơn gấp đôi trong 15 năm; Mỹ thành nước xuất khẩu ròng dầu nói chung từ cuối 2019, dù riêng dầu thô vẫn nhập ròng.
3. 47
   Gopinath, Boz, Casas, Díez, Gourinchas và Plagborg-Møller, “Dominant Currency Paradigm”, American Economic Review 110(3), 3/2020, tr. 677–719 (https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257%2Faer.20171201). Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động (trang tóm tắt). Chương lấy từ nguồn này: đô la tăng 1% so với mọi đồng tiền khác dự báo khối lượng thương mại giữa các nước ngoài Mỹ giảm 0,6% trong một năm (kiểm soát chu kỳ kinh tế toàn cầu); tác động của tỷ giá đô la lên truyền dẫn giá và độ co giãn thương mại tăng theo tỷ trọng hàng nhập khẩu hóa đơn bằng đô la. Chương không đọc phần phương pháp của toàn văn.
4. 48
   ECB, The International Role of the Euro, 6/2019, Hộp 3 “Role of the US dollar as an invoicing currency for oil imports” (https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/ire/focus/ecb.irebox201906_03~3e5a7878dd.en.pdf). Đọc 29–30/10/2026. Chương lấy từ nguồn này: khoảng 80–85% dầu nhập từ ngoài EU của Bỉ, Đức, Pháp, Ý, Tây Ban Nha và Anh hóa đơn bằng đô la (khảo sát 2010–2016; bài ghi cả “khoảng 85%” và “hơn 80%”); Mỹ cung cấp 4% dầu nhập của EU giai đoạn 2010–2016; hệ số truyền dẫn tỷ giá đô la vào giá nhập dầu là 0,93 trên mẫu 144 nước (1983–2018, loại Mỹ, OPEC và Nga), 0,96 với 35 nền kinh tế phát triển (“gần bằng 1”) và 0,91 với 109 nền kinh tế mới nổi. Số của giai đoạn 2010–2016.
5. 49
   Brüggen, Georgiadis và Mehl, ECB, The International Role of the Euro, 6/2025, bài “Global trade invoicing patterns: new insights and the influence of geopolitics” (https://www.ecb.europa.eu/press/other-publications/ire/article/html/ecb.ireart202506_02~a8e66f5ea3.en.html), 11/6/2025. Đọc 29–30/10/2026. Chương lấy từ nguồn này: đô la và euro cùng chiếm hơn 80% hóa đơn thương mại toàn cầu đến năm 2023; đô la khoảng 40% hóa đơn xuất khẩu toàn cầu và euro hơn 40% là bình quân giai đoạn 1999–2023, không riêng năm 2023; năm 2023 không kể khu vực đồng euro, đô la khoảng 60% và euro khoảng 25% (chú thích biểu đồ); nhân dân tệ dưới 2% hóa đơn xuất khẩu toàn cầu; ở Nga, tỷ trọng gộp của đô la và euro “giảm khoảng một nửa” năm 2023 so với bình quân 2016–2021. Thương mại nội khối euro được tính vào các tỷ trọng này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
6. 50
   Business Today (Reuters), “India refiners start yuan payments for Russian oil imports” (https://www.businesstoday.in/latest/economy/story/india-refiners-start-yuan-payments-for-russian-oil-imports-388401-2023-07-06; tiêu đề theo đường dẫn), 6/7/2023. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Indian Oil, nhà lọc dầu quốc doanh đầu tiên, trả một phần mua dầu Nga bằng nhân dân tệ trong tháng 6/2023; ít nhất hai trong ba nhà lọc dầu tư nhân lớn (Reliance, Nayara, HPCL Mittal) cũng làm vậy; có khoản bằng dirham UAE; lý do là ngân hàng không muốn thanh toán bằng đô la. Bản tin không mô tả giá mỗi thùng. Chương 22 đã đo việc Ấn Độ trả dầu Nga bằng nhân dân tệ. Nguồn thứ cấp.
7. 51
   Ủy ban Giám sát và Quản lý Tài sản Nhà nước Trung Quốc (SASAC), bản tin tiếng Anh (http://en.sasac.gov.cn/2023/03/29/c_15040.htm; tiêu đề chưa ghi lại), 29/3/2023. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: CNOOC và TotalEnergies thực hiện giao dịch khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đầu tiên của Trung Quốc thanh toán bằng nhân dân tệ, khoảng 65.000 tấn từ UAE, qua Sàn Giao dịch Dầu khí Thượng Hải. Trang không nêu chuẩn giá. Thông cáo của cơ quan chủ sở hữu hãng tham gia.

Câu hỏi 6. Trung Quốc đã thử những lối thoát nào, và đo được kết quả gì?

1. 52
   Chính quyền thành phố Thượng Hải, mục tài chính, bản tin China Daily (https://english.shanghai.gov.cn/en-FinancialOpeningup/20260423/9c4a7d81960f47c3b7cb946c091fef8b.html; tiêu đề chưa ghi lại), 23/4/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: giao dịch hợp đồng niken mở ngày 21/4/2026 (SMM ghi hiệu lực 22/4, phiên đêm 21/4); trang nói Sở Giao dịch Hàng hóa Kỳ hạn Thượng Hải (SHFE), không nhắc INE; hợp đồng tính bằng nhân dân tệ, mở cho tổ chức nước ngoài đủ điều kiện; đô la được nhận làm ký quỹ nhưng phải đổi sang nhân dân tệ trước khi dùng thanh toán. Trang không có số khối lượng ngày đầu. Nguồn thứ cấp.
2. 53
   Kpler, “The real iron ore story isn’t the price, but who sets it” (https://www.kpler.com/blog/the-real-iron-ore-story-isnt-the-price-but-who-sets-it; tiêu đề theo đường dẫn), 21/7/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: CMRG ước tính kiểm soát hơn 60% lượng quặng sắt nhập khẩu của Trung Quốc (ước tính, chương dùng như cận dưới của mức tập trung); BHP có “just over half” Jimblebar Fines tính theo chỉ số cảng Trung Quốc bằng nhân dân tệ rồi đổi sang đô la; bình quân gia quyền bốn chỉ số; chốt tháng 4/2026 với CMRG; hợp đồng có chiết khấu 1,8% mỗi tàu; chuyển từ một chuẩn (Platts 62% Fe) sang giỏ chỉ số. Bài blog của một hãng dữ liệu; tập trung 60% không phải số chính thức. Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
3. 54
   SteelOrbis, “COREX launches iron ore portside index on Sept 28” (https://www.steelorbis.com/steel-news/latest-news/corex-launches-iron-ore-portside-index-on-sept-28-1412157.htm; tiêu đề theo đường dẫn), 29/9/2025. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: COREX công bố chỉ số cảng ngày 28/9/2025: quặng 61% Fe tại Thanh Đảo 772 và tại Tào Phi Điện 781 nhân dân tệ/tấn ướt (khoảng 100,87 và 101,73 USD/tấn khô); chỉ số “được tổng hợp riêng từ dữ liệu giao dịch thực”; COREX ngừng công bố giá giao ngay 62% Fe từ 22/9; COREX (Beijing Iron Ore Trading Center Corporation) có 633 thành viên. Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
4. 55
   COREX (Beijing Iron Ore Trading Center Corporation), tin trên trang chính thức (https://www.corex.cc/en/news-detail/9867.html; tiêu đề chưa ghi lại), 26/9/2025. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: COREX tự mô tả là “sàn giao dịch cổ phần Trung–nước ngoài đầu tiên”; các đơn vị khởi xướng gồm Hiệp hội Sắt Thép Trung Quốc, Baowu, HBIS, Ansteel, Shougang, China Minmetals, CITIC, Sinochem, Vale, BHP Billiton, Rio Tinto và Fortescue; vận hành bởi Beijing Iron Ore Trading Center Corporation. Trang của chính bên được mô tả.
5. 56
   InvestNews (Bloomberg), “Rio Tinto e Fortescue, maiores produtoras de minério do mundo, trocam índice de precificação para a China” (https://investnews.com.br/negocios/rio-tinto-e-fortescue-maiores-produtoras-de-minerio-do-mundo-trocam-indice-de-precificacao-para-a-china/amp/; tiêu đề theo đường dẫn, bằng tiếng Bồ Đào Nha), 29/12/2025. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Rio Tinto bỏ Platts cho hợp đồng dài hạn hàng đi Trung Quốc và thử chỉ số Fastmarkets cho chuyến bốc tháng 1–2/2026; CMRG yêu cầu dùng chỉ số nội địa Bắc Kinh và Rio từ chối (Fastmarkets là giải pháp trung gian); Fortescue dùng bình quân Mysteel và Argus; cả hai gia hạn hợp đồng dài hạn với CMRG thêm sáu tháng vào 2026. Nguồn thứ cấp, bản dịch Bồ Đào Nha từ tin Bloomberg.
6. 57
   Caixin Global, “BHP shifts to yuan-based pricing in deal with China state buyer” (https://www.caixinglobal.com/2026-04-22/bhp-shifts-to-yuan-based-pricing-in-deal-with-china-state-buyer-102436831.html; tiêu đề theo đường dẫn), 22/4/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; trang có tường phí, phần đọc được là bản tóm tắt do công cụ AI của trang tạo. Chương lấy từ nguồn này (và chỉ để ghi chỗ lệch): 51% khối lượng Jimblebar theo chỉ số cảng Bắc Kinh, 49% theo Argus và Mysteel; chiết khấu 1,8%; bỏ Platts; chỉ số Bắc Kinh ra mắt 9/2025. Tỷ lệ 51/49 khác với bốn chỉ số có COREX 26% của Reuters nên chương không dùng nó làm số chính. Nguồn thứ cấp, tóm tắt tự động.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1, 10, 22, 24, 49.

Câu hỏi 7. Phần còn lại của thế giới có lối thoát nào, và những điều kiện nào cùng xuất hiện ở nơi thoát được?

1. 58
   Investortrust.id, “Danantara unit weighs export intermediary fees and commodity expansion across $70 billion resource pipeline” (https://investortrust.id/macro/114127/danantara-unit-weighs-export-intermediary-fees-and-commodity-expansion-across-70-billion-resource-pipeline; tiêu đề theo đường dẫn), 26/8/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: DSI sẽ không đặt giá xuất khẩu và dùng chỉ số giá thị trường “thuần túy để kiểm tra giao dịch có công bằng không”; giá trị xuất khẩu: than nhiệt 30,35 tỷ USD, dầu cọ thô 22,67 tỷ USD, hợp kim sắt 16,43 tỷ USD; DSI tính một biên “hợp lý và công bằng”; mô hình phí đang được liên bộ xem xét, dự kiến thường trực từ 1/1/2027; sự kiện ra mắt ngày 24/8. Tổng ba mặt hàng 69,45 tỷ USD là phép cộng ở chương này. Nguồn thứ cấp.
2. 59
   SMM, “SMM Analysis: Indonesia’s strategic commodity governance framework explained – ICOMEX and DSI” (https://news.metal.com/newscontent/104137637-smm-analysis-indonesias-strategic-commodity-governance-framework-explained-icomex-and-dsi; tiêu đề theo đường dẫn), 29/9/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: các quy định POJK 15/2026 và 16/2026 có hiệu lực 1/1/2027; khuôn khổ nêu “nguyên tắc giao dịch trên sàn” nhưng không nêu mức bắt buộc; hợp đồng đầu là thiếc và ferronickel, sau đó dầu cọ, than nhiệt, bauxite, đồng, cao su, cà phê; từ 1/1/2027 DSI là nhà xuất khẩu duy nhất than nhiệt, dầu cọ thô và hợp kim sắt, đàm phán với người mua nước ngoài; thiết kế là hợp đồng xuất khẩu được định giá qua giao dịch trên sàn trước, DSI phối hợp bán ra nước ngoài. SMM không nêu rõ DSI có đặt giá hay không. Nguồn thứ cấp.
3. 60
   The Jakarta Post, “Analysis: Can ICOMEX make Indonesia a commodity price maker?” (https://www.thejakartapost.com/opinion/2026/09/03/analysis-can-icomex-make-indonesia-a-commodity-price-maker; tiêu đề theo đường dẫn), 3/9/2026; tác giả ghi là Tenggara Strategics. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: sàn ICDX hiện có “đã hoạt động gần hai thập niên mà không có ảnh hưởng đáng kể lên thị trường toàn cầu”; theo hiệp hội dầu cọ GAPKI, khối lượng dầu cọ thô trên ICDX còn hạn chế, giao dịch chủ yếu giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp; sàn mới cần “đủ khối lượng giao dịch và sự tham gia của thị trường” để đặt giá tham chiếu đáng tin. Bài ý kiến, không có số khối lượng dầu cọ của Malaysia hay Indonesia. Nguồn thứ cấp.
4. 61
   Blackmore và Berger, IIED, “Civil society perspectives: living income differential for cocoa producers” (https://www.iied.org/civil-society-perspectives-living-income-differential-for-cocoa-producers; tiêu đề theo đường dẫn), 23/8/2021. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này (Bảng bảng cũ 44.15 (đã cắt)): Ghana và Côte d’Ivoire áp chênh lệch thu nhập đủ sống (LID) cho vụ 2020/21 trên mọi giao dịch bán; mỗi chính phủ đặt giá sàn cho nông dân đầu vụ và LID cộng 400 USD/tấn trên mức sàn; đến tháng 10/2020 LID nâng giá sàn tại trại thêm 28% ở Ghana (lên 1.837 USD/tấn) và 21% ở Côte d’Ivoire (lên 1.840 USD/tấn), vẫn dưới mức thu nhập đủ sống 3.166 USD/tấn; Côte d’Ivoire sau đó cắt giá sàn khi dư cung và cầu yếu nên phần lớn mức nâng bị triệt tiêu; Ghana còn chờ trả LID; kế hoạch hạn chế sản lượng chưa thực hiện; một số tập đoàn đa quốc gia né LID bằng mua qua thị trường kỳ hạn. Nguồn không nói rõ LID cộng lên giá kỳ hạn hay giá bán trực tiếp. Đánh giá chỉ đến năm 2021; chương không có đánh giá nào sau đó. Tổ chức nghiên cứu, góc nhìn xã hội dân sự.
5. 62
   Africanews, “Ivory Coast, Ghana step up efforts to reform cocoa industry, set $400 premium” (https://www.africanews.com/2019/07/11/ivory-coast-ghana-step-up-efforts-to-reform-cocoa-industry-set-400-premium/; tiêu đề theo đường dẫn), 11/7/2019. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Côte d’Ivoire và Ghana đặt “chênh lệch thu nhập đủ sống” 400 USD/tấn cho cacao bán từ vụ 2020/21; hai nước chiếm hơn 60% cacao thế giới. Số của năm 2019, chưa kiểm với số sản lượng hiện nay. Nguồn thứ cấp.
6. 63
   Alexander Belozertsev, World Grain, bài ý kiến “BRICS grain exchange: stuck in neutral” (https://www.world-grain.com/articles/23109-guest-editorial-brics-grain-exchange-stuck-in-neutral; tiêu đề theo đường dẫn), 17/8/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: kế hoạch sàn ngũ cốc BRICS được chính thức hóa tháng 10/2024 ở hội nghị BRICS tại Nga, “đứng yên” sau hai năm và chưa có bằng chứng tiến triển thực tế; các trở ngại: chưa có khái niệm chứng minh, chưa thành lập pháp nhân, văn phòng dự án hay nhóm chuyên gia, nguy cơ “câu lạc bộ ngũ cốc khép kín”, cơ sở UAE/DMCC bị căng thẳng vì xung đột Mỹ–Iran gần Hormuz, tấn công bằng máy bay không người lái ở vùng Azov và Biển Đen. Bài ý kiến của một người ngoài chính phủ. Nguồn thứ cấp.
7. 64
   Business Standard, “BRICS Summit 2026: Grain exchange looks promising but hurdles remain” (https://www.business-standard.com/external-affairs-defence-security/news/brics-summit-2026-grain-exchange-looks-promising-but-hurdles-remain-126091300542_1.html; tiêu đề theo đường dẫn), 13/9/2026. Đọc 29–30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: các trở ngại: đồng tiền thanh toán (rúp và nhân dân tệ gây lo ngại về thao túng, đồng real biến động), ai điều tiết (cơ quan của nước chủ nhà), lợi ích lệch nhau (Nga xuất khẩu lúa mì và cải dầu; Trung Quốc và Ai Cập nhập khẩu lúa mì), Ấn Độ bị hạn chế vì gạo không nằm trong định nghĩa ngũ cốc toàn cầu cùng quy định ngoại hối. Nguồn thứ cấp.
8. 65
   OPEC, thông cáo báo chí ngày 1/11/2026 về cuộc họp trực tuyến của bảy nước, tiêu đề “Saudi Arabia, Russia, Iraq, Kuwait, Kazakhstan, Algeria, and Oman reaffirm commitment to market stability” (https://www.opec.org/pr-detail/620-1-november-2026.html). Đọc 3/11/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; TASS (https://tass.com/economy/2211539) đưa cùng nội dung. Chương lấy từ nguồn này: bảy nước giữ mức sản lượng bắt buộc của tháng 12/2026 ở mức tháng 9/2026 (bằng mức tháng 11/2026), họp kế tiếp ngày 29/11/2026. Bảng mức sản lượng trong thông cáo là ảnh nên chương không có số thùng mỗi ngày.Cũng dùng ở: Kết luận: trả lời bảy câu hỏi

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 4, 5, 7, 10, 12, 36, 53, 54.

Kết luận: trả lời bảy câu hỏi

Mục này dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 65.