Tập 2·Phần IV. Công nghệ và an ninh hóa định giá lại tài sản

Chương 45

Ai chốt giá của tiền: bảy câu hỏi về ngân hàng thương mại, lãi suất, hạn mức tín dụng và cách các nước chốt giá

57 ghi chú nguồn, xếp theo từng mục của chương. Số liệu tính đến 30/10/2026. Mỗi ghi chú có tên bài, đường dẫn đầy đủ, ngày đã đọc và điều cần lưu ý khi đọc.

• Đoạn mở đầu
• Câu hỏi 1
• Câu hỏi 2
• Câu hỏi 3
• Câu hỏi 4
• Câu hỏi 5
• Câu hỏi 6
• Câu hỏi 7

Đoạn mở đầu

1. 1
   Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), tuyên bố chính sách tiền tệ của họp báo ngày 10/9/2026 (https://www.ecb.europa.eu/press/press_conference/monetary-policy-statement/shared/pdf/ecb.ds260910~fbf0ab9b8d.en.pdf). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Hội đồng Điều hành nâng ba lãi suất chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản, lãi suất tiền gửi 2,50%, tái cấp vốn chính 2,65%, cho vay cận biên 2,90%, hiệu lực từ 16/9/2026; lý do ghi là xung đột ở Trung Đông tiếp tục tạo áp lực lạm phát (bản dịch của chương). Hành lang 40 điểm cơ bản (2,90 trừ 2,50) là phép tính ở chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 5
2. 2
   Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), thông cáo của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) ngày 16/9/2026 (https://www.federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/monetary20260916a.htm) và ghi chú thực thi cùng ngày (https://www.federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/monetary20260916a1.htm). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: nâng khoảng mục tiêu của lãi suất quỹ liên bang thêm 1/4 điểm lên 3¾–4%; biểu quyết 12–0; lãi suất trả cho dự trữ (IORB) 3,90% hiệu lực từ 17/9/2026; thông cáo ghi tiếp tục chính sách duy trì dự trữ dồi dào (bản dịch của chương) và lạm phát vẫn cao. Lần tăng này cũng được ghi ở Chương 4.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 2
3. 3
   Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông (HKMA), thông cáo “Adjustment of the Base Rate” ngày 17/9/2026, qua cổng thông tin chính phủ Hồng Kông (https://www.info.gov.hk/gia/general/202609/17/P2026091700133.htm; thông cáo cùng nội dung ở hkma.gov.hk/…/2026/09/20260917-3 không mở được). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: công thức Base Rate bằng cận dưới của khoảng mục tiêu lãi suất quỹ liên bang cộng 0,5 điểm, hoặc bằng trung bình của hai chuỗi trung bình động năm ngày của HIBOR qua đêm và một tháng, tùy mức nào cao hơn; sáng 17/9/2026 theo giờ Hồng Kông Base Rate là 4,25% trong khi trung bình HIBOR là 2,50%. Chênh 1,75 điểm là phép tính ở chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 7
4. 4
   Ngân hàng Nhật Bản (BoJ), tuyên bố về chính sách tiền tệ ngày 18/9/2026 (https://www.boj.or.jp/en/mopo/mpmdeci/mpr_2026/k260918a.pdf). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: khuyến khích lãi suất qua đêm không bảo đảm quanh 1,25%, hiệu lực từ 24/9/2026; biểu quyết 7–2, ông Asada và ông Sato phản đối. Chuỗi các bước trước đó (0,75% ngày 19/12/2025, 1,0% ngày 16/6/2026) lấy từ Chương 2.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 2; Câu hỏi 7
5. 7
   Trading Economics, trang lãi suất Thổ Nhĩ Kỳ (https://tradingeconomics.com/turkey/interest-rate), đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (TCMB) hạ lãi suất repo một tuần từ 37% xuống 36% trong quyết định ngày 22/10/2026. Nguồn thứ cấp; khớp với bảng lãi suất của TCMB (ghi chú về bảng ấy ở dưới).
6. 8
   Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (TCMB), bảng lãi suất “1 Week Repo” (đường dẫn kết thúc bằng …/Central+Bank+Interest+Rates/1+Week+Repo; phần đầu đường dẫn chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: 14,00% (17/12/2021); 50,00% (22/3/2024); 47,5% (27/12/2024); 45% (24/1/2025); 42,5% (7/3/2025); 46% (18/4/2025); 43% (25/7/2025); 40,5% (12/9/2025); 39,5% (24/10/2025); 38% (12/12/2025); 37% (23/1/2026); 36% (23/10/2026; quyết định ngày 22/10/2026 theo Trading Economics). Ngày trong bảng là ngày hiệu lực.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
7. 9
   Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), thông cáo của FOMC ngày 28/10/2026 (https://www.federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/monetary20261028a.htm) và ghi chú thực thi cùng ngày. Mở và đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: giữ khoảng mục tiêu 3¾–4%; biểu quyết 10–2, bà Lisa D. Cook và bà Beth M. Hammack muốn tăng thêm 1/4 điểm; IORB 3,90% hiệu lực từ 29/10/2026, ON RRP 3,75%, lãi suất tín dụng sơ cấp 4,0%. Hành lang 25 điểm cơ bản (4,0 trừ 3,75) là phép tính ở chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 2; Câu hỏi 5; Câu hỏi 7
8. 10
   Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), quyết định chính sách tiền tệ ngày 29/10/2026 (mã tài liệu ecb.mp261029; chưa ghi lại đường dẫn đầy đủ vì trang chỉ mục của ECB không mở được và kết quả tìm kiếm chỉ trả trang thứ cấp). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: giữ nguyên ba lãi suất chủ chốt 2,50% / 2,65% / 2,90%; lý do ghi là chi phí năng lượng cao và điều kiện tài chính chặt hơn. Cần đối chiếu với văn bản gốc trước khi in.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
9. 11
   Trading Economics, trang lãi suất Hồng Kông (https://tradingeconomics.com/hong-kong/interest-rate), đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: HKMA giữ Base Rate ở 4,25% ngày 29/10/2026. Nguồn thứ cấp; chương chưa đọc thông cáo của HKMA cho ngày này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
10. 12
    Hiệp hội Ngân hàng Hồng Kông (HKAB), bảng HIBOR (https://www.hkab.org.hk/en/rates/hibor), trạng thái 11:15 giờ Hồng Kông ngày 29/10/2026. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: qua đêm 2,500%; 1 tuần 2,677%; 1 tháng 2,715%; 3 tháng 3,214%; 6 tháng 3,474%; 12 tháng 3,957%. Các chênh (3,75 trừ 2,715 bằng 1,035; 5,00 trừ 2,715 bằng 2,285) là phép tính ở chương này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 7
11. 13
    Ngân hàng Nhật Bản (BoJ), “Statement on Monetary Policy”, 30/10/2026 (bản PDF do Mark cung cấp ngày 31/10/2026 với tên “BoJ Statement on Monetary Policy 30 October 2026 vote.pdf”; đọc nguyên văn 31/10/2026). Chương lấy từ nguồn này: BoJ khuyến khích lãi suất qua đêm không bảo đảm quanh 1,25% với biểu quyết 8–1 (tám thành viên thuận; Takata Hajime phản đối và đề nghị mục tiêu quanh 1,5%, đề nghị bị bác); chín thành viên có mặt; thông cáo công bố 12:02 ngày 30/10/2026. Ngoài phạm vi chương: cùng thông cáo, BoJ đổi nhịp bán ETF từ khoảng 330 tỷ yên một năm sang khoảng 860 tỷ yên một năm theo giá sổ sách (khoảng 0,1% giá trị giao dịch trên thị trường, thay cho khoảng 0,05%), thực hiện từ tháng 1/2027, biểu quyết nhất trí; Chương 45 không dùng điểm này (Chương 2 và Chương 18 còn ghi 330 tỷ yên).Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 7
12. 14
    HSBC Hồng Kông, trang lịch sử lãi suất cho vay tốt nhất (BLR) (https://www.hsbc.com.hk/investments/market-information/hk/lending-rate/), đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: BLR 5,00% hiệu lực từ 31/10/2025 và không đổi đến ngày đọc; trước đó 5,125% (19/9/2025), 5,25% (20/12/2024), 5,375% (11/11/2024), 5,625% (20/9/2024), 5,875% (nâng 12,5 điểm cơ bản ngày 28/7/2023). Hai phép tính ở chương này: BLR cao hơn Base Rate 0,75 điểm (5,00 trừ 4,25) và BLR giảm 0,875 điểm (5,875 trừ 5,00).Cũng dùng ở: Câu hỏi 1; Câu hỏi 7
13. 15
    SCOTUSblog, “Court prevents Trump from firing Fed governor” (https://www.scotusblog.com/2026/06/court-prevents-trump-from-firing-fed-governor/; tiêu đề theo đường dẫn), 29/6/2026. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Tòa án Tối cao Mỹ quyết định 5–4, vụ Trump v. Cook (số 25A312), ý kiến do Chánh án Roberts viết, để bà Lisa Cook tiếp tục giữ chức thống đốc trong khi vụ kiện về nỗ lực sa thải bà tiếp diễn; nếu lập luận của chính quyền đúng thì sự bảo vệ chỉ được cách chức khi có lý do chính đáng của Fed sẽ thành việc làm tùy ý (bản dịch của chương). Nguồn thứ cấp (bản tin của một trang chuyên về Tòa án Tối cao); chương chưa đọc bản ý kiến của Tòa.Cũng dùng ở: Câu hỏi 7
14. 52
    Reuters, bản tin ngày 14/8/2026 về tín dụng nhân dân tệ mới của Trung Quốc tháng 7/2026 (đường dẫn và tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: tín dụng nhân dân tệ mới tháng 7/2026 âm 340 tỷ nhân dân tệ, mức giảm tháng lớn nhất kỷ lục và là lần co thứ hai năm 2026 sau tháng 4; tháng 7/2025 là âm 50 tỷ. Nguồn thứ cấp; cần ghi lại đường dẫn trước khi in.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6

Câu hỏi 1. “Giá của tiền” là gì, gồm những tầng nào, và ai nắm từng tầng?

1. 6
   ecns.cn, bản tin về LPR ngày 20/10/2026 (https://www.ecns.cn/news/2026-10-20/detail-ihfmiwhm0736120.shtml; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: LPR 1 năm 3,0% và trên 5 năm 3,5%, không đổi ở kỳ công bố 20/10/2026. Nguồn thứ cấp (hãng tin); chương chưa mở thông báo gốc của PBoC.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
2. 16
   Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS), “How does MAS carry out monetary policy?” (https://www.mas.gov.sg/monetary-policy/economics-edu-inflation/inflation/how-does-mas-carry-out-monetary-policy; tiêu đề theo đường dẫn), đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: từ năm 1981 MAS điều hành chính sách tiền tệ bằng cách quản lý tỷ giá đô la Singapore, vì với nền kinh tế nhỏ và mở tỷ giá ảnh hưởng đến lạm phát trong nước nhiều hơn lãi suất; ba tham số của dải tỷ giá là độ dốc, mức và độ rộng. Đoạn dịch là bản dịch gần nghĩa của chương.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
3. 17
   gov.cn bản tiếng Anh, bản tin ngày 20/5/2025 (https://english.www.gov.cn/news/202505/20/content_WS682c260ec6d0868f4e8f2b1c.html; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: năm ngân hàng lớn hạ lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1 năm 15 điểm cơ bản xuống 0,95%, kỳ hạn 2, 3 và 5 năm lần lượt 1,05%, 1,25% và 1,3%; cùng ngày LPR 1 năm từ 3,1% xuống 3,0%. Bản tin không nêu lý do của đợt hạ.Cũng dùng ở: Câu hỏi 2; Câu hỏi 5; Câu hỏi 6
4. 18
   Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC), thông cáo ngày 15/10/2025 (https://www.fsc.go.kr/eng/pr010101/85413; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: ở vùng thủ đô Seoul và vùng điều tiết đầu cơ, nhà trị giá đến 1,5 tỷ won vay tối đa 600 triệu won, từ 1,5 đến 2,5 tỷ won tối đa 400 triệu won, trên 2,5 tỷ won tối đa 200 triệu won; hiệu lực từ 16/10/2025; mức kiểm tra sức chịu đựng tối thiểu của tỷ lệ trả nợ trên thu nhập là 3,0%; khoản thuê nhà jeonse tính vào tỷ lệ này từ 29/10; hệ số rủi ro của vay thế chấp tăng từ 15% lên 20% từ 1/1/2026.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
5. 20
   Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (TCMB), thông cáo số 2026-24 (đường dẫn kết thúc bằng …/Press+Releases/2026/ANO2026-24; phần đầu đường dẫn chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: giới hạn tăng trưởng tín dụng theo chu kỳ tám tuần được hạ ngày 23/5/2026. Chương không có số hạn mức theo từng ngân hàng.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
6. 21
   China Daily, bản tin ngày 5/6/2026 (https://www.chinadaily.com.cn/a/202606/05/WS6a22d9f2a310d6866eb4cb6d.html; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động và đọc lại nguyên bản (bản PDF do Mark cung cấp ngày 31/10/2026; tác giả Zhou Lanxu, cập nhật 22:14 ngày 5/6/2026; tiêu đề “PBOC unveils draft rules to advance interest rate liberalization”). Chương lấy từ nguồn này: PBoC công bố dự thảo cập nhật khung quy tắc lãi suất tiền gửi và cho vay bằng nhân dân tệ, nhận góp ý đến 5/7/2026; các biện pháp kiểm soát hành chính đối với lãi suất “đã được bãi bỏ hoàn toàn”, tổ chức tài chính tự quyết theo quy định của ngân hàng trung ương và nguyên tắc thương mại; dự thảo tăng cường tự điều tiết và phối hợp ngành, coi là nhận tiền gửi không đúng quy định việc chào lãi suất quá cao bằng cách thêm lãi thủ công trái phép hoặc vi phạm trần tự điều tiết, và bỏ quy định phạt quá hạn 30–50% trên lãi suất hợp đồng cùng quy định phạt thêm 50–100% với khoản vay dùng sai mục đích (phạt, cách tính lãi và thời gian ân hạn do hai bên thỏa thuận); lãi suất năm tính từ lãi suất ngày nhân 365 ngày (366 ngày năm nhuận). Cũng ghi thêm từ Baidu Baike, mục “Day Count Convention” (bản PDF do Mark cung cấp ngày 31/10/2026; nguồn thứ cấp, trích các bài đăng Baijiahao ngày 5–8/6/2026): dự thảo “Quy định quản lý lãi suất tiền gửi và cho vay bằng nhân dân tệ (lấy ý kiến)” ngày 5/6/2026 thay quy định năm 1999 và đổi cách tính 360 ngày của tiền gửi và cho vay sang số ngày thực của năm. Đây là dự thảo; chương chưa đọc toàn văn. Nguồn thứ cấp (báo của nhà nước Trung Quốc; bách khoa trực tuyến).Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
7. 22
   Federal Reserve History (trang lịch sử của Fed), “Regulation Q” (https://www.federalreservehistory.org/essays/regulation-q; tiêu đề theo đường dẫn). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Đạo luật Ngân hàng 1933 cấm trả lãi tiền gửi không kỳ hạn; quỹ thị trường tiền tệ tăng nhanh trong thập niên 1970 khi lãi suất thị trường vượt trần; Đạo luật DIDMCA 1980 đặt lộ trình để trần hội tụ về lãi suất thị trường đến 1986; lệnh cấm trả lãi tiền gửi không kỳ hạn bị bãi bỏ năm 2011 (Chương 36 ghi hiệu lực 21/7/2011). Trang Fed ghi số mục của luật 2011 là 267; chương chưa đối chiếu với văn bản luật nên không ghi số mục.Cũng dùng ở: Câu hỏi 3; Câu hỏi 4

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1, 2, 3, 4, 9, 12, 14.

Câu hỏi 2. Có bao nhiêu người ngồi ở các tầng giữa, và bao nhiêu tiền đi qua họ?

1. 23
   Fed New York, trang “Primary Dealers” (https://www.newyorkfed.org/markets/primarydealers), đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: trang liệt kê 25 tên tại ngày đọc (MUFG được thêm ngày 15/1/2026; SMBC Nikko thêm ngày 31/1/2025; NatWest Markets Securities rút ngày 16/10/2026). Danh sách thay đổi theo thời gian; bài nguồn của chương ghi 24 theo trang cập nhật 15/1/2026.
2. 24
   Bộ Tài chính Mỹ, phát biểu của Bộ trưởng Henry Paulson ngày 12/11/2008 (https://home.treasury.gov/news/press-releases/hp1265; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: chín tổ chức đã nhận vốn trong chương trình mua cổ phiếu ưu đãi nắm khoảng 55% tài sản ngân hàng Mỹ; 125 tỷ USD đã được rót vào chín tổ chức ấy (số liệu theo phát biểu). Chương 24 giữ chi tiết của chương trình mua vốn ngân hàng của Mỹ năm 2008 (TARP).
3. 25
   Nippon.com, “Japan Data” (https://www.nippon.com/en/japan-data/h01720/; tiêu đề theo đường dẫn). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: BoJ giữ 53,34% trái phiếu chính phủ Nhật, tương đương 576 nghìn tỷ yên, cuối 3/2023, mức cao kỷ lục, theo Tài khoản Luồng vốn. Số 49,0% của Bộ Tài chính Nhật cuối 12/2025 nằm ở Chương 7; hai số khác nguồn, khác mốc và khác định nghĩa nên chương nêu cả hai và không quy về một. Nguồn thứ cấp (tổng hợp dữ liệu).Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
4. 26
   Chương 7 của sách này, nơi ghi phần trái phiếu chính phủ Nhật do BoJ giữ cuối 12/2025: 49,0%, tức 503,0 nghìn tỷ yên trên tổng 1.025,8 nghìn tỷ yên, theo số liệu của Bộ Tài chính Nhật như Chương 7 đã dẫn. Chương này không mở lại nguồn gốc của số ấy, chỉ nhắc theo quy tắc “nội dung quan trọng ở chương nào thì giữ ở chương đó”.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 2, 4, 9, 13, 17.

Câu hỏi 3. Ai cầm bút ghi giá của tiền qua năm thời kỳ, và điều gì không đổi?

1. 29
   Federal Reserve History, “Treasury-Fed Accord” (https://www.federalreservehistory.org/essays/treasury-fed-accord; tiêu đề theo đường dẫn). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: từ 4/1942 Fed giữ lãi suất tín phiếu ở 3/8% và ngầm giữ trái phiếu dài hạn quanh 2,5% để Kho bạc tài trợ chiến tranh; Hiệp định Kho bạc–Fed ngày 4/3/1951 chấm dứt cam kết ấy. Chi tiết của Hiệp định nằm ở Chương 33.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
2. 30
   Ngân hàng Nhật Bản (BoJ), Working Paper Series 10-E-4 (https://www.boj.or.jp/en/research/wps_rev/rev_2010/data/rev10e04.pdf; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: hướng dẫn qua cửa sổ từ giữa thập niên 1950 đến 1991 (tr. 5); lãi suất chiết khấu 2,5% giữ gần hai năm từ 2/1987 đến 5/1989, tức 27 tháng (phép tính ở chương này từ tr. 7); hướng dẫn chỉ nhắm cho vay của ngân hàng nên hiệu lực yếu đi khi vốn chuyển sang thị trường vốn và vay ngoài nước (tr. 8).Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
3. 31
   Ngân hàng Anh, Quarterly Bulletin 1982, “The supplementary special deposits scheme” (https://www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/files/quarterly-bulletin/1982/the-supplementary-special-deposits-scheme.pdf). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: chương trình “corset” được kích hoạt ba lần (12/1973–2/1975, 11/1976–8/1977, 6/1978–6/1980; tr. 74); rò rỉ qua tín phiếu thương mại khoảng 1.000 triệu bảng, tiền gửi tư nhân ngoài hệ thống tăng khoảng 3.000 triệu bảng, và M3 tăng 7,5% trong ba tháng ngân hàng sau khi bãi bỏ (tr. 83).Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
4. 32
   Fed New York, trang chuyển đổi sang SOFR của Ủy ban Tham chiếu Lãi suất Thay thế (ARRC) (https://www.newyorkfed.org/arrc/sofr-transition; tiêu đề theo đường dẫn). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: ARRC chọn SOFR làm lãi suất thay thế năm 2017; SOFR là lãi suất qua đêm có bảo đảm bằng trái phiếu Kho bạc, dựa trên giao dịch repo trên 1 nghìn tỷ USD mỗi ngày; LIBOR đồng đô la chấm dứt ngày 30/6/2023.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4
5. 33
   Ngân hàng Nhật Bản (BoJ), bài phát biểu của Thống đốc ngày 26/9/2016 (https://www.boj.or.jp/en/about/press/koen_2016/ko160926a.htm; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: khung kiểm soát đường cong lợi suất, lãi suất −0,1% và lợi suất trái phiếu 10 năm quanh 0%, lượng mua có thể dao động theo diễn biến thị trường (bản dịch của chương). Đây là lời của Thống đốc về lượng mua, đọc qua bản tóm tắt tự động; Câu hỏi 4 xếp mức chắc chắn trung bình cho phần này.Cũng dùng ở: Câu hỏi 4

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 22.

Câu hỏi 4. Khi nhà nước kìm giá hay lượng của tiền, chuyện gì xảy ra sau đó?

1. 19
   Ngân hàng Trung ương Đài Loan (CBC), tài liệu (https://www.cbc.gov.tw/dl-215887-e07baabb644d42fa86b0582261a5eb3b.html; tiêu đề và ngày đăng chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: tháng 6/2024 trần tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản 60% cho nhà thứ hai; tháng 9/2024 trần cho một số khoản vay giảm từ 40% xuống 30%; ba mục đích vay chịu hạn mức. Chương không có số đánh giá kết quả.
2. 28
   Ủy ban Kinh tế Hỗn hợp của Quốc hội Mỹ (JEC), phía Cộng hòa, “The LIBOR Scandal” (https://www.jec.senate.gov/public/index.cfm/republicans/2012/8/the-libor-scandal; tiêu đề theo đường dẫn), tháng 8/2012. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: LIBOR ảnh hưởng “gần 800 nghìn tỷ USD công cụ tài chính”; Barclays bị phạt 453 triệu USD ngày 27/6/2012 (Chương 44 ghi 452,8 triệu = 200 + 92,8 + 160); hành vi diễn ra từ giữa 2005 đến giữa 2009. Số “gần 800 nghìn tỷ USD” (công cụ tham chiếu) khác số “hơn 360 nghìn tỷ USD tiền vay” theo Washington Post mà Chương 44 dùng; hai số đo hai thứ nên chương giữ cả hai. Nguồn của một ủy ban Quốc hội, mang góc nhìn chính trị của phía lập báo cáo.
3. 34
   Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), trang về TLTRO (https://www.ecb.europa.eu/mopo/implement/omo/tltro/html/index.en.html). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: TLTRO III gồm mười đợt, kỳ hạn ba năm, bắt đầu 9/2019; từ 24/6/2020 đến 23/6/2022 lãi suất có thể thấp hơn lãi suất tiền gửi bình quân tới 50 điểm cơ bản nếu ngân hàng giữ mức cho vay; Quyết định (EU) 2022/2128 ngày 27/10/2022 điều chỉnh điều kiện. Chương chưa có đánh giá kết quả của chương trình.
4. 36
   Ngân hàng Dự trữ Liên bang Richmond, Economic Review, 1990, bài của Schreft (https://www.richmondfed.org/~/media/richmondfedorg/publications/research/economic_review/1990/pdf/er760603.pdf; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: ngày 14/3/1980 Tổng thống Carter công bố kiểm soát tín dụng; yêu cầu ký quỹ đặc biệt 15% (tài khoản không lãi tại Fed); doanh số bán lẻ “giảm nhanh nhất trong hai mươi chín năm”; đơn đăng ký tài khoản mua chịu giảm khoảng 20% và doanh số bán chịu giảm 10% ở các nhà bán lẻ lớn trong tháng 3–4; thăm dò New York Times/CBS tháng 4 cho 58%; ngày 7/5 bỏ phụ phí chiết khấu 3%; ngày 22/5 giảm ký quỹ từ 15% xuống 7,5%. “54 ngày” (14/3 đến 7/5) là phép tính ở chương này.
5. 37
   Hội đồng Thống đốc Hệ thống Dự trữ Liên bang, thông cáo ngày 3/7/1980 “Plans to complete the phase-out for special measures of credit restraint”, lưu ở FRASER (Ngân hàng Dự trữ Liên bang St. Louis); đường dẫn chưa ghi lại. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: kế hoạch hoàn tất việc dỡ các biện pháp kiềm chế tín dụng đặc biệt. “111 ngày” (14/3 đến 3/7/1980) là phép tính ở chương này. Bản nghiên cứu ban đầu của chương ghi “dỡ hoàn toàn ngày 13/6/1980 sau 91 ngày”; chương không xác nhận được ngày ấy nên bỏ.
6. 38
   Ngân hàng Anh, Quarterly Bulletin quý IV/1992, “Operation of monetary policy” (https://www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/files/quarterly-bulletin/1992/operation-of-monetary-policy-qb-1992-q4.pdf). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này (tr. 393–395): ngày 16/9/1992, 11:00 lãi suất cơ bản (MLR) đặt 12%; 14:15 công bố 15% có hiệu lực hôm sau; sau 19:30 Bộ trưởng Tài chính công bố đình chỉ cơ chế tỷ giá châu Âu (ERM) và hủy quyết định 15%; 9:30 ngày 17/9 MLR hạ về 10%; ngày 22/9 Ngân hàng cho nhà chiết khấu vay ở 9% lúc 14:30. Bản nghiên cứu ban đầu của chương ghi ngày hạ về 10% là 18/9; chương dùng ngày của Ngân hàng Anh (17/9).
7. 39
   Bộ Tài chính Mỹ, thông cáo ngày 14/10/2008 (https://home.treasury.gov/news/press-releases/hp1207; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: chương trình mua tới 250 tỷ USD cổ phiếu ưu đãi của ngân hàng; chín tổ chức đã đồng ý tham gia; cổ tức 5% trong năm năm rồi 9%; chứng quyền 15%. Chi tiết của TARP nằm ở Chương 24.Cũng dùng ở: Câu hỏi 5
8. 40
   Ngân hàng Nhật Bản (BoJ), tuyên bố về chính sách tiền tệ ngày 19/3/2024 (https://www.boj.or.jp/en/mopo/mpmdeci/mpr_2024/k240319a.pdf). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: mục tiêu lãi suất qua đêm 0 đến 0,1%; việc mua trái phiếu chính phủ Nhật tiếp tục gần như trước; chấm dứt khung kiểm soát đường cong lợi suất, ngừng mua quỹ chỉ số (ETF) và quỹ đầu tư bất động sản (J-REIT); hiệu lực từ 21/3/2024. Mức tăng 1,15 đến 1,25 điểm trong khoảng 30 tháng đến 18/9/2026 là phép tính ở chương này.
9. 41
   Carnegie Endowment for International Peace, Diwan, “Why is Turkey’s president cutting interest rates, spurring inflation and lowering the value of the lira?” (https://carnegieendowment.org/middle-east/diwan/2021/12/why-is-turkeys-president-cutting-interest-rates-spurring-inflation-and-lowering-the-value-of-the-lira; tiêu đề dựng từ đường dẫn), 2/12/2021. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: Tổng thống Erdoğan tin rằng lạm phát cao do lãi suất cao; đồng lira mất tới 45% giá trị trong năm 2021; lạm phát chính thức quanh 20%. Bài phân tích, nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 5

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 8, 16, 18, 20, 22, 25, 29, 30, 31, 32, 33.

Câu hỏi 5. Luận điểm “nhà nước chỉ cần giữ nhúm ngân hàng là chốt được giá tiền” đúng đến đâu?

1. 35
   Caixin Global, bài chuyên sâu về cuộc chiến giành tiền gửi (https://www.caixinglobal.com/2024-07-16/in-depth-battle-for-chinas-deposits-pits-banks-against-regulators-102216698.html; tiêu đề dựng từ đường dẫn), 16/7/2024. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; trang một phần bị chặn. Chương lấy từ nguồn này: cơ chế tự điều tiết về giá lãi suất lập từ 2013; thủ thuật “thêm lãi thủ công khi đáo hạn”, khoảng 10% tiền gửi ở các ngân hàng niêm yết của Trung Quốc có khoản lãi thêm, tương đương khoảng 20 nghìn tỷ nhân dân tệ (2,8 nghìn tỷ USD theo bài); biến thể cho doanh nghiệp gửi lại khoản vay của chính mình; cơ quan quản lý thấy doanh nghiệp vay lớn để đầu tư vào chứng chỉ tiền gửi và sản phẩm quản lý tài sản; tháng 4/2024 PBoC qua cơ chế tự điều tiết yêu cầu dừng lách và tự kiểm tra trước cuối tháng 4, theo bài là chỉ thị chính thức đầu tiên qua cơ chế; một số ngân hàng nhỏ dự tính lách bằng sản phẩm mới. Số 10% là số năm 2024. Nguồn thứ cấp (báo kinh tế).Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
2. 43
   Caixin Global (https://www.caixinglobal.com/2026-03-11/china-weighs-tighter-curbs-after-banks-game-deposit-rate-rules-102421850.html; tiêu đề dựng từ đường dẫn), 11/3/2026. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; chỉ đọc được một phần. Chương lấy từ nguồn này: quy tắc tự điều tiết đòi lãi suất bình quân gia quyền của tiền gửi không kỳ hạn từ tổ chức tài chính phi ngân hàng không cao hơn 1,4%, mức gắn với lãi suất repo ngược 7 ngày; một số ngân hàng lợi dụng cơ chế định giá để thu hút tiền gửi lãi suất cao hơn bằng cách pha loãng trung bình; ngành có thể siết điều tiết tự quản; một sáng kiến năm 2024 (bản tóm tắt không nêu rõ sáng kiến nào) được cho là giảm chi phí huy động khoảng 3–4 điểm cơ bản theo số liệu công bố giữa kỳ 2025 của CIB Research. Nguồn thứ cấp; số 3–4 điểm cơ bản là của một nguồn thứ cấp khác nữa, chương không dùng để kết luận.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
3. 44
   Caixin Global, “Chinese banks’ net interest margin hits record low” (https://www.caixinglobal.com/2026-05-18/chinese-banks-net-interest-margin-hits-record-low-102444983.html; tiêu đề dựng từ đường dẫn), 18/5/2026, và bản tin cùng chủ đề ngày 17/8/2026 (đường dẫn chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: số của Cơ quan Quản lý Tài chính Quốc gia (NFRA), biên lãi ròng của ngân hàng thương mại 1,40% cuối quý I/2026, thấp kỷ lục, giảm 2 điểm cơ bản so với cuối 2025; quý II/2026 là 1,41%, nhích 0,01 điểm, bản tin ngày 17/8 gọi là lần cải thiện đầu tiên kể từ cuối 2021. Chương suy ra khoảng 1,42% cuối 2025 từ “giảm 2 điểm cơ bản” (phép tính ở chương này). Nguồn thứ cấp.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6
4. 45
   Yicai Global, bản tin ngày 18/8/2026 (đường dẫn và tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: biên lãi ròng quý II/2026 là 1,41%, “lần phục hồi theo quý đầu tiên sau bốn năm”. SCMP (bản nghiên cứu ban đầu của chương) ghi lần cải thiện đầu tiên từ 2022; chương dùng Caixin và Yicai vì hai nguồn khớp nhau. Nguồn thứ cấp; cần ghi lại đường dẫn trước khi in.Cũng dùng ở: Câu hỏi 6

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 1, 9, 17, 39, 41.

Câu hỏi 6. Trung Quốc chốt giá của tiền bằng gì, và cái giá đo được ở đâu?

1. 5
   Tân Hoa Xã (Xinhua), bản tin về lãi suất cho vay cơ bản (LPR) ngày 20/9/2026 (https://english.news.cn/20260920/46a3ecc0aa92423da6dfaa6c1eeacdf0/c.html; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: LPR 1 năm 3,0% và trên 5 năm 3,5% không đổi, “16 tháng liên tiếp” kể từ 6/2025 theo bản tin; kỳ công bố rơi vào Chủ nhật 20/9 nhưng vẫn đúng ngày. Số tháng thứ 17 của kỳ 20/10/2026 là phép cộng ở chương này.
2. 27
   Viện Nghiên cứu Kinh tế Chuyển đổi của Ngân hàng Phần Lan (BOFIT), Weekly Review 14/2026, ngày 2/4/2026 (https://www.bofit.fi/en/monitoring/weekly/2026/vw202614_1/; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: tài sản của hệ thống ngân hàng Trung Quốc khoảng 480 nghìn tỷ nhân dân tệ, bằng 342% GDP; biên lãi ròng ở “mức thấp lịch sử 1,4%”; lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) năm 2025 là 7,8% so với khoảng 10% vài năm trước; nợ xấu 1,5%.
3. 47
   Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA), Statement on Monetary Policy tháng 11/2019, hộp về các cải cách gần đây của lãi suất cho vay ở Trung Quốc (https://www.rba.gov.au/publications/smp/2019/nov/box-a-recent-reforms-to-lending-rates-in-china.html; tiêu đề dựng từ đường dẫn). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: tháng 8/2019 nhóm 18 ngân hàng báo LPR bằng chênh lệch so với lãi suất 1 năm của công cụ cho vay trung hạn (MLF), trước đó là 10 ngân hàng báo theo bội số của lãi suất cho vay chuẩn chính thức; mục tiêu cải cách là cải thiện truyền dẫn, tăng cạnh tranh và khuyến khích định giá rủi ro; LPR giảm 11 điểm cơ bản từ khi khung mới công bố, nay thấp hơn lãi suất chuẩn cũ 15 điểm cơ bản; ước lượng thô là chưa đến một phần ba mức giảm của LPR truyền sang lãi suất bình quân của các khoản vay không phải thế chấp. Số của năm 2019; chương không có số tương đương cho 2026.
4. 48
   Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC), bản tin phỏng vấn Vụ Chính sách Tiền tệ, đăng 14/10/2025 (https://www.pbc.gov.cn/en/3688006/5876310/5877235/index.html; tiêu đề chưa ghi lại). Mở và đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: tháng 4/2022 lập cơ chế điều chỉnh lãi suất tiền gửi theo thị trường, hướng dẫn ngân hàng địa phương điều chỉnh lãi suất tiền gửi theo các ngân hàng lớn qua cơ chế tự điều tiết; tháng 7/2024 lãi suất repo ngược 7 ngày được chọn làm lãi suất chính sách; kể từ đầu kế hoạch năm năm lần thứ 14 (2021) lãi suất chính sách hạ 0,8 điểm phần trăm, LPR 1 năm “được hướng dẫn” hạ 0,85 điểm và LPR trên 5 năm hạ 1,15 điểm. Trang không mô tả cách LPR được hình thành hiện nay. Chênh 0,05 và 0,35 điểm là phép tính ở chương này, với giả định các mốc cùng kỳ.
5. 49
   Central Banking, “PBoC asks banks to lower maximum deposit rates” (https://www.centralbanking.com/central-banks/financial-stability/7958711/pboc-asks-banks-to-lower-maximum-deposit-rates; tiêu đề dựng từ đường dẫn), 12/5/2023. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động; trang trả phí nên chỉ đọc được phần mở đầu. Chương lấy từ nguồn này: cơ quan quản lý yêu cầu bốn ngân hàng nhà nước lớn nhất hạ trần một số lãi suất tiền gửi qua chỉ dẫn của cơ chế tự điều tiết; bản tin ghi đà phục hồi “có thể đang mất động lượng”, không nêu biên lãi ròng. Bản tin này và Caixin lệch nhau ở chữ “đầu tiên” của chỉ thị qua cơ chế tự điều tiết (5/2023 hay 4/2024); chương nêu cả hai mốc và không khẳng định cái nào đến trước.
6. 50
   Central Banking, “PBoC cuts rates and lowers reserve requirement ratios” (https://www.centralbanking.com/central-banks/monetary-policy/7972834/pboc-cuts-rates-and-lowers-reserve-requirement-ratios; tiêu đề dựng từ đường dẫn), 7/5/2025. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: lãi suất repo ngược 7 ngày hạ 10 điểm cơ bản xuống 1,4%, công bố ngày 7/5/2025 và hiệu lực ngày 8/5/2025.
7. 51
   Caixin Global, “China tightens grip on consumer lending platforms to force down interest rates” (https://www.caixinglobal.com/2026-04-01/china-tightens-grip-on-consumer-lending-platforms-to-force-down-interest-rates-102430039.html; tiêu đề dựng từ đường dẫn), 1/4/2026. Chỉ đọc được bản tóm tắt ngắn do công cụ tóm tắt tự động trả về ngày 30/10/2026, không đọc được toàn văn. Chương lấy từ nguồn này: ngày 15/3/2026 NFRA và PBoC ban hành chính sách chung buộc bên cho vay công bố toàn bộ chi phí tài chính tổng hợp cho người vay trước 1/8/2026; khung trần theo bậc 24%, 20% và 18% mỗi năm cho các nhóm cho vay tiêu dùng; mục tiêu 12%, tức bốn lần LPR 1 năm (4 nhân 3,0%; phép tính ở chương này). Nguồn thứ cấp; chương chưa đọc văn bản của hai cơ quan. Thêm (bản PDF do Mark cung cấp ngày 31/10/2026): Nate’s Investment Research (Substack), “Chinese Lenders Review”, 21/7/2026, blog đầu tư viết về bốn nền tảng cho vay trực tuyến Trung Quốc (QFIN, XYF, JFIN, FINV). Blog ghi: trần 24%/năm áp lên chi phí toàn phần của khoản vay tiêu dùng (lãi, phí dịch vụ, phí bảo lãnh, phí tăng cường tín dụng và mọi khoản thu khác), không chỉ lãi suất danh nghĩa, theo các biện pháp từ tháng 10/2025; ngày 15/3/2026 NFRA và PBoC ra chính sách buộc công bố chi phí tài chính tổng hợp trước 1/8/2026; theo “bài báo” blog dẫn (không nêu tên trong bản PDF), trần có thể tiến về 20%, một số công ty địa phương được yêu cầu xuống 18%, và một số bên trong ngành cho rằng mục tiêu dài hạn là bốn lần LPR (khoảng 12%) vào cuối 2027, giảm mạnh tỷ trọng khoản vay trên 12% vào cuối 2026; công ty cho vay nhỏ bị đẩy về mức bốn lần LPR. Blog là ý kiến của nhà đầu tư và dẫn một bài báo chưa rõ tên, nên chương không coi đây là nguồn độc lập với bản tóm tắt Caixin; nội dung khớp với bản tóm tắt.

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 6, 17, 21, 35, 43, 44, 45, 52.

Câu hỏi 7. Mỹ, châu Âu, Nhật, Hồng Kông và các nước còn lại chốt giá của tiền bằng giá hành chính, bằng mua trực tiếp hay bằng tỷ giá?

1. 42
   Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông (HKMA), thông cáo ngày 26/6/2025 qua cổng thông tin chính phủ Hồng Kông (https://www.info.gov.hk/gia/general/202506/26/P2025062600339.htm; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: cam kết chuyển đổi phía yếu 7,85 đã được kích hoạt; HKMA bán đô la Mỹ lấy 9,42 tỷ đô la Hồng Kông theo yêu cầu của các ngân hàng; tổng dư của hệ thống ngân hàng tại HKMA còn 164,1 tỷ ngày 27/6/2025; khi tổng dư giảm, lãi suất liên ngân hàng bằng đô la Hồng Kông có thể tăng, điều HKMA mô tả là phù hợp với thiết kế của hệ thống tỷ giá liên kết (bản dịch của chương). Cam kết phía mạnh 7,75 được chương ghi theo cùng cơ chế hai biên; chương không đọc thông cáo riêng về biên 7,75.
2. 46
   Kwan (tên đầy đủ chưa ghi lại), bản thảo nghiên cứu về việc bãi bỏ quy tắc lãi suất ở Hồng Kông, Viện Nghiên cứu Tiền tệ Hồng Kông (HKIMR), 4/2002, đăng trên trang của Ngân hàng Dự trữ Liên bang San Francisco (https://www.frbsf.org/wp-content/uploads/wp01-11bk.pdf; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: các quy tắc áp cho tiền gửi nhỏ bằng đô la Hồng Kông, mức lãi do Ủy ban của HKAB đặt sau khi tham vấn HKMA theo ủy quyền của Bộ trưởng Tài chính; bãi bỏ hai giai đoạn 1994–1995 và 1998–2000; thông cáo ngày 30/5/2000 bỏ phần còn lại vào 7/2001; tổng lợi suất bất thường của cổ phiếu ngân hàng khoảng −4%, riêng thông báo 30/5/2000 là −3,34% trung bình, ngân hàng lớn hoặc có tỷ lệ tiền gửi trên tài sản cao giảm nhiều hơn; tác giả kết luận quy tắc đã trợ cấp lợi nhuận ngân hàng bằng chi phí của người gửi. Đây là số đo từ thị trường cổ phiếu, không phải số tiền người gửi mất.
3. 53
   Al Jazeera, “Kevin Warsh sworn in as new US Fed chair” (https://www.aljazeera.com/economy/2026/5/22/kevin-warsh-sworn-in-as-new-us-fed-chair; tiêu đề dựng từ đường dẫn), 22/5/2026. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này duy nhất một chi tiết: ông Kevin Warsh tuyên thệ làm Chủ tịch Fed ngày 22/5/2026, kế nhiệm ông Jerome Powell. Chương 4 ghi chi tiết việc nhậm chức; chương này không dùng các phần khác của bài. Nguồn thứ cấp.
4. 54
   Chiu, tài liệu trình bày tại hội thảo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) năm 2001 về hệ thống tỷ giá liên kết của Hồng Kông, tác giả là cán bộ HKMA (https://www.imf.org/external/pubs/ft/seminar/2001/err/eng/chiu.pdf; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: tỷ giá cố định 7,80 đô la Hồng Kông đổi một đô la Mỹ (tài liệu ghi “tháng 10/1983”; ngày 17/10/1983 theo SCMP, chương chưa đọc bản SCMP); năm 1997 lãi suất qua đêm lên trên 300% “vào một lúc” và chặn dòng vốn đầu cơ; tháng 8/1998 HKMA mua cổ phiếu và hợp đồng tương lai tổng cộng 118 tỷ đô la Hồng Kông (khoảng 15 tỷ USD); từ 4/1999 đến 8/2000 mức cam kết chuyển dần từ 7,75 lên 7,80; tài liệu gọi mức tăng lãi suất khi tổng dư giảm là một phần của cơ chế điều chỉnh tự động. Chi tiết việc mua cổ phiếu tháng 8/1998 nằm ở Chương 2 và Chương 18.
5. 55
   China Daily Hồng Kông, bản tin ngày 27/7/2023 (https://www.chinadailyhk.com/article/342845; tiêu đề chưa ghi lại) và Investing.com, “HSBC to raise prime lending rate to 5.875% after Hong Kong rate hike” (https://investing.com/news/economy/hsbc-to-raise-prime-lending-rate-to-5875-after-hong-kong-rate-hike-3135323; tiêu đề theo kết quả tìm kiếm). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: HKMA nâng Base Rate 25 điểm cơ bản lên 5,75% ngày 27/7/2023, sau lần tăng của Fed ngày hôm trước; HSBC nâng BLR 12,5 điểm cơ bản lên 5,875%, hiệu lực 28/7/2023; mức cũ 5,75% là suy ra từ mức tăng 12,5 điểm cơ bản. Thông cáo của HSBC ngày 27/7/2023 (about.hsbc.com.hk, tệp 230727) xuất hiện trong kết quả tìm kiếm, chưa mở. Hai trang là nguồn thứ cấp.
6. 56
   RTHK, “Top lenders keep rates unchanged despite HKMA cut” (https://news.rthk.hk/rthk/en/component/k2/1835615-20251211.htm; tiêu đề theo kết quả tìm kiếm), 11/12/2025. Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: HKMA hạ Base Rate 25 điểm cơ bản xuống 4% ngày 11/12/2025 (mức cũ 4,25% là suy ra); HSBC giữ BLR 5%, Standard Chartered giữ 5,25%, Bank of China (Hồng Kông) giữ 5%. Nguồn thứ cấp (đài phát thanh Hồng Kông).
7. 57
   Chu (tên đầy đủ chưa ghi lại; đường dẫn ghi chukamhon), bài trong HKCER Letters (Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Hồng Kông, Đại học Hồng Kông), tập 84, 2005 (https://www.hkcer.hku.hk/Letters/v84/chukamhon.htm; tiêu đề chưa ghi lại). Đọc 30/10/2026 qua công cụ tóm tắt tự động. Chương lấy từ nguồn này: các Quy tắc Lãi suất (IRR) có hiệu lực từ 1964, sau cuộc “chiến tranh lãi suất” cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960; sau 7/2001 lãi suất không còn do các ngân hàng cùng thống nhất mà khác nhau giữa các ngân hàng, hai ngân hàng dẫn đầu không phải lúc nào cũng đi trước (bản dịch của chương).

Mục này còn dùng lại ghi chú đã nêu ở mục khác: 3, 4, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15.